Winkel in de kijker: Neat Stuff (’s-Hertogenbosch)

Bjorn Van Lent is de uitbater van stripspeciaalzaak Neat Stuff. De kleine maar overvolle winkel is gevestigd in het centrum van ’s-Hertogenbosch. De eerste paar jaar was Bjorn in zijn eentje belast met het runnen van zijn bescheiden etablissement, maar de laatste jaren wordt hij bijgestaan door zijn vriendin Judith, die gelukkig de passie voor de winkel met hem deelt. Zij staat op vrijdag en veelal op donderdag in de winkel, ondersteund door trouwe klant Jan. Ze vullen elkaar perfect aan: Jan is thuis in de Europese strips, terwijl Judith op manga en comics gericht is. Op deze manier kunnen ze klanten met alle uiteenlopende voorkeuren informeren en bedienen. 

Bjorn: "De winkel werd geopend op 16 november 2017, nu precies acht jaar geleden. Mijn sporen op stripgebied heb ik echter ruim daarvoor al verdiend. Sinds 1996 was ik werkzaam bij Silvester Strips hier in ’s-Hertogenbosch. Helaas kwam aan dat avontuur na ruim twintig jaar dienst een einde. Toen viel ik wel in een zwart gat. Ik heb me toen een halfjaar thuis zitten bedenken wat ik verder wilde doen. Ik miste het stripgebeuren heel erg, dus heb ik de onbezonnen beslissing genomen Neat Stuff te beginnen. Die twintig jaar bleken niet voor niets. De dag dat we de deur openden, kwamen praktisch alle klanten die ik al die jaren had mogen bedienen hun steun aan onze winkel betuigen. Het voelde meteen als thuiskomen. Als ik al enige twijfel had of de beslissing de juiste was, dan is die op deze dag weggenomen."

Bjorn is op stripgebied een beetje een alleslezer. Hij leest heel veel graphic novels, zowel Engelstalig als Nederlandstalig. Daar zitten volgens hem echt veel juweeltjes tussen. Als fervent verzamelaar leest hij ook nog steeds een gezonde dosis comics. De superhelden hebben de laatste jaren misschien iets meer plaats moeten maken voor andere genres op comicgebied, maar nemen nog steeds een behoorlijke plek in op de leesstapel. Wel heeft hij een steeds grotere voorkeur voor reeksen die naar een einde toewerken, en niet de series die eindeloos blijven doorgaan.

Bjorn: "Ik ben inmiddels 54 en wil graag nog het einde van een verhaal kunnen meemaken. En ik lees natuurlijk ook manga, want buiten het feit dat daar prachtige titels van op de markt verschijnen, willen we ook een beetje op de hoogte blijven van wat er leeft onder onze jeugdige klanten."

Neat Stuff verkoopt alles met plaatjes. De verhouding tussen het aanbod Europees, comics en manga is vooralsnog in balans. De verkoop in de zaak verschuift echter steeds meer naar het Engelstalige materiaal en manga door de steeds groter wordende groep jonge lezers die de winkel bezoekt. Dat is natuurlijk een fantastische constatering, maar niet geheel zonder kanttekening.

Bjorn: "Het is erg jammer om te zien dat een groot deel van de traditionele striplezer zijn horizon niet meer wil verbreden. Men blijft vastgeroest zitten in de oude leespatronen en wacht braaf op het zoveelste deel van Jeremiah of Michel Vailliant, terwijl men zuchtend aan de kassa bekent dat ze eigenlijk hopen dat dit dan ook de laatste is. De betere initiatieven laten ze dan links liggen omdat ze hun geld maar één keer kunnen uitgeven. Voor een deel ligt de schuld ook wel bij de uitgevers die soms totaal de vinger aan de pols van het publiek van de toekomst vergeten te houden. Laten we eerlijk zijn: wie zit er nu in godsnaam te wachten op de reboot van Julie Wood?"

"Het is echter niet alleen kommer en kwel, hoor. Het Nederlandstalige waar ik wél hoop voor heb, zijn de one-shots en de twee- of drieluiken. Verhalen met een kop en een staart waar je geen decennia op hoeft te wachten voordat je het uit kunt lezen. Uitgeverijen als Lauwert, Scratch Books, Oogachtend en Concerto Books zijn bij ons dan ook ruim vertegenwoordigd en we raden ze ook hartelijk aan. Ik probeer met Neat Stuff een winkel neer te zetten waarvan ik zelf de behoefte zou hebben om hem snel weer te bezoeken. Dat is mijn criterium."

"Het Engelstalige deel van ons assortiment beslaat inmiddels meer dan de helft van de winkel, maar dat zou, gezien de omzet, eigenlijk meer mogen zijn. We verkopen grotere stapels van een titel als Spectators of Helen of Wyndhorn dan van een nieuwe Suske en Wiske. Titels als Daytripper, Keeping Two en The Many Deaths of Laila Starr winnen het bij ons ruimschoots van een titel als Lefranc."

Goede titels zoals deze verdwijnen bij Neat Stuff niet uit het assortiment. Wanneer de voorraad dreigt op te raken, bestellen ze er gelijk meer exemplaren van bij. Dus titels die meer dan twintig jaar oud zijn, verkopen hier nog steeds.

Bjorn: "Dat gaat niet vanzelf. We moeten het de mensen hier in de winkel wel aanraden, want dikwijls pakken ze die albums niet uit eigen beweging. Maar wat is er nu mooier dan die klant een week later terug zien te komen alsof ze een openbaring hebben meegemaakt, en vragen om de volgende leestip?"

Het valt op dat de kleine winkelruimte (iets kleiner dan Stripwinkel Sjors en iets groter dan Perron 2) tot de nok volgestouwd is met strips. De vraag stellen of Bjorn over een grotere oppervlakte zou willen beschikken, is een open deur intrappen.

Bjorn: "Ik wil hier al lang heel graag weg, maar ik moet nog twee jaar van mijn huurcontract uitzitten. Daarna hoop ik dat het mogelijk is te verhuizen. De beperkte ruimte maakt dat we onze spullen niet meer goed kunnen presenteren. Daarbij komt ook de factor dat de winkelpanden die in onze straat komen leeg te staan vrijwel direct worden omgebouwd tot appartementen of studio’s. Het winkelaanbod verkleint drastisch, en dan moet je hier zo snel mogelijk weg, maar ik kom helaas niet onder mijn huurcontract uit."

Signeersessies waren er wel tijdens de eerste jaren van de winkel, maar er is al lang geen plaats meer om de auteurs fatsoenlijk neer te zetten. Mochten ze later over een grotere ruimte beschikken, komen de signeersessies wellicht terug, want het contact tussen de stripmaker en zijn fans faciliteren, vond Bjorn wel erg leuk om te doen. 

Tweedehands strips zul je bij Neat Stuff niet vinden. Het aanbod nieuw materiaal is dusdanig groot dat Bjorn er geen noodzaak in ziet. Bjorn: "Ik moet er niet aan denken om al die eindeloze collecties met Suske en Wiskes en Yoko Tsuno’s op te moeten kopen. Het besef dat de volgende generatie helemaal geen interesse heeft in deze titels begint nu te dagen en iedereen wil er nu vanaf. We krijgen wekelijks meerdere telefoontjes om dit soort verzamelingen over te nemen. Ik ben bovendien bang dat als je die stock in de komende tien jaar niet weet te slijten, het alleen nog ballast is. Het is binnenkort niemands jeugdsentiment meer. En de jeugd creëert zijn eigen klassiekers voor de toekomst. Maar goed ook. Niets is immers zo slecht als stilstand."

"Wanneer ik de jeugd in mijn winkel zie, dan denk ik dat de stad hen aan het verwaarlozen is. ’s-Hertogenbosch heeft geen geekcultuur. De stad wil zijn traditie als Bourgondische hoofdstad behouden. Exorbitante huren verjagen leuke, kleine en eigen initiatieven. Er gebeurt werkelijk niets hips of vernieuwends. Men catert voor een publiek dat over pakweg twintig jaar onder de zoden ligt. Ze gaan er een zware dobber aan krijgen om de stad daarna weer voor een jong publiek aantrekkelijk te maken. Wat dat betreft kijk ik wel jaloers naar steden als Eindhoven of Utrecht. Utrecht heeft vier of vijf spellenwinkels, drie stripwinkels en meerdere platenzaken. Voor een stad als ’s-Hertogenbosch is er één spellenwinkel, één boekenwinkel en één stripwinkel. Dat is eigenlijk absurd. Ik scherts wel eens dat we de meest ongeletterde stad van Nederland zijn."

"Ik probeer zoveel mogelijk in de schoenen van de klant te staan. Daarom sta ik liever naast mijn toonbank dan erachter. Zo ben ik niet alleen bereikbaarder, maar kan ik met ze praten over wat ze interesseert en waar men naar op zoek is, want we hebben hier zoveel dingen die veel klanten niet eens kennen. Ik probeer altijd iets aan te bieden wat in het verlengde van zijn of haar voorkeur ligt. Het heeft geen zin om ze iets mee te geven dat danig verschilt van wat men normaal leest, of mijn eigen smaak aan iemand op te leggen. Dan komen ze niet meer terug. Wanneer we desondanks toch een album hebben aanbevolen dat niet goed in de smaak is gevallen, geven we de klant de mogelijkheid om dat album terug te brengen, en dan gaan we samen zoeken naar iets wat wel geschikt blijkt. En wat die klant leuk vindt, ligt in onze winkel. Het is alleen even aftasten wat wel of niet voor ze werkt."

"Wat ik als meest speciaal beschouw in de winkel? We hebben heel veel luxe- en slipcase-importedities. Dat zijn vaak albums met een wat hoger prijskaartje, maar wel echte eye catchers. Ook hebben we een goeie tweehonderd omnibussen in stock. Dat alles is best een kapitaal, maar wel indrukwekkend om te zien. Ik ben erg trots op de verscheidenheid aan Engelstalige graphic novels en indie-strips, zowel voor jeugd als voor volwassenen."

"Bij de opening van mijn winkel kreeg ik van een klant zijn Gilles de Geus-mecenaseditie. Van de mecenaseditie bestaan slechts 46 exemplaren. Deze is destijds in het leven geroepen om het nieuwe album De Zeven Provinciën te financieren. Het album heeft 46 pagina’s waarvoor men 46 mecenassen zocht die dit album wilden sponsoren. Met de opbrengst werden Hanco Kolk en Peter De Wit betaald om aan het album te beginnen. Na de voltooiing werden alle mecenassen opgeroepen in een kamer waar alle 46 originele pagina’s aan de muur hingen, waarna ze, op volgorde van inschrijving, één voor één een pagina konden kiezen. Ik heb heel lang getwijfeld wat ik ermee zou doen, maar nu mag hij de verkoop in."

Waar Bjorn ook trots op is, is de allereerste Nederlandstalige uitgave van Spinne-man uit 1963. Deze verkeert in een nog verbluffend goede staat, en heeft hij laten signeren door Stan Lee tijdens een signeersessie in Londen. Omwille van Stans gezegende leeftijd werd aan het publiek gevraagd om hem niet aan te spreken terwijl hij zijn handtekeningen zette.

Bjorn: "Hij signeerde onverdroten de hele tijd zonder opkijken. De enige keer dat hij opkeek, was toen hij dit exemplaar onder zijn neus geschoven kreeg, met een blik van: 'Wat is dit nu?' Het zou wel ens het enige gesigneerde exemplaar van deze uitgave kunnen zijn. Een leuke curiositeit."

"We hebben de beste baan van de wereld en ik ben me heel erg bewust dat het onze klanten zijn die dit voorrecht mogelijk maken. Ik vind het fantastisch om onze gezamenlijke passie voor dit prachtige medium te mogen delen. Zonder deze liefhebbers hebben wij geen bestaansrecht. Ik ben ze dan ook enorm dankbaar dat ze keer op keer de moeite nemen om onze winkel te bezoeken."

• Oppervlakte: 35 m²
• Adres: Orthenstraat 9, 5211SV 's-Hertogenbosch
• Telefoon: +31 (0)738229002
• E-mail: neatstuff@hotmail.com
• Website: https://www.facebook.com/neatstuffdenbosch 
• Openingsuren: dinsdag tot vrijdag van 11.00 tot 18.00 uur - zaterdag van 9.30 tot 17.00 uur