“Hier is verse vis te koop"

In 2018 starten Marc Legendre en Charel Cambré een gagstrip op Facebook met de titel Heden Verse Vis. Op vraag van het Nederlandse stripblad Eppo maken ze er een papieren versie van, en in 2022 verschijnt een eerste album met een lang verhaal. In een promotionele brochure bij de lancering van dat album wordt verwezen naar "de beroemde Lambik-grap" en in een interview in diezelfde brochure vertelt Marc Legendre: "De titel komt van de Lambik-gag en illustreert wat wij zelf van ons gejengel vinden. Het moet allemaal niet te ernstig genomen worden."

Van deze reeks verschenen tussen 2022 en 2025 drie albums bij Standaard Uitgeverij die een komische avonturentrilogie vormen. Nieuwe grappen verschijnen in De Morgen en Eppo, een tijdlang zonder Legendre als scenarist.

Onder: Fragment uit de promobrochure van Standaard Uitgeverij (2022). 

In 1954 lanceert Willy Vandersteen voor De Bond (het weekblad van de Gezinsbond, waarin ook het Suske en Wiske-verhaal Het Vliegende Hart verscheen) een spin-off van zijn reeks Suske en Wiske rond het personage Lambik. In De Bond draagt de gagreeks nog de titel De Avonturen van Suske, Wiske en Lambik, maar de albums vanaf 1955 verschijnen onder de titel De Grappen van Lambik. 

In het weekblad van 25 april 1954 verschijnt de bewuste gag zonder titel. Bij de albumpublicatie in 1955 in het eerste Grappen van Lambik-album krijgt deze aflevering Het uithangbord als titel. Lambik heeft een uithangbord gemaakt voor zijn viswinkel met de vermelding “Hier verkoop van verse vis”. Achtereenvolgens Leonard Snoek, Suske, Wiske en tante Sidonia leveren commentaar op de tekst, waardoor Lambik uiteindelijk met een volledig overschilderd uithangbord achterblijft. 

Voor zijn grap had Vandersteen duidelijk de aflevering van Doris Dobbel in De Middenstand van 6 december 1952 gelezen. Daarin past Dobbel, op aangeven van vier voorbijgangers, de tekst “Hier is verse vis te koop” op zijn vitrine aan om uiteindelijk met een lege vitrine en zonder viswinkel achter te blijven.

Onder: De Avonturen van Suske, Wiske en Lambik in De Bond van 25 april 1954. In de albumversie is het dialect van Sidonia opgepoetst.

Op 29 oktober 1952 krijgt Marc Sleen de opdracht om een “tekening met steeds hetzelfde terugkomend personage, die een halve bladzijde zou moeten beslaan” te maken voor Ons Zondagsblad. Sleen moet de eerste aflevering van zijn nieuwe reeks binnenbrengen tegen woensdag 5 november, zodat ze in het weekblad van 9 november kan verschijnen. Zelfs voor Marc Sleen is die timing een onmogelijke zaak. Hij neemt een week extra om de nieuwe reeks te bedenken en een aankondiging te tekenen die hij op 12 november inlevert en die op 16 november in Ons Zondagsblad verschijnt. 

Om het helse tempo van de extra wekelijkse stripreeks aan te kunnen, recupereert Sleen grappen uit zijn andere stripreeksen Fonske, Piet Fluwijn en Bolleke en Doris Dobbel. In Ons Zondagsblad nummer 303 van 19 december 1954 herbeleeft Octaaf de visgrap die Dobbel twee jaar eerder in De Middenstand beleefde. Sleen gebruikt overduidelijk niet de Vandersteen-gag die een half jaar eerder in De Bond verscheen. De mise-en-scène, de bijfiguren en de pointe heeft hij overgenomen uit zijn Doris Dobbel-gag. 

Onder: Octaaf Keunink in Ons Zondagsblad, 19 december 1954.

Martin Branner (1888-1970) start in 1920 met zijn stripreeks Winnie Winkle the Breadwinner, maar Winnies kleinere broertje Perry neemt al snel de hoofdrol over. Vanaf 1924 krijgt Perry Winkle onder de naam Bicot, président de club de titelrol in de Franse vertalingen van Branners wekelijkse Sunday pages voor Le Dimanche illustré, de wekelijkse bijlage van de Franse krant Excelsior. Nog later — vanaf 30 december 1927 — verschijnt hij onder de naam Sjors in De Humorist. Vlaamse tekenaars zoals Pink (pseudoniem van Eugeen Hermans, 1911-1992) en Marc Sleen gebruiken afleveringen van Perry/Bicot/Sjors als inspiratiebron voor hun gagreeksen. Ook de "hier is verse vis te koop"-gag vindt haar oorsprong bij Branner.

Onder: Bicot in Le Dimanche Illustré van 23 juni 1929. 

Branner centreert in 1929 de grap rond een groentewinkel waarvoor Perry/Bicot een reclamebord ontwerpt dat door opmerkingen van zijn kompanen herleidt wordt tot een leeg bord. Sleen voegt drieëntwintig jaar later een essentieel element toe door de actie de verplaatsen naar een viswinkel, waardoor de opmerking over visgeur mogelijk wordt. Vandersteen gebruikt nog eens twee jaar later de Sleen-versie in De Bond. 

Een belangrijk verschil tussen Branner en Vandersteen enerzijds en Sleen anderzijds is de woordvolgorde. Bij Branner en Vandersteen (respectievelijk “ici on vend des fruits frais” en “hier verkoop van verse vis”) kan na elke opmerking één (of meerdere) woord(en) weggelaten worden. Bij Sleen (“Hier is verse vis te koop”) wordt na elke opmerking de overblijvende tekst opnieuw geschilderd. De Sleen-versie voelt daardoor natuurlijker aan, minder vooraf doordacht. 

Zowel Branner als Sleen eindigen met een interessante pointe: Branner met het besluit dat Perry/Bicot geen betaling ontvangt voor zijn pancarte, bij Sleen met het faillissement van de viswinkel. Bij Vandersteen blijft Lambik verweesd achter dat er iets niet klopt...

Onder: De Sunday page met de "vers fruit"-gag van Winnie Winkle verscheen ook in de Amerikaanse kranten op zondag 23 juni 1929. De hoofding toont de afloop van de gag. Die is in Le Dimanche Illustré weggelaten. 

— Yves Kerremans met dank aan Peter D’Herdt en De Fameuze Fanclub