Bekende Kuifje-lezers

We beginnen bij David Bowie. De zanger groeide op met strips van Kuifje. Zijn lied Space Oddity uit 1969 was geïnspireerd op de sf-film 2001: A Space Odyssey van Stanley Kubrick uit 1968. Het zou echter niet vreemd zijn om aan de fictieve astronaut Major Tom in z'n "tin can" ook beelden uit Raket naar de Maan en Mannen op de Maan te koppelen.

Meer hebben sommigen niet nodig voor een eigen mash-up, getuige het stripje met fragmenten uit Kuifje met de lyrics van Space Oddity. En check ook de clip met een mash-up van Space Oddity van David Bowie, Spaceman van Babylon Zoo én tekenfilmfragmenten van Kuifje.

Major Tom komt als personage ook voor in David Bowies liedjes Ashes to Ashes, Hallo Spaceboy en Blackstar.

De Dalai Lama leest Kuifje in Tibet. Foto uit 2001. Het hoeft niet te verbazen dat net dit album het favoriete Kuifje-verhaal is van de spiritueel leider van het Tibetaans boeddhisme. De erkenning ging zelfs zo ver dat Kuifje- en Hergé-rechtenhouder Studios Hergé (oftewel Hergé Foundation oftewel Moulinsart) in 2006 de Light of Truth-award kreeg, samen met de Zuid-Afrikaanse aartsbisschop Desmond Tutu, om hun bijdrage aan het vergroten van het publieke begrip van Tibet te eren. Volgens Tsering Jampa, de toenmalige directeur van de ngo International Campaign for Tibet Europe was Hergés voorstelling van Tibet voor velen een introductie tot de cultuur en de schoonheid van Tibet. De bekroning overhandigde de Dalai Lama toen zelf tijdens zijn bezoek aan Brussel aan Hergés weduwe, Fanny Vlamynck.

In hetzelfde jaar van de foto verscheen Kuifje in Tibet ook in China, maar dan onder de titel Kuifje in Chinees Tibet. De ingreep werd onthuld door een Belgische journalist die het Chinees machtig is. Dat kwam de erfgenamen van Hergé ter ore en zij protesteerden tegen de ingreep. De Chinese uitgeverij weigerde het album te herdrukken met de oorspronkelijke titel. Als gevolg liet Studios Hergé het album in een oplage van 10.000 exemplaren uit de handel halen. Een jaartje later verscheen alsnog een aangepaste druk met een vertaling van de oorspronkelijke titel. De eerste uitgave van het album in Taiwan, ook een door China betwist gebied, draagt trouwens de titel Kuifje Zoekt Zijn Vriend.

De Britse schrijver Anthony Horowitz is bekend van de romanreeksen De Diamant-broertjes, Alex Rider, Grieselstate, De Kracht van Vijf, een paar tiental losse titels en nieuwe verhalen van Sherlock Holmes en James Bond. Voor televisie schreef hij scenario's voor de reeksen Midsomer Murders, Agahta Christie's Poirot, Crossbow, Foyle's War, Crime Traveller en Robin of Sherwood. Na de publicatie van zijn meest recente roman, A Deadly Episode, werd hem gevraagd naar zijn favoriete boeken aller tijden. Hij noemde Een Kus voor Je Sterft van Ira Levin, Thérèse Raquin van Émile Zola, Bleak House van Charles Dickens, de reeks Flashman van George MacDonald Fraser en ook de stripreeks Modesty Blaise van Peter O'Donnell waarover hij opmerkte: “Het is jammer dat Quentin Tarantino, een fan, er nooit toe gekomen is de film te maken. En nog jammerlijker dat Joseph Losey de film wel maakte — hij flopte!”

Horowitz sloot zijn persoonlijke toplijstje af met De Zonnetempel van Kuifje. "Kuifje was het eerste personage waar ik echt van hield. Dit album vormt samen met De 7 Kristallen Bollen misschien wel Hergés mooiste werk, met een adembenemende ontknoping waarin Kuifje op het nippertje ontsnapt aan een gruwelijke dood op de brandstapel. Zijn verhalen blijven me tot op vandaag inspireren."

De Belgische arts en professor Peter Piot was een van de ontdekkers van het Ebola-virus en was directeur van UNAIDS, een programma van de Verenigde Naties om de wereldwijde reactie op de hiv/aidsepidemie te coördineren. In zijn autobiografie Van Ebola tot Aids: Een Leven Lang Strijd tegen Infectieziekten vertelde hij dat hij in zijn jeugd een grote Kuifje-fan was. Hij voelde zich naar eigen zeggen een beetje als Kuifje toen hij in het verre buitenland, in het toenmalige Zaïre, epidemiologisch onderzoek uitvoerde. Hij beschrijft zelfs een voorval waarbij een van de motoren van het vliegtuig waarin hij zat afviel, wat zo in verschillende Kuifje-verhalen zou kunnen voorkomen.

"Hergé was in alles de beste: verhaallijnen, tekenstijl, grappen, karakterisering, timing. Hij kon het allemaal, en dit is zijn beste boek."

Aan het woord: Philip Pullman, schrijver van de trilogie His Dark Materials (Het Gouden Kompas, Het Listige Mes en De Amberkleurige Kijker), waar tv-reeksen, films en strips uit werden gepuurd. Gevraagd naar zijn favoriete boek door de boekenwinkelketen Waterstones, antwoordde hij De Juwelen van Bianca Castafiore.

Viermaal Doctor Who en Kuifje:

1. Andrew Cartmel, de script editor van seizoen 24, 25 en 26 van de Britse sf-reeks, met Sylvester McCoy toen als Doctor Who, verstopte zijn bewondering voor Kuifje niet. Naar eigen zeggen waren zijn ambities voor de seizoenen een mix van Kuifje, de tv-reeks Quatermass en The Marx Brothers. Avontuur, sf en humor dus.
2. Steven Moffat, een andere schrijver van Doctor Who, was medeverantwoordelijk voor de revival tussen 2010 en 2017. In diezelfde periode stond hij onder contract van Steven Spielberg om een filmtrilogie van Kuifje te schrijven. Hij moest uiteindelijk afhaken omwille van Doctor Who, maar een gedeelte van zijn werk werd wel nog gebruikt voor de eerste Kuifje-animatiefilm van Spielberg en Peter Jackson in 2011.
3. Thomas Sangster had in diezelfde Kuifje-film het gezicht en de stem moeten worden van Kuifje. Ook hij moest afhaken door de vertraging van het project. Sangster speelde in Doctor Who het personage Tim Latimer.
4. In de strip The Totally Stonking, Surprisingly Educational and Utterly Mindboggling Comic Relief Comic is de Kuifje-raket in een van de prenten te herkennen. Deze eenmalige strip werd in 1991 speciaal gemaakt voor het goede doel Comic Relief. Het was een crossover tussen Doctor Who, met daarin alle toenmalige incarnaties van Doctor Who, met stripreeksen van of uit Marvel, DC, Beano, Dandy, Eegle, Viz. De strip was bedacht, geschreven en bewerkt door Neil Gaiman, Richard Curtis, Grant Morrison, Peter K. Hogan en (zonder naamsvermelding) Alan Moore. Jamie Delano, Garth Ennis, Dave Gibbons, Mark Millar, Simon Bisley, Mark Buckingham, Steve Dillon, D’Israeli, Jamie Hewlett en Bryan Talbot tekenden mee. De strip raakte in slechts enkele minuten uitverkocht en bracht 40.000 pond op voor het goede doel.

De Britse sf-reeks Torchwood was een spin-off van Doctor Who en liep vier seizoenen tussen 2006 en 2011. In A Day in the Death, aflevering 8 van seizoen 2, wordt twee minuten lang gediscussieerd over Kuifje.

De moeder van Toshiko Sato stelde Kuifje voor als verhaaltje voor het slapengaan voor de jonge Toshiko toen ze opgroeide in Osaka. Toshiko vroeg in plaats daarvan om een sprookje.

Ianto vergeleek zijn Torchwood-collega Owen Harper met Kuifje en raakte in gesprek over het personage, tot ergernis van de rest van het team. Owen zei dat hij Kuifje nooit leuk had gevonden, maar Ianto was een beetje fan. Toen Harper op een infiltratiemissie werd gestuurd, gaf Jack Harkness Owen een T-shirt om zijn hand te beschermen tegen elektrische brandwonden wanneer hij een beveiligingssysteem uitschakelde. Later ontdekte hij dat er een afbeelding van Kuifje op het T-shirt stond. Owen merkte op dat, aangezien Kuifje nooit een vriendin had gehad, hij in feite "de hond neukte". Ianto grapte later dat het personage Paul Talbot op Kuifje leek, een opmerking die Owen irriteerde.

“Ik was acht en zat in een fase waarin ik alleen maar Kuifje-albums las, maar mijn moeder wilde dat ik iets anders las waar geen plaatjes in stonden.” Die boeken zonder plaatjes waren misschien ook Harry Potter, want de Ierse actrice Evanna Lynch heeft dit in een interview voor de BBC gezegd. Zij speelde het personage Luna Lovegood (Loena Leeflang) in de Harry Potter-films.

We vonden ook nog een foto van haar in een Ierse krant over haar inzet voor MS READaTHON, het grootste leesinitiatief op scholen in Ierland en de belangrijkste jaarlijkse fondsenwervingscampagne van Multiple Sclerosis. Op de foto is ze te zien in een boekenwinkel in Dublin, mét een album van Kuifje.

Hugh Grant met een trui van Kuifje en Bobbie terwijl hij zijn bagage op een luchthaven voortduwt. De Britse acteur was ooit lid van een Kuifje-fanclub. Toen hij in 2007 de film Music and Lyrics in Brussel kwam promoten, uitte hij er zijn bewondering voor het werk van Hergé. Elke keer hij in Brussel was, zou hij er ook aankopen gedaan hebben in de Tintin Shop.

Toen hem door BBC Radio Four in het programma Desert Island Disc werd gevraagd naar zijn favoriete boek, antwoordde hij De Scepter van Ottokar. Hij vertelde erbij dat hij al een Kuifje-lezer was sinds zijn kindertijd.

Terry Pratchett (1948-2015) is de gevierde schrijver van de fantasyreeks Discworld, vertaald als Schijfwereld. Voor een verband met Kuifje moeten we afgaan op een interview voor een universiteitskrantje van begin jaren 2000. Daarin gaf Pratchett toe dat hij een grote fan van Kuifje was. Meer zelfs, het personage Douwe Flinx (Sam Vimes in het Engels), de commandant van de wacht in Ankh-Meurbork, was volgens de schrijver gedeeltelijk gebaseerd op kapitein Haddock

In Wallace and Gromit zitten wat elementen verborgen die doelbewust verwijzen naar Kuifje. Voor de Britse animator Nick Park is Kuifje namelijk een van zijn grootste artistieke inspiratiebronnen. Hij was als kind verslingerd aan de stripverhalen. In een documentaire op een dvd van Wallace and Gromit vertelt hij het volgende: "Ik ben opgegroeid met Kuifje — je weet wel, Hergés De Avonturen van Kuifje! — en hoe ze in die raket naar de maan gingen, en hoe Hergé zo gefascineerd was door de technische opbouw van dingen. En alles moest een prachtige vorm hebben, weet je, in zekere zin antimoderne technologie."

In het Wallace and Gromit-filmpje A Grand Day Out (1989) verwijst zijn eigen raket volgens hemzelf naar die van Kuifje. Ook de ruimtepakken uit het tweeluik Raket naar de Maan en Mannen op de Maan leidden volgens Park naar de technische broek in het filmpje The Wrong Trousers (1993). In een interview over de tiendelige animatiereeks Cracking Contraptions (korte filmpjes van Wallace and Gromit uit 2002) droeg hij een Kuifje-trui.

Als succesvolle tekenaar ontmoet je weleens bekende mensen. Op de eerste foto hieronder is de ontmoeting tussen Hergé en Grace Kelly van Monaco vastgelegd. Het jaar is 1971 en de locatie is een boekenbeurs in Nice. De voormalige Amerikaanse actrice bleek een lezer en fan van Kuifje te zijn en bracht een bezoek aan de stand waar Hergé signeerde. Het gaf aanleiding tot de foto toen hij haar een paar albums cadeau gaf. Grace Kelly stierf in 1982 in een auto-ongeluk, Hergé overleed een jaar later.

Op de tweede foto leest Grace Kelly voor uit het album Raket naar de Maan aan de kinderen die ze met prins Reinier III van Monaco kreeg: Caroline, Stéphanie en Albert II. Deze laatste heeft meer aandacht voor Kuifje dan voor zijn zusjes.

Twee vorstelijke lezers van Kuifje: de prinsjes Albert en Boudewijn, de latere koningen van België. Een foto uit de jaren 1930, terwijl ze Kuifje in Amerika lezen.

Hun papa, Leopold III, was trouwens bevriend met Hergé. In de vooroorlogse periode uitte de jonge striptekenaar via een brief aan de koning zijn lof voor diens houding om neutraliteit hoog in het vaandel te voeren. Dat was het begin van een vriendschap. Het leidde tot geruchten dat de grootvaders van beide heren elkaars broer waren. De grootvader van Hergé zou volgens fantasten Leopold II geweest zijn. Hergés biograaf Philippe Goddin ontkrachtte deze fabel.

Na de oorlog bleven Hergé en Leopold III contact houden. Ook toen de koning naar Zwitserland verhuisde (in feite in ballingschap na de Koningskwestie toen hij gedwongen moest aftreden), kreeg hij er regelmatig bezoek van de striptekenaar. Ze gingen er onder meer samen vissen op het meer van Genève. Hergé signeerde ook weleens albums van Kuifje voor de kinderen Boudewijn en Albert.

Op een van die trips naar Zwitserland bedroog Hergé zijn vrouw met de achttienjarige dochter van een vriendin van zijn vrouw die allebei met het echtpaar mee waren. Maar dat is een ander verhaal.

Op deze foto zie je de Britse zanger Robin Gibb van The Bee Gees het Kuifje-album Het Zwarte Eiland voorlezen aan zijn zoontje Spencer.

Spencer Gibb is zelf ook muzikant geworden. Hij ss medeoprichter van de Amerikaanse band 54 Seconds die sinds 1994 nog steeds actief is.

© Anwar Hussein/Hulton Archive/Getty Images

De Britse tv-maker, schrijver, presentator en acteur Stephen Fry, bekend van onder meer Blackadder, A Bit of Fry and Laurie, QI, V for Vendetta, The Hobbit, enzovoort, is al van kleins af aan een lezer van Kuifje. In zijn biografie Moab Is My Washpot (1997) vergeleek hij een van zijn leraars met professor Zonnebloem.

In de aangrijpende dramafilm Kramer vs. Kramer (1979) strijden de personages die door Dustin Hoffman en Meryl Streep werden vertolkt om het hoederecht over hun kind. In een van de scènes zie en hoor je Hoffman als papa Ted Kramer zijn zoontje voorlezen uit het Kuifje-album De Schat van Scharlaken Rackham.

De film won vijf Oscars voor beste film, beste regie en bewerkte scenario (Robert Benton), beste acteur (Hoffman) en beste vrouwelijke bijrol (Streep).

Op een reünie van Monty Python in Aspen in 1998 droeg Terry Gilliam een trui met Kuifje en Bobbie waarvan het hoofd van Kuifje was vervangen door een portret van Graham Chapman die de reünie niet kon bijwonen wegens overleden in 1989. Zijn as was er wel bij in de urne die werd meegebracht. Die werd op de reünie nog vakkundig weggekatapulteerd. Het legendarische Monty Python-ensemble bestond verder uit John Cleese, Eric Idle, Terry Jones en Michael Palin.

De Britse tv-presentator, komiek en schrijver Jonathan Ross is al sinds de jaren 1960 een stripliefhebber, bij voorkeur van Amerikaanse superheldencomics. Ross zou zelfs eventjes betrokken geweest zijn bij een project om van Blake en Mortimer een film te maken naar het verhaal Het Gele Teken.

Over Kuifje schreef hij in 2012 in een krantencolumn: "Toen ik mijn eerste baan in Londen had, besloot ik een van mijn favoriete reeksen aller tijden — Hergés prachtige Kuifje — opnieuw te lezen in de metro op weg naar en van mijn werk. Ik was toen vrijgezel en niet bepaald een vrouwenmagneet, maar de herinnering aan hoe ik openlijk werd aangewezen en uitgelachen door een paar knappe jonge vrouwelijke forenzen is me altijd bijgebleven. Wel, Spielberg heeft een film gemaakt van die albums! Dus wie lacht er nu, sexy forenzenmeisjes? Eigenlijk ligt het waarschijnlijk nog steeds aan mij, want het was niet zo geweldig als het had kunnen zijn. Maar daar gaat het me niet om. Mijn punt is dat wat ooit werd gezien als een grap, iets voor mensen die in een permanente kindertijd zijn blijven steken, nu niet alleen aanvaardbaar en mainstream is, maar ook hip. Stripboeken zijn cool, de nerds nemen echt de aarde over."

In diezelfde column keek hij uit naar de eerste Avengers-film, waar hij zelf tien jaar over droomde. Tot slot gaf hij nog enkele leestips: Saga, The Manhattan Project, Secret Service and Supercrooks, Frankenstein, Agent of Shade, Swamp Thing, Animal Man en het door hemzelf geschreven en door Bryan Hitch getekende America’s Got Powers. Hij bezit trouwens originelen van onder meer Jack Kirby, Steve Ditko, Jim Steranko, Billy Graham, Rich Buckler, Gene Colan, Barry Windsor-Smith, Michael Kaluta, Bernie Wrightson, Frank Frazetta, John Romita en Mœbius. Hij schreef ook de vijfdelige minireeks Turf (2010-2011), getekend door Tommy Lee Edwards die ook als co-scenarist vermeld staat.

In 1999 opende Jonathan Ross de tentoonstelling World of Tintin in het Science Museum in Londen. Queen-gitarist Brian May was er toen ook bij.

Samen met radiopresentator Paul Gambaccini was Ross even de eigenaar van de stripwinkel Top Ten Comics in de Londense wijk Soho. Ross: "Paul en ik zijn dat avontuur alleen maar begonnen uit liefde voor strips. Maar het bleek een behoorlijk zware dobber te zijn. Het land raakte in een recessie en de import uit de VS werd steeds duurder. Bovendien bracht Marvel een heleboel extra uitgaven op de markt. We hebben veel geld verloren en hebben het uiteindelijk opgegeven. De detailhandel is zwaar!"

Screenshots van Sting met Kuifje-trui. Die draagt hij in zowat de hele videoclip van We'll Be Together (1987). De gebreide, wollen trui is tegenwoordig een zeldzaam vintage verzamelstuk.