Heruitgave integrale en unieke blik achter de schermen André Franquins Zwartkijken als artbook

Op 5 november staat bij de Franse uitgeverij Fluide Glacial een 176 pagina's tellend artbook gepland dat een unieke blik achter de schermen biedt van wat heeft geleid tot Zwartkijken, het gitzwarte gagalbum van André Franquin. Het extra verheugende nieuws is dat het ook in het Nederlands zal verschijnen onder de hoede van Standaard Uitgeverij. Die publicatie staat op 4 december gepland. Het zal je 39,99 euro kosten. Standaard Uitgeverij laat deze uitzonderlijke publicatie op 13 november voorafgaan door een heruitgave van alle gags. Voor de hardcover van 80 pagina's ligt de verkoopprijs vast op 21,99 euro.

Voor het making-ofalbum opende Franquins dochter Isabelle de archieven van haar vader om ettelijke voorstudies, schetsen, uitgeschreven scenario's en diverse meer aan onuitgegeven documenten te verzamelen. Het is dus tegelijk een making-of van een van Franquins meest geroemde en hoogst gewaardeerde albums. Er is zelfs een voorheen onuitgegeven gag beloofd.

Gérard Viry-Babel levert toelichting in het artbook. Hij is sinds 2013 een redacteur van Fluide Glacial en publiceerde biografieën en naslagwerken over Marcel Gotlib en Edika, twee iconen van het satirische stripblad. Hij werkte eerder mee aan uitgaven met introducties van Zwartkijken en Franquins korte strip Slowburn.

André Franquins Idées Noires gingen van start in de 'clandenstiene' bijlage Le Trombone Illustré bij Spirou, de Franstalige editie van Robbedoes. De bijlage duurde niet langer dan dertig nummers. Onder meer de tegenkanting van conservatieve abonnees, een waakzame Spirou-redactie en jaloerse tekenaars — die niet mochten meedoen — deden het blad de das om. Maar 't was voldoende om op een ander niveau artistiek uit de hoek te komen. Franquin verzorgde niet alleen een wekelijkse titeltekening, ook een bijna wekelijkse Idées Noires verscheen van zijn hand. Andere afleveringen werden getekend door Dany, René Hausman en Didgé die elk welgeteld één gag tekenden. Fluide Glacial, het Nederlandse stripmaandblad Rhaa Lovely (gestopt na achttien nummers) en De Vrije Balloen genoten de eer een verderzetting van Idées Noires alias Zwartkijken te publiceren. 

In Zwartkijken rekende Franquin af met militarisme, doping, falende ziekenzorg door budgetkwesties, de doodstraf, milieuverontreiniging, hoge benzineprijzen en gaat het in het algemeen over de wereld die om zeep gaat. Wat Franquin in zwart-wit flikte, was een zinderend spektakel. Uren besteedde hij aan het zwarten van vlakken zonder dat daar een dikkere penseel aan te pas kwam. Hij en zijn Rotring-pennetje versus het witte vel, dat was de strijd die hij leverde. Het was van therapeutische waarde omdat Franquin al van jongs af aan met zwarte gedachten kampte, wat leidde naar meerdere depressies, ook tijdens het maken van Zwartkijken. Naarmate Franquins crisis meer en meer de kop opstak, werd de toevoer van nieuwe grappen steeds schaarser of hield hij het op een halve pagina.

Een Franstalig half albumpje met nieuwe gags volgde in 1984 een eerste uitgave uit 1981 op, in de eerste plaats om toenemende piraatuitgaven de kop in te drukken. De eerste Nederlandstalige druk van een integrale editie van Zwartkijken in 1988 raakte bij Arboris in amper drie maanden compleet uitverkocht. Van de Franse eerste druk vlogen veertigduizend exemplaren de deur uit in slechts één maand. In het Frans en Nederlands volgden meerdere herdrukken, ook verschillende Franstalige luxe-uitgaven op groot formaat.