Man van het Jaar (2/2)

En de Man van het Jaar 1886 is... een vrouw! Hoewel algemeen aangenomen wordt dat de Franse beeldhouwer Frédéric Auguste Bartholdi de trekken van Lady Liberty baseerde op zijn moeder Charlotte, dragen de makers van dit album nog een aantal alternatieven aan. 

Een aantal jaar geleden ging The PhotoshopSurgeon helemaal loos op het beeld en gaf hij haar de trekken van mama Bartholdi. In de commentaren maakt men nogal graag de vergelijking met barvrouw Doris uit Shrek. Er is iets voor te zeggen...

Weetje: Eigenlijk had Bartholdi het idee om aan het begin van het Suezkanaal in Egypte een reuzebeeld te plaatsen. Door de hoge kosten ging dit echter niet door. Later zou hij dan die ontwerpen recupereren voor zijn Vrijheidsbeeld. Het metalen frame aan de binnenkant werd trouwens gebouwd door ene Gustave Eiffel. Die zou enkele jaren later nog van zich laten horen met een ander monument.

En ook de man van 1927 is een vrouw. We volgen de zoektocht van Metropolis-regisseur Fritz Lang naar een geschikte hoofdrolspeelster voor zijn dystopisch meesterwerk. Hij komt dan uit bij de zeventienjarige Brigitte Helm, die zowel de rol van Maria als robot Futura op zich zal nemen. Zowel de film als de iconische robot zullen later nog veelvuldig gerecycleerd worden. Zo haalde Queen voor de clip  van Radio Ga Ga een jaarvoorraad Tierenteyn-mosterd bij de film en wurmden diva’s als Madonna, Beyoncé en Kylie zich maar al te graag in een Maschinenmensch-pakje. 

Tja, wat is er nog niet gezegd en geschreven over misschien wel de bekendste seriemoordenaar uit de geschiedenis? Om de zoveel tijd duikt er links of rechts wel een nieuwe theorie op rond de identiteit van de killer, maar de kans dat we het ooit 100% zeker zullen weten, is quasi onbestaande. En ondertussen draait de commercie rond Jack The Ripper overuren met wandelingen, ontelbare boeken en allerlei memorabilia.

Een aantal jaar gelden wees DNA-onderzoek in de richting van ene Aaron Kominski, een Poolse immigrant die ten tijde van de moorden in Whitechapel verbleef. Het is die piste die men in dit album verder uitwerkt.

Weetje: Natuurlijk is het verhaal van The Ripper gefundenes Fressen voor stripmakers. Voorbeelden zijn dan ook legio. From Hell van Alan Moore en Eddie Campbell is een must-read. In deze interpretatie legt men de link met het Britse koningshuis en de bijhorende doofpotoperatie. Ook de verfilming uit 2001 met Johnny Depp in de hoofdrol is zeker de moeite waard om een keertje te bekijken. Daarnaast verscheen — eveneens bij Daedalus — in de collectie 1800 een tweeluik rond Jack The Ripper van François Debois en Jean-Charles Poupard. Deze (fictieve) verhaallijn situeert zich in Parijs waar copycats aan het werk zijn. In de marge verwijs ik ook graag naar het goed gedocumenteerde boek De Vijf van Whitechapel, waarin auteur Hallie Rubenhold niet focust op de dader, maar de achtergronden schetst van de vijf slachtoffers en ze zo eindelijk een gezicht geeft.

Arminius was een Germaanse prins die een groot deel van zijn jeugd als gijzelaar doorbracht in Rome en daar ook een gedegen militaire opleiding kreeg. Die kennis gebruikte hij later om drie Romeinse legioenen te verslaan in de legendarische slag bij het Teutoburgerwoud. Deze nederlaag zou ertoe leiden dat de Rijn definitief als noordelijke grens van het Romeinse Rijk vastgelegd werd. 

Jean-Pierre Pécau en Max Von Fafner lijken in de klassieke geschiedenis wel een gedeelde interesse gevonden te hebben. Zij zijn namelijk ook het auteursteam achter de reeks De Spion van Caesar, die ook bij Daedalus verschijnt.

Weetje: Op Netflix kan je de twee seizoenen van Barbarians bekijken, een Duitse serie die dezelfde gebeurtenissen verteld. Om zo dicht mogelijk bij de historische context te blijven spreken de acteurs een vorm van Oud-Germaans en Latijn. Zeker het eerste seizoen, dat de veldslag als apotheose heeft, werd zeer goed onthaald. 

En ook de stripreeks De Adelaars van Rome van Enrico Marini vertelt natuurlijk uitgebreid over de belevenissen van Arminius en co.

Wie bij Blauwbaard terugdenkt aan het sprookje van Charles Perrault uit 1697, zal bij het lezen van de strip wat bedrogen uitkomen. Hier focust men grotendeels op de figuur van Gilles de Rais, een medestander van Jeanne d’Arc, die na de dood van de Maagd serieus "van het paadje" raakte en zich bezighield met occulte zaken en alchemie. Hij werd onder andere beschuldigd van tientallen kindermoorden en stierf ook op de brandstapel. Toch is hij niet de "man van" in deze strip. Die rol is weggelegd voor de ridder Gwen de l’Hôpital, die onderzoek deed naar de wandaden van de Rais.

Weetje: Ook dit verhaal leende zich tot heel wat verstrippingen. In 2023 bewerkten schrijfster Amélie Nothomb en Camille Benyamina het oorspronkelijk sprookje nog en in de reeks Waar Sprookjes Vandaan Komen gingen Philippe Bonifay en Stéphane Duval op zoek naar de oorsprong van het verhaal.

De figuur van Gilles de Rais kwam onder andere aan bod in de reeks Tristan. Het Proces van Gilles de Rais (deel 17) verscheen in 2019 op scenario van Néjib Belhadj Kacem en met tekeningen van Jean Pleyers.

Mijn oudste herinnering aan het sprookje komt waarschijnlijk uit het Suske en Wiske-album De Briesende Bruid uit 1969. Daar laat Sidonia zich ook verleiden door de legendarische vrouwenverslinder, maar weet ze net op tijd uit zijn klauwen te ontsnappen...

Mei 1989. Studenten verzamelen zich op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking om te betogen voor meer vrijheden. Enkele weken later zou deze protestbeweging op een bloederige manier in de kiem gesmoord worden door een bruut optreden van het Chinese leger. Diegenen die bij 1989 hooguit denken aan het gelauwerde album van Taylor Swift, kunnen hier terecht voor wat achtergrondinfo.

Een van de beelden die de (buitenlandse) media graag deelden, was dat van de Tankman, een student die met zijn twee plastic zakjes probeerde om de oprukkende tanks tegen te houden. Wie de man precies was, blijft nog altijd een raadsel. In dit album probeert men de link te leggen met de hoogste echelons van de communistische partij.

Weetje: Als we het hebben over China in strips, komen we al gauw bij Kuifje en De Blauwe Lotus uit. Onze collega’s van 9e Kunst publiceerden enkele jaren geleden een boeiend overzichtsartikel over dit onderwerp en laten zien dat dit een verhaal met heel wat invalshoeken is.

In 2019 verscheen Tiananmen 1989: Nos Espoirs Brisés, een samenwerking tussen Lun Zhang, een leraar sociologie én ooggetuige van het drama, en journalist en sinoloog Adrien Gombeaud. De tekeningen zijn van Amazing Améziane. Een jaar later volgde ook een Engelse vertaling.

Over de laatste oorlogsdagen in Vietnam doen nog altijd de nodige doemscenario’s de ronde. De chaos van april 1975 en de voorafgaande bloederige episodes leidden tot een collectief trauma, waar Amerika zelfs vijftig jaar na datum nog steeds niet volledig van hersteld lijkt.

Jean-Pierre Pécau concipieerde een scenario waar een heleboel historische figuren de revue passeren (onder andere de Amerikaanse ambassadeur Graham Martin en generaal Richard Carey), maar legt de focus op de fictieve Moishe Lee. Dat is een helikopterpiloot die regelmatig klusjes opknapt voor de CIA, maar ook zijn eigen agenda heeft. Waarschijnlijk baseerde Pécau zich losjes op de avonturen van echte piloten als Gerald Berry, Tony Coalson en Robert Caron die actief waren tijdens die laatste uren.

De legendarische foto van Hubert Van Es over de evacuatie ging toen de wereld rond.

In 1933 zette King Kong het filmlandschap serieus op zijn kop. Met een IMDB-score van 7.9 klopt het nog altijd de remakes uit 1976 (6.0) en 2005 (7.2) met een halve straatlengte. En of Fay Wray, Jessica Lange of Naomi Watts nu de beste scream queen was, dat is nog altijd voer voor discussie.

In deze strip focust men op de mannen achter de film: Merian C. Cooper en Ernest B. Schoedsack. Beide heren hadden elkaar leren kennen tijdens de Eerste Wereldoorlog en waren niet vies van een portie avontuur. Hun exploten in exotische locaties konden ze dankbaar gebruiken bij de ontwikkeling van de film.

Weetje: Apen en gorilla’s zijn dankbare protagonisten in de populaire media. Vanaf de jaren 1960 domineerde de franchise rond The Planet of the Apes regelmatig de box office. En ook Mighty Joe Young passeert nog af en toe op het tv-scherm.

Ook in de klassieke Belgische strip duiken ze regelmatig op. Denk maar aan Ranko, de gorilla die Kuifje het leven zuur maakt in De Zwarte Rotsen of aan De Apenkermis van Suske en Wiske, waar Willy Vandersteen apen de macht laat grijpen onder invloed van een meteoor. En dan mogen we natuurlijk Knappe Mataboe niet vergeten, de gorilla die in het gelijknamige Jommeke-album het begijntje Eufrasie weet te ontvoeren.

Bij de identiteit van de Man met het IJzeren Masker denken we al gauw aan de these van Alexandre Dumas die in zijn cyclus rond De Drie Musketiers een buitenechtelijke broer van Lodewijk XIV als kandidaat naar voren schuift. Hoewel er historisch gezien zeker een gemaskerde man in verschillende gevangenissen zat tussen 1669 en 1703, zal zijn identiteit waarschijnlijk nooit 100% duidelijk worden. Historici schuiven nogal eens de naam van Eustache Dauger als mogelijke kandidaat naar voren: een lage edelman die betrokken zou zijn bij een schandaal aan het koninklijk hof. 

In dit album ligt het zwaartepunt vooral op Bénigne Dauvergne de Saint-Mars, de man die al die jaren voor de bewaking van de onbekende zou instaan. Bovendien slagen de auteurs erin om nog een andere verdachte in de rol van de gemaskerde gevangene te casten.

Weetje: De Dumas-interpretatie van het verhaal is enkele keren verstript, onder andere bij Marvel door Roy Thomas en Hugo Petrus. Ook bij Illustrated Classics vinden we een versie terug. Het zevende deel van de piratenreeks Drakenbloed van scenarist Jean-Luc Istin draagt ook de titel De Man met het IJzeren Masker, maar heeft slechts heel zijdelings met het onderwerp te maken.