Ditjes en datjes (6)

"Weliswaar heeft de Amerikaan Walt Disney het bestaan om genoeg tekeningetjes te verzamelen om er een filmband ter lengte van een hoofdfilm mee te vullen, maar dat moet toch wel als overdreven worden beschouwd."

De grote Nederlandse auteur Marten Toonder over tekenfilms. Deze zin plukten we oneerbiedig en volkomen uit de context uit een oud Stripschrift-nummer dat het op zich haalde uit Toonders artikel voor het blad Cinemagia in 1952. Daarin legde hij zijn zienswijze uit over het verschil tussen tekenfilm en speelfilm of fotografische film. In zijn betoog besloot hij dat het wel héél onrechtvaardig is om de tekenfilm als een uitwas van Lumières uitvinding te beschouwen en dat het omgekeerde eerder waar is. Hoe dan ook is voor hem de tekenfilm een kunstuiting. In 1983 verscheen de eerste en enige avondvullende tekenfilm Als Je Begrijpt Wat Ik Bedoel in de Nederlandse bioscopen, naar het werk van Marten Toonder. 

Bron: Cinemagia, mei 1952 / Stripschrift nummer 168/169, 1983

Hieronder zijn de Vlaamse tekenaar Arthur Berckmans alias Berck (1929-2020) en zijn bekendste personages, Sammy Day en Jack Attaway uit de reeks Sammy, te zien. De tekening is een kartonnen winkeldisplay uit 2001. Berck had zelf een Tommygun, hoewel het geen echte was. Sammy was een van de best verkochte stripreeksen van Dupuis. Berck heeft echter nooit onder stoelen of banken gestoken dat strips tekenen een harde stiel is. En dan is er nog het mentale aspect. In 1981 getuigde hij hierover in Clumzy.

"Ik moet zeggen dat de meeste van mijn collega's allemaal een zenuwinzinking gehad hebben. Immers, de gewone man in de straat heeft daar geen kijk op, dat is gewoon iemand die 'ventjes' tekent. Maar die ziet alleen de top van de ijsberg, en niet wat eronder zit. Ik kan u verzekeren: het is hard werken, en we staan geweldig onder druk. Er wordt van ons zoveel verwacht: we moeten kunnen optreden voor radio en tv, we moeten boekhouding kunnen,... Het kost echt veel moeite om alle verwachtingen waar te maken. En dan al die spanningen die wij ondergaan, bijvoorbeeld het jaarlijkse referendum... Wij hebben mensen gehad die zelfmoord pleegden, hoor! (...) Jajaja, omdat ze slecht geklasseerd stonden... Neem het van mij aan, ik ken iemand die zelfmoord gepleegd heeft."

Zowel Kuifje als Robbedoes, waarvoor Berck in zijn lange carrière tekende, hielden vele jaren na elkaar referenda om de populariteit van de gepubliceerde reeksen te peilen bij de lezers. We hebben nooit kunnen achterhalen wie de betreurde auteur is waarvan sprake...

Dachten we niet allemaal dat Chuck Norris onsterfelijk was en dat de Dood bang voor hém was? Als-ie niet gewoon heel erg vast ligt te slapen — en je stoort ‘m maar beter niet — is hij 86 geworden en overleden op 20 maart. Behalve in heel wat actiefilms en de tv-reeks Walker, Texas Ranger was de karatekampioen ook de ster in de kortstondige tekenfilmreeks Karate Kommandos (vijf afleveringen in 1986). Daar bestond ook een comicreeks van, getekend door niemand minder dan Steve Ditko, de oorspronkelijke tekenaar van Spider-Man. Deze comics verschenen bij Star Comics, een imprint van Marvel. Er kwamen slechts vier nummers van uit in 1986 en 1987.

Guust Flater en juffrouw Jannie. Het vervolg vul je zelf maar in.

Bron: Fans d’André Franquin

Een voorstudie en het origineel van de cover van Het Gele Teken, wat velen het beste album in de reeks Blake en Mortimer vinden. Hoe belangrijk Edgar P. Jacobs indertijd voor het weekblad Kuifje was, verwoordde Jacques Martin in Stripschrift nummer 89 uit 1976.

"Het is destijds vooral Jacobs geweest aan wie het blad Kuifje zijn succes te danken heeft gehad. Hergé was vanzelfsprekend, maar de grote rush op het blad is door de verhalen van Jacobs veroorzaakt. Ik herinner me dat in die tijd iedereen over Het Geheim van de Zwaardvis of Het Gele Teken praatte. Kuifje was uitstekend, natuurlijk, maar Blake en Mortimer was iets heel bijzonders. En of je het wilt of niet, je ondergaat de invloed van dergelijke strips. Je raakt het ook wel weer kwijt op den duur, ik geloof niet dat er nu nog invloeden van Jacobs in mijn werk te vinden zijn. Ik vind zijn werk nog steeds erg goed, maar ik word er niet meer door beïnvloed. Het is net als met een vroeger vriendinnetje: je vindt elkaar nog wel aardig, maar de verliefdheid is er niet meer..."

Er zijn verschillende pogingen ondernomen om Het Gele Teken te verfilmen. De Franse Irène Silberman (die in 1981 Jean Van Hammes eerste filmscenario Diva produceerde) blikte een scène van drie minuten in voor een mogelijke film. Jacobs heeft deze scène nog gezien en was er enthousiast over, maar het project kwam niet van de grond en Silberman verloor de filmrechten. Die rechten passeerden ook bij de Spaanse regisseur Álex de la Iglesia bij wiens project uit 2010 Hugh Laurie en Kiefer Sutherland genoemd werden als mogelijke vertolkers van Blake en Mortimer.

De jongste jaren was er sprake van een Belgische productie die de duurste Belgische film aller tijden moest worden. Over dat project is het intussen weer heel stilletjes geworden, te meer omdat de betrokken filmdistributeur en -producer Belga Films Group in februari 2026 failliet is gegaan. Alle oudere info over deze filmplannen kan je hier lezen. En hier werd nog info over de cast gedeeld.

"Wanneer hij me telefoneerde, hoorde ik regelmatig een zacht geluid op de achtergrond, zoals licht gekrab. Ik vroeg 'm eens wat hij aan het doen was. Hij antwoordde me dat hij de strepen op het jasje van onze journalist-detective tekende."

Rik Ringers-scenarist André-Paul Duchâteau geeft in 2010 voor een interview van ActuaBD.com een anekdote over tekenaar Tibet mee. De tekenaar heeft er na het ontstaan van de held in 1955 nooit aan gedacht om hem een ander jasje zonder streepjespatroon te geven. Daardoor zit zijn opvolger Simon Van Liemt er ook mee opgezadeld.

"Van dat verdomde Ollands ga ik tegen het plafond! Suske en Wiske en zelfs Jommeke zijn overstag gegaan om meer te kunnen verkopen. Dat ge-je en ge-jij... Zo spreekt ge toch niet? Het succes van mijn boeken, denk ik, is dat ik altijd volks ben blijven schrijven. Het schoonste compliment dat iemand mij ooit gegeven heeft, is dat ge mijn stripfiguren zo op straat zoudt kunnen tegenkomen. Ze reageren altijd als echte mensen. Wiske, die is precies van plastiek. Dan is mijn Susan toch échter."

Naar aanleiding van de zestigste verjaardag van Piet Pienter en Bert Bibber bezocht het weekblad Humo in 2010 de toen 91-jarige Pom. In het interview ging hij wild tekeer over alles wat 'm niet zinde. En dat was nogal wat.

New Elementary analyseert de minifiguren van de Kuifje-set van LEGO met uitleg over gloednieuwe onderdelen, speciaal gemaakt voor deze set, en een uitleg waarom Bobbie het zonder helm moet stellen.

Dat Marc Sleen héél wat heeft meegemaakt, hoeft niet te verbazen. Het was ook niet altijd even vrolijk. In 1978 was hij in een melancholische en filosofische bui toen Jan Smet hem interviewde voor Stripgids nummer 19. Hij blikte terug op enkele markante gebeurtenissen waarbij hij moest vrezen voor zijn leven.

"Ik heb tijdens de oorlog in een cel gezeten met vier jongens en die zijn allen gefusilleerd. U hoeft er niet op in te gaan, maar zo vanzelfsprekend is het niet dat iemand nog in staat is zijn hele leven lang de humorist uit te hangen, een goeie of een slechte, dat doet er niet toe, zonder verbitterd te zijn, zonder die wal aan te klampen, die oever van bitterheid waarover ik het reeds heb gehad. Of die oever van zelfingenomenheid. Laat mij bijvoorbeeld zelfingenomen zijn. All right. Misschien heb ik er recht op. Oké, misschien ook niet en dan is dat een gebrek. Maar misschien moet men wel kiezen in het leven tussen de ene of de andere oever. Ik geloof ook dat die oever van bitterheid soms zo dichtbij is dat men er heel gemakkelijk naartoe zwemt. En wanneer je in een concentratiekamp hebt gezeten en wanneer je een kind verloren hebt, een enig kind, en je moet heel je leven voor kinderen werken en je bent dol op kinderen, dan laat dat diepe sporen na.

En wanneer je je vrienden voor je ogen hebt zien doodschieten en dan nog de humorist moet uithangen of nog verhaaltjes moet maken waarvan iedereen zegt: 'Och, we lachen er eens mee...' Wel, dan heeft alles meer diepgang. En hopelijk zullen sommigen dat begrijpen en zeggen: 'Tiens, die man weet toch wel het verschil tussen een grijnslach, een bittere lach, sarcasme, depressie, enzovoort. Ergens moeten we hem daar dankbaar voor zijn.' Ik wil mezelf geen lof toezwaaien, maar daar zit de kern van mijn betoog. Niemand gaat op rozen door het leven. We dragen allemaal onze kruizen. Het is voor mij ook verschrikkelijk reëel wanneer ik 's nachts vanwege mijn psychoses rechtveer in mijn bed en wanneer ik dan 's anderendaags moet proberen de mensen te laten lachen.

Mensen zoals bijvoorbeeld Willy Vandersteen die erin slagen om al die anderen, die ook hun kruizen dragen, dagelijks, al was het maar een hele kleine portie, een kleine glimlach te ontrukken, die hebben enorm veel bereikt. Mag ik u laten lezen wat ik geschreven heb de dag voor ik geopereerd werd aan de keel en dacht dat ik keelkanker had en het niet zou halen? Het is een samenvatting van mijn leven. Een beetje dwaas, hoor...

'Wat ben ik gelukkig een straaltje zonneschijn gebracht te hebben in de saaie grijze levens van hen die dat best kunnen gebruiken en als ik ook maar één lach heb kunnen toveren op het gelaat van hen die minder geluk hadden dan ikzelf, dan zijn mijn werk en harde inspanningen duizendvoudig beloond en heeft mijn werk zin gehad.'"

De "samenvatting van zijn leven" schreef Marc Sleen op 6 januari 1978 in de Kliniek van de Heilige Familie in Gent. Op deze foto zie je hem op een troon tussen Nero en Geeraard de Duivel. Sleen werd toen in de bloemetjes gezet voor zijn negentigste verjaardag in 2012. Datzelfde jaar verscheen het huldeboek Marc Sleen 90 met heel wat tekeningen en teksten van stripmakers en bekende Vlamingen. Daar had hij allemaal recht op. Hij stierf vier jaar later.

© foto: Raymond Lagae

"Natuurlijk, even goed als alle andere. Maar ik heb gestudeerd aan de kunstacademie van Maastricht en daar sloegen ze op je bek als je over strips begon. Veel stripauteurs beschouwen zich als ambachtslui en beantwoorden het misprijzen van de kunstwereld met een even grote afkeer in de omgekeerde richting. Zo'n kinderachtige houding is natuurlijk niet vol te houden."

Marcel Ruijters op de vraag "Zijn strips voor jou een kunstvorm?" in Stripgids nummer 41 uit 2015, het jaar waarin hij de Nederlandse Stripschapprijs won. Dik tien jaar later slaat nog steeds niemand op Ruijters' bek terwijl hij zijn œuvre zo goed als jaarlijks uitbreidt. Zijn album Jheronimus is in een tiental talen vertaald.

Van het Nederlandse strip-, cultuur- en curiosablad Zone 5300 is nummer 139 sinds afgelopen week ook via Vlaamse distributie beschikbaar. De cover is van Marcel Ruijters, die zich de voorbije jaren vermaakt in z'n absurdistische wereldje dat hij na Het 9e Eiland verder verkende in Pola, Eeuwig 1913, De Tweelingparadox, Observator en Alles Hangt Samen, alle verschenen bij Sherpa. Voor het nieuwste nummer van Zone 5300 werkte hij het eerste hoofdstuk uit zijn volgende album, De Mensentuin, om tot een kort verhaal in kleur.

In 1987 bracht het brandwondencentrum van Leuven een kalender uit voor haar tienjarig bestaan. Voor elke maand tekenden Vlaamse stripmakers een illustratie. Je herkent de personages uit de reeksen Biebel, Schanulleke, Nero, Suske en Wiske, Jerom, De Rode Ridder en Robert en Bertrand.

Op 10 januari 2019 vierde Kuifje zijn negentigste verjaardag. In Het Laatste Nieuws brachten onder meer Merho en Brecht Evens een hulde aan de stripreeks en Hergé met een tekening en een antwoord op de vraag welke invloed Kuifje op hun werk had.

Merho: "Wat Alfred Hitchcock heeft gedaan voor films, deed Hergé voor strips: hij legde de standaard vast. Zijn werk is de Bijbel van het beeldverhaal. Als peuter las ik alle Kuifjes van mijn neef. Nu ja, ik bladerde erdoor en keek naar de prentjes, want ik kon nog niet lezen. Mijn eerste eigen album kreeg ik voor Kerstmis. In de jaren 1950 waren die peperduur, 69 Belgische frank. Ter vergelijking: voor Nero betaalde je 15 frank, voor Suske en Wiske 39 frank. Dat eerste album was Raket naar de Maan. Een jaar later kreeg ik Mannen op de Maan. En daarna begon ik ze te verzamelen. Toen ik zelf begon te tekenen, heb ik die strips nog vaak vastgehad. Ik heb mijn collectie letterlijk kapot gelezen. In Album 26 van de Kiekeboes heb ik een verwijzing naar de Kuifje-strip De Scepter van Ottokar gestoken. Je ziet de hand van Hergé in al mijn verhalen. Zijn vertelstijl was virtuoos. Hij propte heel veel informatie in één beeld, maar toch bleef het overzichtelijk. Sommigen noemen hem overroepen, of vinden dat er te veel inkt over hem is gevloeid. Dat laatste klopt wel: er zijn meer boeken over Kuifje gevuld dan strips, en daar zat veel blabla tussen. Maar Kuifje is niet zomaar wereldberoemd, hè. Kijk naar de nieuwe stripreeksen van vandaag, daar zie je zijn invloed nog steeds opduiken. Misschien wat minder in de graphic novel, maar ook die barsten van de details. Dat is Hergé, die stilletjes komt binnengekropen."

Brecht Evens: "Kuifje zat in het standaarddieet van het Vlaamse kind. Ik heb zijn strips dus met de paplepel naar binnen gekregen. Een favoriet album kiezen, is moeilijk. Maar als cartoonist let ik natuurlijk vooral op de humor. Mijn lievelingsgrap zit in Vlucht 714, geloof ik. Een heel boek lang blijft een stukje plakband hardnekkig aan ieders vinger kleven. Vijf jaar geleden maakte ik al eens een hommage aan Hergé. In één beeld verwees ik naar zowat elk album van Kuifje. Maar ik heb Kuifje nooit bewust geïmiteerd. Tijdens het maken van mijn laatste boek gebruikte ik wel de term een Hergéeke doen, telkens wanneer ik obsessief voorbereidend werk deed. Voor een scène in een restaurant tekende ik bijvoorbeeld eerst een volledige plattegrond van de zaal, en wilde ik exact weten wie aan welke tafel zat. Zo creëer je samenhang en solidariteit in de verschillende prenten. Precies zoals Hergé dat deed. Ik woon in Parijs. Als Belg word je daar vaak aangeklampt over Hergé. Hij is er zelfs bekender dan de Franse schrijver Jules Verne, die nota bene een Parijzenaar was. Stel je voor. Overal in het buitenland blijven ze verwijzen naar Hergé. Een journalist van The Guardian noemde mij eens de beste ambassadeur voor Belgische illustraties sinds Hergé. Die journalist is dat nu al lang vergeten, maar ik ga dat op mijn grafsteen zetten."

De trailer van de volgende Spider-Man. Brand New Day loopt vanaf 29 juli in Nederland en 30 juli in België.

Marc Wasterlain over een vechtpartij met zijn toenmalige werkgever Peyo: "We hebben meer dan eens ruzie gehad. Ik herinner me dat zijn laatste Johan en Pirrewiet, De Hekserij van Bozerik, dat hij zelf tekende, het enige is waaraan ik heb meegewerkt, en dan nog alleen aan de laatste pagina's van het album... François Walthéry hielp een handje met de decors om op te schieten. Peyo was net geopereerd en hij was nogal geïrriteerd omdat hij niet meer mocht roken. Hij bekijkt mijn tekeningen en bekritiseert mijn personages die met zwaarden vechten. 'Komaan, zo doe je dat niet. Het is een beetje slap. Ik zal het je laten zien', zegt hij. Hij pakt een grote T-lat en geeft me een klap. 'En garde!' Tak, tak, tak, onze tekeninstrumenten klinken tegen elkaar. Hij slaat op mijn vingers. Paf! Ik geef hem op mijn beurt een klap en dat mondt uit in een heus gevecht, zogenaamd om me de basisbeginselen van het schermen bij te brengen. Zijn vrouw komt de kamer binnen met koffie. 'Wat zijn jullie aan het doen?' roept ze geschrokken tijdens het vechtpartijtje. 'Pierre, hou op!' roept ze tegen haar man." (lacht)

Op de opmerking dat je een scène zelf moet spelen om die geloofwaardig te kunnen tekenen, antwoordde Wasterlain: "Ja, dat is altijd nodig. We doen het trouwens allemaal, automatisch. Het helpt enorm. Bijvoorbeeld: als je een personage moet tekenen dat blij is, en je glimlacht zelf, dan lukt het je. Als je het tekent terwijl je depressief bent, kan het je ook lukken, maar alleen als je veel ervaring hebt." (lacht)

We plukten deze citaten uit een recent interview van 4 maart op ActuaBD.com waarin Wasterlain enkele anekdotes opdist over zijn periode in de studio van Pierre Culliford alias Peyo. Het was er hard werken als freelancers zonder er een fortuin aan over te houden, maar volgens Wasterlain werden ze wel correct betaald. Aan hun deel van de auteursrechten moesten ze echter niet denken.

Wasterlain creëerde in 1976 de stripreeks Dokter Zwitser. Uitgeverij Anspach gaf daar in februari een nieuw album van uit, maar vertaalt het zelf niet. Ook Arcadia, die de vorige albums van Dokter Zwitser in het Nederlands heeft uitgegeven, heeft voorlopig geen vertaalplannen.

© foto: Daniel Fouss / Belgisch Stripcentrum

Als je googelt op "Druuna" en "film" kom je uit op sites waarvan we geen links delen, want we zijn niet dat soort onthullende site. Een van de karakteractrices uit zulke films met weinig om het lijf meet zich trouwens het pseudoniem Druuna aan. In 2001 bestond er al eens een animatiefilm met slechte computeranimatie die uit de game Druuna: Morbus Gravis tot stand kwam.

Voor een grootser filmproject naar de post-apocalyptische, erotische stripreeks van de Italiaanse tekenaar Paolo Eleuteri Serpieri was het wachten tot 2018. Sindsdien staat onder meer op IMDB, de grootste filmdatabank ter wereld, een filmproject naar het eerste Druuna-album Morbus Gravis vermeld, hoewel dat intussen al lang "in development hell" is beland bij zowat 99% van alle filmprojecten die nooit werkelijkheid worden.

De Druuna-film was een ernstig bedoeld sf-project van de Canadees Marco Checa Garcia die als regisseur naar voren geschoven werd. Garcia is tot nu toe vooral actief in de special effects-afdelingen van tv-reeksen als Game of Thrones, 12 Monkeys, Fargo, The Lord of the Rings: Ring of Power, Legion en films als Top Gun, Furious 7, Divergent, The Twilight Saga: Eclipse, Captain America, Iron Man,...

Er was ook al een acteur vastgelegd. Australiër Artin John zou de mannelijke hoofdrol spelen. Hij vertolkte rolletjes in de tv-series Supergirl, The X-Files, Legends of Tomorrow, Lucifer, Arrow, Supernatural en Death Note. Er is nooit een naam aangekondigd van de actrice die Druuna had moeten spelen. Serpieri gaf zelf ooit aan dat zijn landgenote Monica Bellucci qua uiterlijk het dichtst bij zijn visie van Druuna lag, maar dat stond los van het filmproject.

De stripreeks Druuna verscheen de afgelopen jaren opnieuw bij Dark Dragon Books die de hele reeks uitgaf in fraaie integrales met bonuspagina's en een extra proloogalbum. De prequeltrilogie Druuna - Het Begin werd in 2025 afgerond. Een volgende strip is een reboot door Marco Turini en Marco Cannavò waarover je hier meer kan lezen.

Wist je dat François Walthéry ooit op de lijst met namen stond om de reeks Robbedoes en Kwabbernoot van André Franquin over te nemen? Dat lijstje telde een twintigtal kandidaten dat uitgeverij Dupuis had opgesteld. Toen Franquin die lijst zag, liet hij Walthéry's naam schrappen. Hij had net de eerste pagina's van Natasja gezien en hij wist dat Walthéry naast Robbedoes nooit de tijd zou vinden om van Natasja een reeks te maken. Walthéry is "de heilige Franquin" daar nog steeds dankbaar om, hoewel hij er lachend aan toevoegt: "Nu ja, misschien had ik meer verdiend als ik enkele albums van Robbedoes had getekend, maar mijn eigen personage creëren was beter voor het ego..." Uiteindelijk volgde Jean-Claude Fournier Franquin in 1968 op.

Een tevreden tekenaar Baudouin Deville poseert trots bij een gedrukte integrale van De Drenkeling van de Thames, binnenkort te verschijnen bij BD Must. Deville ken je wellicht als tekenaar van de avonturen- en detectiveverhalen met Kathleen Van Overstraeten in de hoofdrol. Zij is de heldin uit achtereenvolgens Glimlach 58, Leopoldstad 60, Brussel 43, Inno 67, Berlijn 61, Volkshuis 65 en het later dit jaar te verschijnen NAVO 67. In de jaren 1980 tekende Deville drie verhalen van de als Bestemming Peru vertaalde reeks die als De Drenkeling van de Thames weer opgevist wordt, voorzien van een achtergronddossier met schetsen, voorstudies en ander beeldmateriaal.

© foto: BD Must

Herken je deze personages? Het gaat om proeftekeningen voor de figuren in Guus Slim door Maurice Tillieux. In de eerste integrale van Guus Slim staan personagestudies, maar de overige plaatjes rechts stonden daar niet bij. Een verzamelaar toonde ze enkele jaren geleden in een Facebookgroep over Tillieux. Met de linkerillustratie overtuigde Tillieux in 1956 uitgeverij Dupuis voor wat een nieuwe detectivereeks moest worden. Datzelfde jaar nog was het eerste avontuur in het weekblad Robbedoes te lezen, maar ze kregen nog een make over, vooral Guus zelf en zijn secretaresse Kersesteeltje.

Film-, mode-, celebrity- of whatever-nieuws. Kylie Jenner deed op 15 maart een Jessica’tje. Haar keuze voor een rode glitterjurk van Schiaparelli voor de Oscars, als plus one van de genomineerde acteur Timothée Chalamet, voorzag ze zelf van de caption “Jessica who?” En die Jessica is uiteraard Jessica Rabbit uit de tekenfilm Who Framed Roger Rabbit?, waarvan de stripversie door Daan Jippes en Dan Spiegle is getekend.

Met dit bericht zocht Standaard Uitgeverij in 2020 versterking voor het Jommeke-team. Dat mochten tekenaars of scenaristen zijn. In 2020 wisselden Philippe Delzenne en Gerd Van Loock (soms op scenario van Edwin Wouters) elkaar af om de vier-vijf Jommeke-verhalen per jaar te kunnen bolwerken. De groep Standaard Uitgeverij had grotere ambities en wilde Jommeke nog meer uitspelen op tal van andere gebieden. Daar was extra mankracht voor nodig, zonder dat het de bedoeling was om de huidige auteurs te vervangen. Daar was ook Kim Sanders, uitgeefster bij Standaard Uitgeverij heel duidelijk over: "We zijn zeer tevreden over de auteurs, maar vijf albums per jaar is een serieus tempo. Jommeke is een merk dat leeft en waar we actief mee bezig zijn, vaak als mascotte voor andere projecten. Door het aanvullen van nieuwe tekenaars en scenaristen willen we vooral ademruimte creëren voor Philippe en Gerd."

We kennen jonge en oude talenten die het niet gehaald hebben. Dieter Steenhaut en Kristof Berte kregen daarentegen wel een kans om zich te ontwikkelen in het auteursteam. Ondertussen zijn ook Kristof Fagard en Steve Van Bael erbij gekomen. Philippe Delzenne deed dan weer op eigen houtje een beroep op Marc Legendre om voor hem af en toe scenario's te schrijven sinds deel 313 uit 2023. Ook Willy Linthout en Ann Smet (die samen Urbanus en De Familie Super schrijven) bundelden de krachten om gags en korte verhalen te bedenken voor de jongste tekenaars.

Guust Flater neemt de trein. De Schweizerische Bundesbahnen, de Zwitserse spoorwegen, maakte in 2020 deze foto van een van hun treinwagons die volgekliederd was met graffiti.

Op 16 maart 1983 kreeg Studio Vandersteen hoog bezoek. De toenmalige koningin Fabiola kwam op visite bij Willy Vandersteen en zijn medewerkers. Op de foto staan rechts van Vandersteen en de koningin Ron Van Riet (Robert en Bertrand) en Patrick Van Lierde (inkter van Bessy en Bessy Natuurkommando).

Bron: Ron van Riet - Striptekenaar Illustrator Vrolijke Pessimist (2024, Hauwaerts Uitgeverij)

En dat is er aan te zien ook.

't Zal wel weer aan ons liggen.

We keren nog eens terug naar André Franquins sombere jeugd om een paar bepalende dingen uit te lichten.

Zijn vader was een onbeduidende bankbediende en bood zijn gezin een saai en sober leven. Hij was vaak slechtgehumeurd, terwijl Franquins moeder voortdurend jammerde. Zijn moeder kreeg vóór zijn geboorte drie miskramen. Toen het eindelijk lukte om een kind op de wereld te zetten, waren ze al relatief oud. De jonge Franquin groeide daarom op zonder broers, zussen en hij had ook geen neven en nichten. Gezelschap vond hij bij dieren, en die bevolkten het ouderlijke huis en tuin bij de vleet. De jonge André had een schildpad, kippen, parkieten en een eekhoorn — wist-ie veel dat hij ooit nog Robbedoes' metgezel Spip zou tekenen! Kortom, een dierentuintje voor zichzelf dat hij ook zijn meest geliefde creatie Guust Flater schonk door hem een humeurige meeuw en een speelse kater te geven. Op de redactie waar hij werkte, zorgde Guust ook voor muizen en had hij een goudvis. Dat er ooit een koe en een leeuwenwelp — gebaseerd op werkelijke dieren! — op de redactie rondliepen, was ook al voer voor Guust-gags. Voor Robbedoes en Kwabbernoot bedacht Franquin een geheel eigen dier, de Marsupilami.

Om aan zijn eentonig bestaan in z'n jeugd te ontsnappen, las de jonge Franquin stripverhalen uit bladen als Mickey, Robinson en Hop-Là en begon hij zelf te tekenen. En net daarmee wekte hij bewondering in zijn eigen familiekring. De eerste keer dat hij zich bewust werd van zijn talent, was hij amper vijf jaar. We laten het 'm zelf vertellen: "Een oom had me een van die schoolborden gegeven, een zwart bord op een driepoot. Toen zag mijn vader een krabbel die ik erop had gezet, een krijttekening van een hond die aan een bloem rook. Mijn vader vond de tekening zo mooi dat hij met het schoolbord naar een bevriende fotograaf ging en er een afdruk van liet maken. Als je vijf jaar bent en je werk zo serieus wordt genomen dat er een foto van wordt gemaakt, dan maakt dat indruk op je."

Franquin ging studeren aan het strenge, katholieke Sint-Bonifatiusinstituut in Elsene, waar Hergé ook school had gelopen. Ook daar lachte Franquin niet vaak. Aan het einde van zijn humaniora wilde zijn vader, waarschijnlijk om zijn eigen gefrustreerde ambities te bevredigen, dat zijn zoon ingenieur of landbouwkundige zou worden. Maar Franquin wilde alleen maar tekenen. Zijn moeder en de buren spanden samen tot zijn vader zwichtte en zoonlief in 1942 naar het Saint-Luc in Brussel mocht om daar verder te leren tekenen. Maar in die katholieke kunstinstelling verveelde André zich steendood. Na een jaar stopte hij ermee. De bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog die de school deden sluiten, waren daar ook niet vreemd aan.

In september 1944 kon Franquin dankzij tekenaar Eddy Paape aan de slag bij studio CBA die tekenfilms wilde maken. Zijn collega's waren allen prille tekenaars met wie hij een levenslange vriendschap zou onderhouden. Het waren Morris en Peyo, toen nog lang niet bekend onder die pseudoniemen als tekenaars van hun latere stripreeksen Lucky Luke en Johan en Pirrewiet of De Smurfen. Ondanks medewerking aan een paar korte tekenfilms was dat avontuur geen lang leven beschoren. De baas van CBA werd na de oorlog verdacht van collaboratie, hij werd gearresteerd en de studio werd gesloten. Franquin hield er wel een tekenstijl vol souplesse aan over.

Op voorspraak van Morris mocht Franquin aan de slag bij uitgeverij Dupuis om voor het weekblad Le Moustique illustraties en cartoons voor de covers te tekenen. Deze verschenen ook in Humoradio, de voorloper van Humo. Bij de uitgeverij ontmoette hij Jijé, de toenmalige tekenaar van Robbedoes en Jan Kordaat. En om het hier wat sneller te doen stoppen, vatten we de volgende stappen in Franquins carrière samen als: Jijé nodigde Franquin uit om samen met Morris en de jonge Will bij hem te komen werken en hij droeg de reeks Robbedoes later aan Franquin over.

Bron: Et Franquin Créa la Gaffe

Met andere woorden: we krijgen véél te veel langgerekte background en origin stories. Jean Van Hamme (XIII, Largo Winch) en Henri Vernes (Bob Morane), twee schrijvers van de oude stempel, hebben ook weleens gezegd dat wat zij vroeger in twee plaatjes vertelden nu in een halve strip wordt uiteengezet.

In 2022 deelde Bruno De Roover deze bekentenis:

"Toen ik begin jaren 2000 bij Studio 100 werkte, waren er vlak naast onze tekenstudio opnames voor de Samson & Gert-televisieserie aan de gang. Een avontuur met een duikboot.

Er waren plannen om hetzelfde verhaal ook in stripvorm uit te brengen. Men vroeg me om een vlugge schets van de duikboot te maken, om die dan aan Wim Swerts en co door te faxen (ja, zo lang is het geleden). Zij konden dan op basis van die schets het verhaal tekenen.

Ik ging de Samson & Gert-set dan maar eens bekijken. Vlak bij een klein vijvertje was een schans geïnstalleerd met daarop een kleine duikboot. Het ding zag eruit als een grote kogel, met aan elke kant een klein raampje.

Bij het schetsen bedacht ik me dat die duikboot er ook wel als een grote suppositoir (zetpil) uitzag. Omdat er wel vaker flauwe grappen heen en weer werden gestuurd tussen onze studio en die van Wim Swerts, schreef ik in grote letters SUPO 2001 op mijn haastig geschetste duikboot (zo haastig dat ik ‘supo’ met maar 1 P schreef) Daar zou hij weleens goed mee lachen, dacht ik.

Enkele maanden later verscheen het nieuwe Samson & Gert-album, met een iets te getrouwe overname van mijn schets…"

Wim Swerts vulde dit aan met: "Ze hebben er nooit een opmerking over gegeven."

In november 2026 bundelt het Britse Rebellion in een zevende integrale de allerlaatste verhalen van Trigië. Dan is de complete reeks van alle 87 korte en langere verhalen opnieuw uitgegeven in chronologische volgorde. De eerste bundeling kwam uit in 2020 en had toen al het voornemen om alle verhalen te bundelen van zowel tekenaar Don Lawrence als diens opvolgers Ron Embleton, Miguel Quesada, Philip Corke, Oliver Frey en Gerry Wood, geschreven door bedenker Mike Butterworth en diens opvolger Ken Roscoe.

De sf-avonturen verschenen oorspronkelijk tussen 1965 en 1982. De zeven Britse integrales variëren in aantal pagina's van 240 tot 304, zonder dossiers. Uitgeverij L beperkte zich voor hun zeven Trigië-integrales (2020-2023) van 184 tot 208 pagina's tot de door Don Lawrence getekende verhalen, telkens met uitgebreide en rijkelijk geïllustreerde dossiers. We laten je in dit bericht de covers zien van het te verschijnen Volume VII en van de zes eerste Britse integrales.

Voor de Nederlandstalige integrales werd gebruikgemaakt van origineel artwork van Don Lawrence om de covers te sieren. De covers van de luxes waren het werk van Romano Molenaar. Ook de Britse integrales kenden diverse uitvoeringen in paperback en hardback met daarnaast nog speciale uitvoeringen. Zo was er voor deel 1 een gelimiteerde hardcoveruitvoering met een cover van de Britse tekenaar Chris Weston (Judge Dredd, The Filth, The Invisibles). Die hardcover was enkel te koop in een select aantal Britse handelszaken, zoals Forbidden Planet, Forbidden Planet International, OK Comics en Book Palace. Westons gelimiteerde hardcover volgt na de Rebellion-integrales in onderstaande covergalerij. De overige covers zijn alternatieve versies die Weston had voorgesteld.

Liam Sharp schreef voor de eerste Britse integrale een voorwoord. Hij was ooit in de running om Storm van Don Lawrence over te nemen. Zowel Chris Weston als Liam Sharp konden Don Lawrence een tijdlang hun mentor noemen.

Over de comeback van Trigië met gloednieuwe verhalen kan je hier meer lezen.

Ilyass Alba is een van de populairste en meest geliefde treinbegeleiders van het land. Op zijn sociale media deelt de influencer anekdotes en tips. In 2023 kreeg hij een tekeningetje op de trein als dank voor zijn enthousiaste aankondigingen. De "professionele tekenaar" waarvan sprake, is Tim Bolssens alias Tibo.

Tim vulde aan: "Haha! Ik herinner me dit nog heel goed. Ik was onderweg naar Leuven om met vrienden D&D te spelen. Bij overstap in Dendermonde richting Brussel was deze treinbegeleider het Smurfenlied aan het fluiten op het perron terwijl-ie moest wachten tot het tijd was om het vertreksignaal te geven. Ik had een rothumeur die late ochtend (koffiemachine stuk en door werken aan het spoor moest ik helemaal met een vervangbus eerst naar Dendermonde om over Brussel naar Leuven te geraken), maar dat deuntje en zijn humeur draaiden dat volledig om bij me toen ik in Dendermonde op het perron stapte. En gezien ik praktisch altijd potlood en papier op zak heb, krabbelde ik dat als een simpele ‘dank u’ aan die man en gaf het aan hem af toen-ie de tickets kwam controleren. Ik heb zeer veel respect voor mensen die hun job met verve en plezier uitoefenen. En dat inspireert dan anderen. Wist ik veel dat dat Ilyass was ;-)"