De oorspronkelijke beginpagina's van Suske en Wiske: Het Spaanse Spook

28 februari 2026 Flashback

De Nederlandstalige editie van het weekblad Kuifje, dat sinds 1946 verscheen, raakte maar niet van de grond. De stripreeks Kuifje was toen nog niet zo ingeburgerd, want pas datzelfde jaar startte Casterman met Nederlandstalige albums van de reporter. Een bekende Vlaamse strip in het weekblad zou de weg moeten openen naar het Nederlandstalig publiek. Toenmalig hoofdredacteur van de Vlaamse editie, Karel van Milleghem, en uitgever Raymond Leblanc kwamen uit bij Willy Vandersteen en stelden hem voor om wekelijks een (halve) pagina voor Kuifje te tekenen. Zowel Vandersteen als zijn uitgevers waren enthousiast. Omgekeerd zou Suske en Wiske namelijk in het Frans een doorbraak kunnen forceren. N.V. Standaard Boekhandel had slechts één voorwaarde, namelijk dat zij de Suske en Wiske-verhalen uit Kuifje mochten uitgeven, terwijl Le Lombard de Franstalige albums uitgaf.

Op 10 september 1948 werd het contract tussen alle partijen getekend. Daarin stond onder meer dat Vandersteen een exclusief voor de Belgische en internationale dagblad- en weekbladpers gemaakt verhaal moest leveren met gemiddeld drie vakjes per strook. Vandersteen moest zijn stroken leveren met Nederlandse teksten, de vertaling "in alle buitenlandse talen" werd verzorgd door de uitgeverij. De originelen bleven het bezit van de auteur. Vandersteen kreeg hiervoor een bedrag van 250 Belgische frank (6,25 euro) betaald, per strook en per week. Rekening houdend met inflatie zou dat bedrag nu overeenkomen met een kleine 90 euro per strook, de helft bij ontvangst van de originelen uitbetaald, de andere helft na de verschijning ervan.

Dat contract dateert van enkele dagen voordat de eerste publicatie van het speciaal voor Kuifje en Tintin getekende Suske en Wiske-avontuur Het Spaanse Spook van start ging. De eerste acht afleveringen in het weekblad bleven beperkt tot slechts twee stroken per week, van nummer 38 van 16 september 1948 tot nummer 45 van 4 november 1948. Boven de eerste aflevering konden de lezers van het weekblad kennismaken met Vandersteen in een artikel dat aan hem was gewijd. Met z'n halve pagina per week kreeg Vandersteen dus zo'n 180 euro volgens de huidige koers en 360 euro zodra hij een wekelijkse pagina mocht vullen.

In deze eerste afleveringen zijn de personages Suske, Wiske en Lambik nog te herkennen als de dagbladfiguren die Willy Vandersteen voor Vlaamse en Nederlandse kranten tekende. Hergé had als artistiek directeur van het weekblad namelijk ook een voorwaarde: verfijning. De eerste pagina's die Vandersteen publiceerde, achtte Hergé te volks, impulsief en grafisch niet sterk genoeg. Het was de periode van De Bokkerijder en De Witte Uil met regionale invloeden en, niet te vergeten, een dagelijkse productie van een halve pagina voor de krant bovenop zijn overige stripwerk.

Vandersteen nam alle raad, kritiek en verzoeken ter harte en paste zijn tekenstijl voor Kuifje aan. Vanaf aflevering 9, in Kuifje nummer 46 van 11 november 1948, schakelde de voorpublicatie over op een volle pagina per week. Geleidelijk aan werden de hoofdfiguren vanaf dan wat langer, verloor Lambik wat gewicht, won aan IQ en kreeg hij een heldhaftigere gestalte. Zodra de helden in de zestiende eeuw belandden, kreeg Wiske haar voor de blauwe reeks kenmerkende kapsel met de krullen. Een drastischere ingreep bij voorbaat was de verdwijning van tante Sidonia, terwijl Wiskes lappenpopje Schanulleke nog wel naar de zestiende eeuw werd getoverd, maar kort na de uiterlijke transformatie van de personages door toverkol Alwina verdween. Samen met Suske en Wiske woont Lambik vanaf het volgende verhaal in een chique villawijk in plaats van in een volksbuurt.

Het extra werk wierp zijn vruchten af en Suske en Wiske werd ook in de Waalse tegenhanger Tintin een groot succes. Het Spaanse Spook startte in rood- en grijstinten en zo verscheen het ook als album in eerste druk in 1952. Speciaal voor die eerste albumuitgave hertekende Vandersteen de eerste acht afleveringen uit Kuifje, hij voegde twee stroken toe en creëerde zo vijf nieuwe beginpagina's om de personages te laten aansluiten met hun fijnere look.

Volgens het contract met Le Lombard kreeg hij 10% auteursrechten op de verkoopprijs ten belope van dertig jaar. Het Franse album verscheen in de prestigieuze Lombard Collectie, waarin ook de eerste albums van Blake en Mortimer, Alex, Ton en Tineke, Rik Ringers, Michel Vaillant, Chlorophyl en andere klassiekers uit het weekblad Kuifje verschenen. Het Spaanse Spook was zelfs het derde album in deze collectie na het eerste avontuur van Edgar P. Jacobs' Blake en Mortimer, Het Geheim van de Zwaardvis, en het eerste album van Paul Cuveliers Corentin. Jacobs heeft voor deze albumuitgave trouwens ook zijn tekeningen herwerkt. Het Spaanse Spook werd tegelijk uitgebracht met het tweede avontuur van Corentin in december 1952. In 1953 en nogmaals in 1956 werd het album in het Frans herdrukt. Van de herdruk uit augustus 1956 zijn oplagecijfers bekend: tienduizend exemplaren voor de Franse markt, zesduizend voor België. Volgens de clausule in het contract werd de Nederlandstalige editie dus uitgegeven door N.V. Standaard Boekhandel, de voorloper van Standaard Uitgeverij. Le Lombard had dan weer het recht om het album in alle andere mogelijke talen uit te geven.

De oorspronkelijke publicatie van Het Spaanse Spook kende een tweekleurendruk met grijswaarden en rode tinten. De eerste kleurenversie was in 1949 te lezen in Ons Volkske, toen nog met de oorspronkelijke tekeningen. De meest gangbare albumversie is nummer 150 in de reguliere reeks Suske en Wiske. Die versie is met de hertekende pagina's en een nieuwe cover. Latere (bibliofiele) heruitgaven maakten meestal gebruik van de hertekende versie, met uitzonderingen zoals in 1993 in de reeks Suske en Wiske Klassiek, in 2019 een opnieuw geletterde en ingekleurde versie in de kortstondige reeks Suske en Wiske Classics en in 2020 stond diezelfde nieuwe versie in de eerste integrale van de blauwe reeks. Daar kan je hieronder een voorbeeld van zien.

Bronnen: Suske en Wiske Blauwe Reeks integraal 1, Suske en Wiske Classics integraal 6, Les Secrets de la Collection du Lombard.

Met dank aan Peter D'Herdt en Ed Hengeveld.