Ditjes en datjes (5)

In mei wordt een met vele bonuspagina's uitgebreide heruitgave van Bernard Voorzichtig verwacht bij Just Publishers. Het oorspronkelijke album van Daan Jippes en Martin Lodewijk uit 1972 kent in Nederland een mythische status, maar wekte ook wrevel bij collega-stripmakers. Lees maar eens wat Hanco Kolk er in 1984 over had te vertellen in Striprofiel nummer 49.

"En dat is dan gelijk z'n grootste wapenfeit. Daar maakt hij nog steeds school mee. Daar kijkt Gerard Leever nog steeds naar. En Wilbert Plijnaar en ik ook. Maar Jippes heeft er geloof ik wél drie tot drie en een half jaar over gedaan! En dan dre roddels rondom dat werk... Ik hoorde van Wilbert dat toen het in Pep verscheen, zowel Martin Lodewijk als Dick Matena gezegd hebben: 'Ik houd op met striptekenen!' En het leukste verhaal is dat Fred Julsing tegen z'n vrouw gezegd schijnt te hebben: 'Als de Pep door de brievenbus valt, dan moet je de pagina's met Bernard Voorzichtig dichtlijmen, want ik wil die dingen niet zien. Daar krijg ik depressies van.' Het was een donderslag, dat verhaal. Echt prachtig, hoor. Maar mij deed het hoegenaamd niks. Ik vond het warrig. En nog steeds vind ik het als album niet goed. Ik vind Jippes een fantastisch tekenaar, maar als verteller is hij minder."

André Geerts (1955-2010) is op deze foto omringd met zijn personages uit de heerlijke jeugdreeks Jojo. Je kan zien dat de tekenaar zelf loenst, net als zijn personage Dik Lowietje, die daar in het prachtig vertelde album Operatie Dik Lowietje wel vanaf raakte. De reeks was in het Nederlands niet zo'n groot succes. Sterker zelfs, het was op den duur bij elk nieuw album een gevecht om een vertaling erdoor te krijgen en eens niet te kijken naar de verkoopcijfers van de vorige albums. Gelukkig zat er bij Dupuis iemand die zelf erg hield van de schattige reeks. Geerts verbaasde zich trouwens om de geringe verkoop van zijn stripreeks in het Nederlands, want hij vatte Jojo zelf op als een Vlaamse reeks.

Dit vertelde hij in 1995 aan Stripschrift: "Ook al ben ik francofoon en woon ik in Brussel, ik ervaar Jojo als een onvervalste Vlaamse strip. De landschappen, de sfeer, de grote pannenkoeken, de Leuvense stoof in de keuken van Mamy... dat alles heeft voor mij te maken met Vlaanderen. Bij het tekenen voel ik mij zelfs eerder Vlaming dan Waal. Daarom verwondert het mij ook dat ik zo weinig Nederlandstalige lezers heb."

Een gelegenheidstekening van Merho voor de tweede Rode Neuzen Dag in 2016, een actie van het jongerencollectief JEZ! en vtm die zich inzetten voor het verbeteren van het mentaal, fysiek en sociaal welzijn van jongeren. De tekening hoorde bij een luxe-uitvoering met borstbeeldje van het speciale album Bij Fanny op Schoot die werd geveild voor het goede doel.

"Een overzichtsboek, een nieuwe strip in de maak en een collectief dat al tien jaar live op allerlei evenementen staat te tekenen. Robin Vinck en Kurt Morissens doken weer in de fijne stripwereld.

De Totale Kriek, een overzichtsboek — of beeldrijm –—dat op bijna 500 pagina’s het allerbeste van 35 jaar carrière van Erik Kriek in beeld probeert te brengen. Daarnaast werkt hij aan een graphic novel over een Oekraïense soldaat in het Rode Leger die in het najaar bij Scratch Books verschijnt. Zal Gutsman zijn comeback maken en wat is Eriks volgende project? Je hoort het in deze aflevering van Stripjournaal.

Striptekenaars vertellen verhalen met beelden. Maar wat als je diezelfde technieken gebruikt om gesprekken, ideeën en zelfs vergaderingen in beeld te brengen? Dat is precies wat het collectief Draw Up! al tien jaar doet. Tijdens congressen, workshops en bijeenkomsten luisteren hun tekenaars mee en zetten ze wat er gezegd wordt meteen om in beelden. Een van die tekenaars en initiatiefnemer van Draw Up! is illustrator en stripmaker Jeroen Steehouwer.

En hoe teken je zonder handen? Bas Schuddeboom legt het bijzondere verhaal van Cefisher uit met handen, voeten en tanden."

Een heel vroege Natasja-dédicace uit 1969. François Walthéry had toen nog maar twee jaar ervoor de bekende luchtstewardess gecreëerd. Geen flauw idee of bestemmeling Raoul scenarist Raoul Cauvin zou kunnen zijn. In 1968 begon hij als stripscenarist door te breken in het weekblad Robbedoes, het jaar erop lanceerde hij De Blauwbloezen. Maar dat heeft niets meer te maken met Natasja, waarvoor Cauvin niettemin een album heeft geschreven.

Omdat we door een vorig Natasja-bericht (zie verder op deze pagina) door Facebook op de vingers werden getikt, plakten we een zwart balkje op onderstaande illustratie. Op onze website geldt dergelijke opgelegde censuur niet.

De Hulk klust tegenwoordig bij.

Wat gebeurde er eigenlijk met personages uit Thorgal als tekenaar Grzegorz Rosinski ze zelf niet graag had? En was hij er zich bij het tekenen van bewust dat het sterven van een personage als Shaniah in De Schaduwen Voorbij emoties zou losweken bij zijn lezers?

Rosinski aan het woord: "Helemaal niet! Ik hecht me niet aan die personages. Het zijn acteurs. Als ze goed spelen, houd ik ze, anders vraag ik Jean Van Hamme om ze weg te halen, zoals Tjall de vurige, die ik niet kon uitstaan! Ik heb Jean gevraagd om hem op een glorieus moment te laten sterven, zodat ik hem niet meer hoefde te tekenen."

Over Kriss van Valnor: "Het publiek is dol op haar, ik niet! Oorspronkelijk was ze een figurant, we hadden niet gedacht dat ze in de reeks zou blijven. Kriss speelt haar rol goed, ze is een actrice, ik voel me niet tot haar aangetrokken, ik ben gewoon haar regisseur. Als ze naakt voor mij zou poseren, zou ik haar gewoon schilderen."

Over Alinoë ten tijde van de productie van dat verhaal met horrorallures: "We vormden een goed duo zonder veel te communiceren. Niemand verpestte de ideeën van de ander. Veel mensen hebben hun kinderen daarna Alinoë of Jolan genoemd!"

En Rosinski voelt zich zelf ook weleens een acteur: "Ik verschuil me altijd achter mijn personages. Ik heb altijd naar het verschil gezocht, om niet steeds dezelfde strip te maken. In Western stelde ik me voor dat ik een kleine Poolse arbeider was in het Wilde Westen. Wat voor mij telt, is het tekenen: als ik een boom of een paard teken, word ik een boom of een paard. Wat telt, is de geloofwaardigheid, dat gaat verder dan de personages."

Bron: Geek Magazine nummer 51, juli 2025

Sinds vandaag ligt Thorgal Saga 6: De Ambergodin in de winkel. Het is getekend en geschreven door Christophe Bec met de hulp van Valérie Mangin voor het scenario. In onze archieven vonden we een uitspraak van Bec over Thorgal terug uit 2011. Toen liep zijn voor Iko geschreven fantasyreeks Duisternis al.

"Duisternis is een hommage aan Thorgal, maar net zo goed aan The Lord of the Rings. Om preciezer te zijn, denk ik aan de Thorgal uit de jaren 1980, van De Schaduwen Voorbij tot het einde van de cyclus van Qâ... Ik hou niet van wat er daarna met het personage is gebeurd, en nog minder van hoe hij nu is in handen van zijn opvolger. Ik ben trouwens volledig gestopt met het kopen en lezen van de laatste albums. (...) Alinoë en De Boogschutters zijn voor mij meesterwerken van de strip, en ik ben niet bang om het te zeggen. Wat ik als lezer jammer vind, is dat Van Hamme niet wist wanneer hij op tijd moest stoppen. Hij moet wel de enige geweest zijn, samen met zijn uitgever en zijn tekenaar, om er anders over te denken. Met zo'n logica zou ik vandaag aan deel 15 van Heiligdom zitten en we zouden er tweehonderdduizend van verkopen bij elk nieuw album. Het probleem is dat het waarschijnlijk erg middelmatig zou zijn en het zou de eerste drie albums devalueren. Dat is wat er gebeurd is met Thorgal en XIII, maar ik wil zeker niet de sterke albums vergeten die ook wel klassiekers zijn."

Christophe Bec is dus een fan van Thorgal, maar niet van de hele reeks. Bec tekende trouwens enkele proefplaten voor een album van XIII Mystery, maar de uitgever was niet overtuigd. Nog voor die een beslissing maakte, trok Bec zich terug. Hij vond dat hij XIII niet durfde te tekenen. In hetzelfde interview van ActuaBD.com vond hij de formule van spin-offs laakbaar. Voor elk album van een spin-offreeks die een lezer koopt, zal hij een album minder kopen van een nieuwe reeks met portentieel. Vijftien jaar later is hij zelf de tekenaar en scenarist van zo'n spin-off en creëerde hij met Carthago Adventures zelf een spin-off op zijn reeks Carthago. Men kan dus gerust van mening veranderen. Er staat nog een andere Thorgal Saga van hem op stapel die een prequel zal zijn op de reeks en zich in de ruimte afspeelt. Hij schreef het voor Jaouen Salaün.

Op deze foto uit 1950 poseert Woody Woodpecker-schepper Walter Lantz met een model voor Winnie Woodpecker. De specht Woody was toen tien jaar geleden geboren. Storyboardtekenaar Ben Hardaway lag mee aan de basis van het personage. Dat deed-ie ook voor Bugs Bunny en Daffy Duck. Lantz was de tekenfilmmaker die tussen 1940 en 1972 198 Woody Woodpecker-tekenfilmpjes heeft geproduceerd tot de sluiting van de Universal Animation Studio. De vogel maakte in 1999 een comeback met een nieuwe reeks filmpjes en in 2018 nogmaals, toen exclusief voor YouTube. In 1952 liep een eerste stripreeks. Veel strips raakten ook in het Nederlands vertaald.

Deze foto uit 1958, met een in Brussel wandelende Hergé en een Franstalig exemplaar van zijn eigen Kuifje-album De Sigaren van de Farao onder de arm, doet momenteel de ronde. Da's het jaar van Expo 58 en de inhuldiging van het nieuwe hoofdkantoor van uitgeverij Le Lombard, met het befaamde Kuifje-embleem op het dak, die het weekblad Kuifje uitgaf en de verschijning van Cokes in Voorraad in album. Dat jaar startte ook een albumreeks van Kuifje in Groot-Brittannië — waarvoor later hertekeningen waren vereist — en Spanje. In deze periode bereikte de gezamenlijke verkochte oplage van Kuifje-albums een miljoen exemplaren per jaar en kwamen er almaar meer (mislukte) voorstellen om van Kuifje een film te maken. Een ervan kreeg in 1958 wel groen licht, wat in 1961 naar Kuifje en het Geheim van het Gulden Vlies leidde. Ook nog in 1958 maakte beeldhouwer Nat Neujean een bronzen buste van Hergé.

Hergé broedde datzelfde jaar op twee verhalen die nooit verder zijn uitgewerkt. Het ene kende de Franstalige titel La Piste Indienne, waarin Hergé de problematiek van Amerikaanse indianen met meer ernst wilde behandelen dan in Kuifje in Amerika. Het andere droeg de werktitel Nestor et la Justice. Daarin wordt butler Nestor van moord beschuldigd.

In 2015 maakte Blacksad-tekenaar Juanjo Guarnido deze illustratie met bekende journalisten uit de stripwereld. Je herkent Kuifje, Clark Kent (alias Superman), Kwabbernoot en Weekly uit Guarnido's reeks Blacksad. Het figuurtje vooraan is Tribulete uit de Spaanse stripreeks El Repórter Tribulete van Guillermo Cifré uit 1946.

Deze tekening dateert van 2015, tien jaar na de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo, met Guarnido's boodschap: "Tegen barbarij, fanatisme, de weerzinwekkende domheid van het uitschot van de mensheid, en voor democratie, rede en vooral DE PERSVRIJHEID..."

Elsje van Gerben Valkema en Eric Hercules als een wat ouder geworden versie volgens Charel Cambré. Hij tekende deze in 2016 als cadeautje voor Valkema die toen de Willy Vandersteenprijs had gewonnen voor het album Elsje Maakt Geschiedenis. Cambré was de vorige laureaat.

We weten niet of Cambré dan wel Valkema sindsdien om een "Elsje in haar bloot gat" is gevraagd door fans, naar analogie van de talloze verzoeken die Cambré weleens om zo'n bloot Wiske vragen. We nemen aan dat Wiske in Amoras een meerderjarige meid is geworden, anders vraag je zoiets natuurlijk niet.

Enkele jaren geleden amuseerde Jean-Christophe Grenon alias Bloz zich met het tekenen van enkele Vlaamse stripfiguren. De tekenaar van Dino’s, Een Zoo vol Verdwenen Dieren en Alleen op de Speelplaats komt zelf uit Duinkerke en publiceerde op zijn elfde voor het eerst in een Vlaamse regionale krant. We waren toen zo gecharmeerd door zijn ode aan Vlaamse stripklassiekers dat we hem — tegen betaling — om een illustratie van De Rode Ridder verzochten. En dat resultaat zie je in de laatste afbeelding.

Sommigen krijgen wat meer als dédicace. George Pradez (1939-2014) was zo'n bofkont. Deze Waal werkte als presentator voor tv en radio, maar hij sprak ook stemmen in voor tekenfilms zoals De Fluit met Zes Smurfen. Hij was de oorspronkelijke stem van de hond Bollie uit de tekenfilmreeks Bollie & Billie. Verder nam hij een hoorspel op van Natasja (Mambo à Buenos Aires). De tekeningetjes die je hier ziet, kreeg hij van André Franquin, Hergé, Yves Chaland en Loustal.

Vanaf 1 april loopt in het Brusselse Stripmuseum een overzichtsexpo van het beertje Pol en zijn vriendjes Pel, Pingo, de admiraal, Schildje en de papegaai. In de brasserie in het museum kan je trouwens pannenkoeken eten. Da's wel toepasselijk voor deze Deense stripreeks die in vele talen is verschenen en dankzij wie vele kinderen voor het eerst strips hebben leren lezen.

De reeks werd in 1951 gecreëerd door het echtpaar Vilhelm en Carla Hansen. Er verschijnen nog steeds nieuwe stripverhalen, in het Nederlands bij Silvester, door de naar Kopenhagen uitgeweken Franse striptekenaar Thierry Capezzone. Hij debuteerde in 1992 als assistent-inkter van Daniel Kox voor twee albums (deel 14 en 15) van de stripreeks Agent 212. Hij heeft intussen negen nieuwe Pol-verhalen getekend, alle op scenario van Per Sanderhage.

Klik hier voor meer info over de expo.

In een vorig bericht ging het nog over George Lucas, Star Wars en een biografische strip over beide. Kende je deze illustratie uit 1977 al, het jaar waarin de allereerste Star Wars in de cinema uitkwam? Het is het werk van niemand minder dan Mœbius, het pseudoniem van Jean Giraud die vandaag veertien jaar geleden is overleden. De tekening verscheen in nummer 6 (14 oktober 1977) van de eerste jaargang van het Franse weekblad VSD.

George Lucas was en is zelf een stripliefhebber. We zullen het niet hebben over de theorieën dat hij voor Star Wars veel zou hebben gejat uit de Franse sf-reeks Ravian. Hij had in ieder geval toegang tot comics en internationale strips. Midden jaren 1970 was hij de mede-eigenaar (of veeleer een stille vennoot) van Supersnipe Comic Art Gallery, een galerij van Ed Summers in New York waar originelen en afdrukken werden verkocht. Summers had een gelijknamige stripwinkel, maar daar had Lucas zakelijk niets of minder mee te maken.

Hoe dan ook, Lucas kende beslist het werk van Mœbius. In 1980 verscheen het boek Once Upon a Galaxy: A Journal of The Making of Star Wars: The Empire Strikes Back en daarin vertelde hij het volgende: "Stripverhalen zijn ook sociologisch interessant: ze geven een indicatie van wat een cultuur inhoudt. Voor mij is Dagobert Duck in de strip Donald Duck een perfecte indicator van de Amerikaanse psyche. Er is zoveel aan hem dat precies de essentie van Amerika weergeeft, dat het verbazingwekkend is. (...) Ik ben een fan van stripverhalen. Ik verzamel ze. Het is een soort kunst, sociologisch gezien belangrijker dan sommige beeldende kunst. Het zegt meer over onze tijd, wat beeldende kunst ook zou moeten doen. Kunst is een weergave van het leven, het hedendaagse denken en de cultuur. De hedendaagse stripverhalen zijn zeer gevoelig voor de cultuur om hen heen. Als het stripgenre van vandaag, bedacht door bijvoorbeeld kunstenaars als Philippe Druillet, minder komisch lijkt, dan is dat omdat jongeren niet meer zo jong zijn als vroeger en hun dromen niet meer zo onschuldig zijn. Dat was onvermijdelijk. We moeten ons niet verbazen dat jongeren tegenwoordig op zoek zijn naar meer psychologisch complexe vertolkers van hun fantasieën, naar kunstenaars als Mœbius of Druillet, die allerlei lugubere werelden en visioenen openen. De waarheid is dat we ons niet op ons gemak voelen met het hier en nu, en dat we nog steeds zo weinig weten van wat er daarbuiten ligt. (...) Er zijn nogal wat tekenaars in de sciencefiction- en sciencefantasy-genres die ik erg goed vind. Ik vind ze leuk omdat hun ontwerpen en verbeeldingskracht zo levendig zijn. Tekenaars als Frazetta, Druillet en Mœbius hebben een behoorlijk verfijnde stijl."

Het pad van Mœbius en Giraud heeft elkaar nog meermaals gekruist. Hij tekende bijvoorbeeld allerlei fantasywerelden als ontwerp voor Lucas' fantasyfilm Willow (1988). Een jaartje later verscheen het artbook The Art of Mœbius met een voorwoord van Lucas. In de enorm slecht onthaalde Star Wars Holiday Special uit 1978 komt het tekenfilmhoofdstukje The Faithful Wookiee voor. Bij de productie van die cartoon verlangde Lucas simpelweg om de visuele stijl te baseren op Mœbius. In deze cartoon komt voor het eerst Boba Fett voor. Dezelfde stijl vormde de basis voor de latere tekenfilmreeks Star Wars: Droids: The Adventures of R2-D2 and C-3PO (dertien afleveringen in 1986), toen een spin-off van een tekenfilmreeks over de Ewoks.

De strip Lucas' Wars vertelt over de strijd die George Lucas moest leveren om Star Wars van de grond te krijgen en het verhaal achter de schermen van de opnames van de wereldberoemde sf-film. Dat staat bol van ruzies tussen acteurs, catastrofale opnames, een geheime romance en andere shit. Er raakten 150.000 exemplaren van verkocht in negentien talen. Het Franstalige album is in januari 2024 bij de man himself terechtgekomen. Het album van Renaud Roche en Laurent Hopman verscheen in 2023 ook in het Nederlands bij Standaard Uitgeverij en belandde volgens deelnemende lezers van onze top-wedstrijd van 2023 op plaats 70.

Lucas' Wars deel 2 verscheen in het Frans in oktober 2025 (er is nog geen vertaling van aangekondigd) met deze keer aandacht voor de vele beproevingen van George Lucas, zijn persoonlijke zoektocht naar creatieve vrijheid, het schrijven en filmen van The Empire Strikes Back, het ontstaan van Raiders of the Lost Ark en een gekke droom die Skywalker Ranch zou worden. Behalve meer Star Wars dus ook Indiana Jones in het album. De stripmakers hebben het voornemen om rond elke Star Wars-film een nieuw biografisch album uit te werken.

En je bent wellicht al op de hoogte dat er nieuwe Star Wars-films komen, te beginnen met The Mandalorian & Grogu in mei 2026. In 2027 staat Star Wars: Starfighter — met Ryan Gosling in de hoofdrol — gepland, die zich vijf jaar na Star Wars Episode IX: The Rise of Skywalker afspeelt.

In 2001 vergat François Walthéry eventjes om Natasja's kleren te tekenen in het verhaal De Rotsenzee. Bij het inkten maakte hij die “vergissing” weer goed. Gelukkig maar!

Het verhaal verscheen als deel 19 in de stripreeks Natasja naar een oud scenario van zijn vroegere leermeester Peyo.

Alain Peral, een medewerker van studio Peyo, houdt op deze foto een unieke coverillustratie in handen. Deze illustratie sierde het geïllustreerd boek De Fluit met Zes Smurfen met speciaal gemaakte illustraties en afbeeldingen uit de gelijknamige tekenfilm van Johan en Pirrewiet uit 1975. In het oorspronkelijke stripverhaal doken de Smurfen voor het eerst op. Deze coverillustratie is trouwens niet het werk van Peyo of een studiotekenaar, maar wel van Peyo's beste vriend, André Franquin.

Maak kennis met Yvan Delporte (links op de foto) en zijn goede vriend Gaston Mostraet. Delporte was hoofdredacteur van het weekblad Robbedoes en hij zocht een figuurtje om de redactionele pagina's op te vullen. Hij besprak dat met André Franquin. Dat gebeurde tussen pot en pint (en glaasjes cola) in een Brussels café. Toen Franquin en Delporte daar samenzaten, beschreef Franquin hoe hij Guust Flater zag, terwijl hij er schetsen van maakte: ietwat sloom, een groot rond hoofd, een neus als een aardappel, zijn haren in de war, niet dom, integendeel zelfs slim, maar altijd druk bezig met futiliteiten... Delporte proestte het uit en zei 'm: "Ik ken hem, ik ken hem! Ik ken exact zo'n kerel! Maar werkelijk dezelfde! Het is mijn maat Gaston!"

Zo kwam het figuurtje niet alleen aan zijn (Franstalige) naam, maar de papieren Guust bestond al in de gedaante van Gaston Mostraet. In die tijd was Mostraet een assistent in een apotheek. Hij droeg een vlinderstrik (net zoals Guust in zijn eerste optreden) en hij experimenteerde tijdens de pauzes van zijn baas met alcoholmengsels. Zijn specialiteit was kummel, een likeur op basis van komijn. Vrienden van hem hadden een meeuw die ze Gaston noemden. Hij had zelf de bijnaam "Le Grand Gaston" (De Grote Gaston).

Gaston Mostraet overleed in 2014. Hij werd 87 jaar. Hij overleefde zowel Delporte (gestorven in 2007) als Franquin (van ons heengegaan in 1997).

Schetsjes van André Franquin uit 1958. Guust Flater bestond toen nog maar een jaar. Hij staat tweemaal tussen kopjes van Robbedoes en Kwabbernoot, IJzerlijm, Tineke, Ton, Felix, de Marsupilami en Spip.

Deze Spider-Man lijkt nergens op, maar hij is wel getekend door de bedenker ervan: scenarist Stan Lee. Op de oude foto leest hij uit eigen werk.

Op 6 maart vond de openingsceremonie van de Paralympische Spelen in Milaan plaats. Striptekenaar en illustrator Milo Manara had de eer om de Italiaanse president Sergio Mattarella en zijn dochter te ontmoeten. Manara schonk hem een aquarelschilderij dat hem volgens Manara erg blij maakte.

"De illustratie vertegenwoordigt de allegorie van een jonge republiek. Vrouw, Leven, Vrijheid", vertelde Manara er verder nog over.

Making-of van een schilderijtje door Yoann, voormalig tekenaar van Robbedoes en Kwabbernoot, met de graaf van Rommelgem, een paddenstoelenspecialist, die een Smurfenhuisje bestudeert. Hij tekende dit in 2019 op een masterclass in Kopenhagen, Denemarken.

© foto's: Thomas Friis Pedersen

Onlangs kondigden we een nieuw album van Yoko Tsuno aan. Deze Japanse heldin van Roger Leloup siert vier openbare plaatsen. Op de eerste foto zie je de gevel uit 2018 in Verviers, waar Leloup is geboren en lang heeft gewoond. De tweede gevel uit 2010 kan je tegenkomen in Brussel. En de derde gevel is sinds 2009 te bekijken in Waver, waar Leloup ook heeft gewoond. In Charleroi kwam er in 1996 een plakkaat van Yoko Tsuno in het metrostation Janson.