Guust 24 opnieuw solo door Delaf

Het hogere verschil met de oplage met deel 22 verklaart Julie Durot, algemeen directeur van Dupuis, al volgt: "We geloven dat nog meer mensen zin zullen hebben om deze nieuwe avonturen van Guust te ontdekken. We hebben dus ingezet op groeipotentieel in plaats van op een daling."

De bepaling van de oplage voor het vorige album was nattevingerwerk. Bovendien was er heel wat heisa over de rechtsgeldigheid van de voortzetting van André Franquins stripreeks, terwijl er ook morele bezwaren waren bij diens dochter Isabelle, andere stripmakers en striplezers die van leer trokken op sociale media en elders. Dupuis trok aan het langste eind en ondanks alles werd het album in 2023 een gigantisch verkoopsucces. 

Voor deel 23 ging de uitgeverij vroeger op pad om de markt af te tasten. Durot: "We wilden weten in welke mate de boekhandelaars zich voor deze titel zouden engageren. We besloten meer te investeren in promotie en marketing om optimaal gebruik te maken van de ruimte die we in de stripafdelingen zouden krijgen." 

Guust hoort als klassieker tot het Franco-Belgische striperfgoed. De voortzetting past in de aanpak om ook Blake en Mortimer en Asterix te laten voortbestaan na het overlijden van de oorspronkelijke auteurs. Dat werkt niet voor elke stripreeks, maar de comeback van Guust pakte wel goed uit. "We drukken twee keer zoveel exemplaren als van Blake en Mortimer en de helft van een Asterix-album. Guust is het enige personage in onze stripcatalogus dat dit niveau kan bereiken", toont Durot aan.

Mede door de controverse en kritiek op Delafs werk voor het in 2023 verschenen deel 22 was de druk voor deel 23 heel wat groter. Na deel 22 had Delaf zich ertoe verbonden om een album van de komische fantasyreeks Donjon te tekenen op scenario van Trondheim en Joann Sfar. Dat 32 pagina's tellend album, Donjon Parade 9: Nécromancien pour de Faux, verscheen in april 2025 in het Frans bij Delcourt en is nog niet vertaald door Silvester bij wie de verschillende Donjon-reeksen lopen.

Door Donjon dreigde wel Delafs planning voor Guust in het honderd te lopen, in feite eigen aan Guusts geflater. Om de deadline te halen, was hulp voor de scenario's een oplossing. Uit een shortlist met mogelijke kandidaten viel de keuze al snel op Lewis Trondheim. En hij was meteen gewonnen. Maar zou de eigenwijze stripmaker ook kunnen omgaan met beperkingen die bij het universum van Guust horen? Trondheim: "Op mijn leeftijd heb ik de luxe om te doen wat ik wil, op de manier waarop ik dat wil. Ik moet er voor honderd procent plezier aan beleven. Om er zeker van te zijn dat ik dit album niet voor het geld zou maken, had ik bij Dupuis zelfs gevraagd of ik een voorschot op mijn auteursrechten zou krijgen of een vast bedrag. Ze vertelden me dat het om een voorschot op de auteursrechten ging. In dat geval ontvang ik mijn auteursrechten wanneer de albums verkopen, maar niet eerder. Zo wist ik zeker dat ik het album maakte omdat ik er zin in had en niet om er tienduizend, twintigduizend of vijftigduizend euro aan te verdienen."

Dankzij Trondheims medewerking verlichtte de druk bij Delaf. De twee delen bovendien eenzelfde kijk op hun motivatie. Delaf: "Lewis zei tegen me: 'Guust is iets wat je voor jezelf doet. Zodra je het doet om liefde of erkenning te krijgen, ben je verloren.' En daar ben ik het volledig mee eens. Franquin was zo'n uitzonderlijke tekenaar en scenarist dat je je ego echt opzij moet zetten wanneer je in zijn schoenen stapt. Je moet beseffen dat het een oefening in nederigheid is. Telkens wanneer ik een lijn trek, zie ik dat het geen Franquin is. Ik zie dat ik niet over zijn beheersing beschik... Natuurlijk zullen heel wat mensen daarop wijzen, maar je mag daar niet te veel aandacht aan besteden. Anders is het niet vol te houden."

Trondheim beaamt: "Het niveau van Franquin ligt al ontzettend hoog en je weet dat je het nooit zult bereiken. Je kunt alleen proberen er zo dicht mogelijk bij te komen. Je moet er vooral niet te veel over nadenken. Zodra je begint te denken: verdorie, ik zal nooit het niveau van Franquin halen, ben je verloren. Als je denkt dat heel wat mensen je op je fouten zullen betrappen en dat je net zo'n pak slaag zult krijgen als Delaf drie jaar geleden, is het eveneens afgelopen. Volgens mij is het moeilijkste om de juiste instelling te vinden en te beseffen dat het uiteindelijk de bedoeling is om mensen aan het lachen te brengen. Bij zo'n enorm project speelt ook de economische druk mee. Als je bedenkt dat ze er achthonderdduizend exemplaren van gaan drukken en dat de uitgeverij de deuren zou moeten sluiten als ze er maar honderdduizend verkopen, dan ben je al verloren voor je begonnen bent."

Bij deel 22 was het lezers en collega's van Delaf opgevallen in welke mate hij bestaande plaatjes, houdingen en gezichten van Franquin had overgenomen. Delaf gaf dat ook eerlijk toe. Hij beweerde een digitale bibliotheek samengesteld te hebben met enkele duizenden tekeningen. Deel 24 is daarentegen veel meer zijn eigen werk. Hij stond zichzelf meer vrijheid toe, los van Franquins voorbeeld. Daarom neigt het nog niet naar zijn tekenstijl voor Mooie Navels, hoewel de slungelachtige S-lijn van het personage Karin overeenkomsten vertoont met Flaters slappe houding.

Het zal jongere lezers worst wezen. Zij zijn niet opgegroeid met de albums van Franquin of kennen het weekblad Robbedoes niet. En daarmee snijden we het hoofdstuk nostalgie versus een nieuw publiek aan. Dat ziet er in het geval van Guust hoopgevend uit. Uitgeefster Durot: "We merken dat verschillende generaties Guust lezen. Om te beginnen zijn er de mensen die met Guust zijn opgegroeid, de nostalgische lezers. Maar daarnaast zijn er ouders en grootouders die hun liefde voor het personage doorgeven aan hun kinderen of kleinkinderen. Dat is net het mooie aan Guust: hij zorgt voor gedeelde leesmomenten binnen het gezin."

Delaf getuigt hierover uit eigen hand: "Dat merk ik ook tijdens signeersessies. Sommige mensen blijven Guust lezen uit nostalgie. Er zijn mensen naar me toe gekomen met tranen in de ogen, oprecht ontroerd, die me bedankten en zeiden dat ze het gevoel hadden een oude vriend teruggevonden te hebben. Dat vond ik heel aangrijpend."

Trondheim is genuanceerder. Hij ergerde zich zelfs aan de vraag voor wie hun Guust is bedoeld: "Vraag de uitgever waarop hij zijn marketing zal richten. Gaan jullie naar scholen? Proberen jullie verzamelaars te verleiden om het album te kopen? Ik denk niet dat kinderen hun zakgeld zullen gebruiken om in de boekhandel het nieuwste Guust-album te kopen, tenzij misschien om het cadeau te doen aan hun vader of grootvader. Het richt zich op zich niet tot kinderen. Maar als hun vader of grootvader het koopt en het album op tafel laat liggen, zullen ze het wel lezen. Volgens mij richt het zich tot mensen die even in hun eigen wereldje willen kruipen en terug willen naar de tijd waarin ze tien jaar waren en het pas verschenen Guust-album lazen."

Nostalgie kan een mooi sentiment zijn. Nostalgie verkoopt. Maar is het op langere termijn ook duurzaam voor een uitgever als een ouder wordend nostalgisch publiek onherroepelijk verdwijnt? Durot is daar gerust in: "Een held heeft nieuwe verhalen nodig om te blijven leven. We hebben dat fenomeen ook bij andere personages, zoals Blake en Mortimer, onderzocht. Al die erfgoedpersonages hebben nieuwe verhalen nodig om te blijven bestaan. Wanneer er iets nieuws verschijnt, kunnen we ook munt slaan uit het bestaande fonds, de oude Guust-albums van Franquin. In het jaar waarin we een nieuw Guust-album uitbrachten, verkochten we meer dan vijftig procent extra exemplaren van die oudere albums in vergelijking met voorgaande jaren. We gingen van bijna zestigduizend à zeventigduizend exemplaren naar meer dan honderdduizend."

In tegenstelling tot een Asterix of Lucky Luke kan Guust niet rekenen op locomotieven als animatiereeksen of films om de verkoop van de albums telkens weer opnieuw een boost te geven of, beter nog, zijn bekendheid op peil te houden en een niehw publiek te bereiken. Durot: "Kijk maar naar wat er met Asterix gebeurt. De impact van de films van Alain Chabat of de animatieserie die op Netflix verscheen, is enorm. We hebben onderzoeken voor naamsbekendheid uitgevoerd en helaas valt Guust op dat vlak niet met Asterix te vergelijken. Hoewel ik Guust nog altijd een bijzonder modern personage vind, is hij dus onvermijdelijk minder bekend dan Asterix."

Om het voortbestaan van Guust — ook de versie van Franquin — te bestendigen, zijn nieuwe albums van cruciaal belang. Deel 24 zal het zonder de hulp van Trondheim moeten stellen. Hij heeft andere plannen: "Marc Delaf zal het volgende album alleen maken en dat is prima. Om tot de vierenveertig gags van het album te komen, heb ik er negentig geschreven. Het is niet onmogelijk om dat nog eens te doen, maar het zou moeilijk zijn. Bovendien interesseren uitdagingen me het meest. Zodra ik iets heb gedaan, ga ik over naar de volgende uitdaging. Waarom zou ik het nog eens doen? Om geld te verdienen? Ik maak liever een nieuw album met een vriend, zelfs als het niet goed verkoopt."

Onrechtstreeks is Trondheim met Guust te vergelijken, tenminste als je de volgende uitleg van Delaf interpreteert "De persoonlijkheid van Guust is fascinerend. Hij is een personage dat weigert dingen te doen waar hij een hekel aan heeft. Hij is bereid ontzettend hard te werken om maar niet te hoeven werken aan dingen die hem tegenstaan. Dat is zijn zacht anarchistische kant. Ik vind het een prachtig personage dat vandaag nog altijd bijzonder relevant is."

Bron: Gerald Vandenberghe, RTBF

Guust 23: Knallende Flaters verschijnt op 12 november 2026 in het Nederlands bij Dupuis. Het album in softcover kost 9,95 euro. Voor de hardcovereditie betaal je 17,99 euro. Bestel het album via deze winkels.