Reinhart Croon
“Velen noemden hem een collaborateur, wat hem net weer goed uitkwam. Niemand dacht eraan dat hij in het verzet zat."
interview: Wouter Porteman
Het Leven van Martial “Ti" Van Schelle. Wie? Nog nooit van gehoord! Nochtans heeft de man een leven geleid dat met moeite past in één lijvige graphic novel. Houd je even vast: Martial Van Schelle was net achttien toen hij in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog vocht. Hij werd achtmaal Belgisch zwemkampioen 100 meter vrije slag en tweemaal 200 meter vrije slag en nam aan drie opeenvolgende Olympische Spelen deel. Hij was bobsleeër en ballonvaarder, baatte daarnaast een heuse sportwinkelketen uit en legde volop schaatsbanen en zwembaden aan. Kortom, alles wat hij aanraakte, als sportkampioen en later als zakenman, veranderde prompt in goud. Al even zegezeker stapte hij aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in het verzet. Dat ging een hele poos goed. Zoals bij een zwemwedstrijd worden ook in een oorlog de prijzen pas aan de meet uitgereikt. Zijn finish bracht hem naar het Fort van Breendonk, het gevreesde gevangeniskamp van de nazi’s in België. Reinhart Croon maakte een strip over hem.
Het beruchte Fort van Breendonk. Je kan er deze maand niet aan ontsnappen. Ten eerste is er de fel gepromote tv-reeks, met onder meer Kevin Janssens, Koen De Bouw en zijn zoon Jolan, die op zondag in prime time op één wordt uitgezonden (ook beschikbaar op Streamz). Eerder dit jaar verschenen maar liefst drie boeken over het Fort: Breendonk: Een Nieuwe Geschiedenis van Dimitri Roden, Breendonk 1940-1945: De Geschiedenis van Patrick Nefors en Wij Hopen op Vreugd na Geween: Breendonk 1940-1945 van Jos Vander Velpen). Nu is er ook de graphic novel rond Ti. Auteur van deze uitstekende biografie is Reinhart Croon. Zijn werk is een heel aangename verrassing. Na Hunker Bunker verdween de Leuvenaar ruim vijftien jaar van het stripmakersfront om vorig jaar graphic novel-liefhebbers te verrassen met Fiere Margriet bij Oogachtend. Maar dat Croon nu dit project zou tekenen, hadden we toch niet zien aankomen.
Reinhart, hoe is men bij jou terechtgekomen?
Croon: “Op 1 augustus vorig jaar kreeg ik een telefoontje van ene Koen Clement. Ik kende de man niet, maar hij bleek onder andere voorzitter te zijn van de raad van bestuur van Studio 100, vice-voorzitter van het Brussels Stripmuseum en bestuurder bij Standaard Uitgeverij. Koen had Fiere Margriet gelezen, en de vertelstijl en beeldtaal spraken hem enorm aan. Hij liep met het plan rond om in het zog van de tv-reeks een graphic novel uit te brengen. En hij dacht onmiddellijk aan mij. Ik weigerde even snel. (lacht) Ik had echt geen zin om een bestaande tv-serie te verstrippen. Bovendien heb ik ook weinig met het oorlogsthema. Gelukkig bleek de insteek helemaal anders te zijn. In de strip moest er gewoon een link zitten met het Fort van Breendonk. Bijvoorbeeld via enkele bekende gevangenen, zoals Jacques Ochs. Hij was een bekende karikaturist die in 1940 werd gearresteerd voor een scherpe spotprent van Adolf Hitler. In Breendonk maakte hij veel tekeningen van de gevangenen. Koen Clement haalde ook ene Martial Van Schelle aan. Ik had nog nooit gehoord van die man. Maar wat een leven heeft hij geleid! Hij heeft er zelfs drie gehad! Ten eerste was hij een veelvuldig Belgische én Europees zwemkampioen. Qua bekendheid kan je hem vergelijken met pakweg Wout van Aert vandaag. Na zijn sportcarrière was hij nog eens een succesvol zakenman met klanten tot in het koningshuis. Zijn derde leven was er eentje als verzetsman. Dat is wel heel veel voor één mens!”
En vanaf toen was je ervoor gewonnen om zijn leven in beeld te brengen?
Croon: “Ja. Bovendien had hij een voor die tijd unieke achtergrond. Zijn vader was een rijke Brusselse advocaat en zijn moeder was een Amerikaanse verpleegster. Ze waren allebei actief in het nog prille Internationale Rode Kruis, ontmoetten elkaar in Cuba, en trouwden in 1899 in Chicago. Later groeide hij enerzijds op in hun buitenhuis in Merksplas, waar de vader paarden fokte, en anderzijds was hij vaak in Washington waar hij er als zestienjarige, tijdens de Eerste Wereldoorlog, naar school ging. Hoe meer ik te weten kwam over Martial Van Schelle, of Ti voor zijn vrienden, hoe meer boeiende beelden ik voor me zag. Van de mooie zwembaden die hij bouwde tot het drama dat zijn moeder meemaakte. Ja, ook dat kwam er nog bij. Zij zat in de Eerste Wereldoorlog op het Britse transatlantische passagiersschip, de RMS Lusitania, dat in 1915 getorpedeerd werd door de Duitsers. Ja, grafisch wil je met al die dingen echt wel aan de slag gaan.”
Hoe komt het dat zo’n figuur totaal is vergeten? Hij heeft in België zelfs geen eigen straatnaam of standbeeld. Er is gewoon niets.
Croon: “Dat is waar. Op één dingetje na. Nadat hij in 1943 gefusilleerd was in Breendonk, hebben zijn Brusselse vrienden van de zwemclub een jaarlijkse zwemwedstijd georganiseerd waar een trofee met zijn naam werd uitgereikt. Maar ergens in de jaren 1960 was ook dit gedaan. Sindsdien is hij totaal in de vergetelheid geraakt. Ik denk dat dit toch wel komt omdat de sportverslaggeving in die tijd nog in haar kinderschoenen stond. Vandaag neemt sport de helft van je krant in en weet je — om even bij Wout van Aert te blijven — wat de man zelfs in zijn vakantie doet. Toen beperkte men zich tot de uitslagen, hoogstens aangevuld met een paar lijntjes commentaar. Er zijn zelfs nooit grote interviews met Ti afgenomen.”
Op het schutblad staat al een rijk gevuld, sportief leven verzameld.
Het Leven van Martial “Ti" Van Schelle is een heel beklijvende stripbiografie geworden die geen seconde verveelt. Maar een mensenleven, zelfs dat van hem, kan toch nooit altijd zo boeiend geweest zijn? Heb je wat bijgestuurd?
Croon: “Ja. Ik kon soms ook niet anders. Over zijn persoonlijkheid bijvoorbeeld is quasi niets bekend. Je kan wel afleiden dat hij een flamboyante persoon was op basis van wat hij heeft gedaan. Hij was blijkbaar ook een heel geliefde werkgever. Ook in het Fort van Breendonk was hij een aimabel en joviaal persoon. Hij schuwde in heel zijn leven ook nergens enig risico. Zelfs zonder exacte bronnen kan je zo zijn persoonlijkheid wel opbouwen. Over zijn privéleven weten we daarentegen bijna niets. In zijn testament lezen we dat hij geld overmaakt aan zowel zijn ex-vriendin als zijn toenmalige vriendin die een Duitse uit Saarbrücken was. Ook over haar weten we nauwelijks iets. Ze was blijkbaar een vertegenwoordigster voor de sportwinkels van Van Schelle. Maar we hebben geen idee over haar persoonlijkheid of politieke voorkeur.”
Die vriendin, Katharina Braun, is in je boek volgens de nazi’s nochtans een rabiate communiste.
Croon: “Ik heb daar wel een soort invulling aan gegeven. Leen Huet, die vandaag in het geboortehuis woont van Martial Van Schelle in Merksplas, heeft net een biografie uit over Ti (Held, in oktober verschenen bij uitgeverij Tristan, red.). Martial is echt verbonden met haar leven en haar familie. Zo heeft haar grootvader ooit een boekje geschreven over de jeugd van Ti in Merkplas. Held is nog maar een paar dagen uit (dit interview werd begin oktober afgenomen, red.) en ik ben die nog aan het lezen. Als historica houdt Leen zich wel strikt aan de feiten. Ik ben geen biograaf, dus ik heb mij net iets meer gepermitteerd. (lacht) Zo heb ik van Katharina Braun een communiste gemaakt om haar duidelijker in het antinazikamp te plaatsen. Waarschijnlijk was ze in het echte leven iemand uit de hogere bourgeoisie die om een of andere reden in Brussel verzeild is.”
Naar verluidt is het ook niet helemaal duidelijk of zijn moeder nu gestorven is bij de schipbreuk van de RMS Lusitania. In jouw strip is ze daardoor omgekomen.
Croon: “Dat klopt. Ik had maar 94 pagina’s ter beschikking en hier heb ik even een shortcut genomen. Er was veel onduidelijkheid over hoe ze gestorven is. Je hebt enerzijds het Lusitania-verhaal dat ik heb getekend. Anderzijds circuleert er ook een versie dat ze op twee verschillende boten getorpedeerd was geweest en uit het water gevist werd. Een jaar later zou ze dan alsnog aan de gevolgen van de schipbreuk zijn overleden. Maar geen twee zonder drie! Uit onderzoek van Leen blijkt nu dat Ti’s moeder op weg was naar de VS om daar fondsen te verzamelen om het landhuis in Merksplas te verbouwen tot een hospitaal voor de frontsoldaten. Haar boot naar New York vertrok in Liverpool en werd bij het verlaten van de haven getorpedeerd door een U-boot. Dat schip was trouwens niet de beroemde RMS Lusitania, maar een soortgelijk passagiersschip, de SS Arabic. Ze is uiteindelijk toch in Amerika geraakt waar ze anderhalf jaar later alsnog is overleden. De exacte feiten heeft Leen naar boven gespit toen mijn strip al getekend was. Maar ver naast de waarheid is die scène in mijn strip ook weer niet.”
Je hebt ook spectaculaire zaken niet of nauwelijks aan bod laten komen. Martial was blijkbaar ook bobsleekampioen en zou in de loopgraven hebben gevochten.
Croon: “Zodra hij 18 jaar was, mocht hij van de Verenigde Staten als vrijwilliger in het leger gaan. Hij is dan vertrokken naar Brest, Bretagne. Maar toen was het al oktober 1918 en liep de oorlog op haar allerlaatste benen. Een loopgracht zal hij wel gezien hebben, maar het is nog maar de vraag of hij daadwerkelijk gevochten heeft. Het zal in elk geval niet veel soeps geweest zijn, want hij kwam te laat. Ik vond het dan ook niet opportuun om hem een loopgrachtscène te gunnen.”
Naast de biografische elementen heb je ook gewerkt met twee grote thema’s. Er is enerzijds het gemis van de moederfiguur met de compenserende bewijsdrang, en anderzijds of Katharina al of niet verraad pleegde. Voor dat verraad heb je een prachtige metafoor gebruikt. In een droomscène zie je Katharina “Ti Amo” zeggen. Tegelijkertijd wordt de kap over zijn hoofd een sluier. Hierdoor reconstrueer je volgens mij Les Amants van René Magritte. Een schilderij dat net de onmogelijkheid om een ander volledig te kennen, symboliseert. Dat beeld kan toch echt geen toeval zijn?
Croon: “Neen, natuurlijk niet. Je hebt de bedoeling ervan helemaal begrepen en die heel toepasselijke 'Ti Amo' kon ik niet laten liggen.” (lacht)
Een scène uit de strip knipoogt naar het schilderij Les Amants (1928) van René Magritte.
Waar ik naar toe wilde... Geloofde hij echt dat Katharina haar verraden had?
Croon: “Dat kunnen we niet met zekerheid zeggen. Ik suggereer wel dat er op zijn minst twijfel gezaaid was in zijn hoofd. Is het nu waar wat die Duitsers beweren? Of zijn het verzinsels? Zijn medegevangenen blijven stug volhouden dat je Duitse verhalen niet mag geloven. Dat spanningsveld was er volgens mij wel voortdurend.”
De beide grote thema’s — de moederwond en het mogelijk verraad — komen in het midden van het verhaal samen in een prachtige droomscène waar Ti vanuit de oceaan naar boven zwemt en uiteindelijk vast zit onder het ijs van een van zijn schaatsbanen. De nazi’s en zijn vriendin kijken vanop het ijs op hem neer. Dat is een ongelooflijk straffe scène! Echt heel knap in beeld gebracht.
Croon: “Dank je. Het is wel een scène waar mijn proeflezers het moeilijk mee hadden. Maar dat was ook de bedoeling. (lacht) Het is een soort warrige droom en tegelijk een soort visioen van dingen die nog moeten gebeuren. Maar niet alles in dat visioen wordt bewaarheid. Veel dingen blijken achteraf niet te kloppen. Ik zet hier de lezer én Ti op het verkeerde been. Het is zo’n beetje een David Lynchiaanse droom waarin er allerlei sporen worden uitgezet. Sommige sporen leiden naar iets. Andere lopen dan weer dood. Maar zo zitten dromen nu eenmaal in elkaar. En zo zitten ook mensen in elkaar.“
Tezelfdertijd relativeer je dit alles door de Duitsers te laten moonen. Net zoals Ti eerder deed in een zwembadscène, steken ook zij hun broek af en tonen er Ti hun achterwerk.
Croon: “Er komen veel blote billen in het boek voor. (lacht) De ene keer komen de blote billen ludiek over, als een kwajongensstreek. De andere keer, wanneer de Duitse soldaten het doen, is het ronduit afschrikwekkend. Ik vind het boeiend dat dezelfde handeling een compleet andere betekenis krijgt, enkel en alleen door de verschillende context.”
We hadden het al even over de persoonlijkheid van Ti. Hij was flamboyant, een playboy, maar ook een held, en in een jeugdanekdote zelfs even een ettertje. Heb je hem tot een held gemaakt?
Croon: “Ik denk toch dat ik heel dicht bij de echte Martial ben geraakt. Met hetgeen ik nu al gelezen heb in de biografie van Leen, klopt het wel. Het is een mannetje met branie. In zijn jeugd uitte zich dit in veel kwajongensstreken waarvan ik er amper twee heb getekend. Het waren er veel meer, want die waren opgesomd in het boekje dat Leens grootvader, Armand Huet, had geschreven. Ik kader dat allemaal in het feit dat hij zijn energie kwijt moest, maar ook zijn moeder miste en hierdoor het spoor wat bijster was. Het is wel duidelijk dat hij een heel energieke, maar ook positief ingesteld persoon was.”
Als je meer pagina’s ter beschikking zou hebben gehad, welk onderdeel van zijn leven had je dan dieper willen uitwerken?
Croon: “Toch wel die kwajongensstreken. Ook voor de periode als zakenman heb ik het gevoel dat ik me heb moeten beperken tot de hoogtepunten. De parel op zijn kroon was toen het prachtige art-decozwembad in Westende. Ik heb die locatie wel mooi in beeld kunnen brengen. In La Louvière had hij ook een zwembad, maar dat heb ik niet getoond. Waar ik ook niet bij stilgestaan heb, is dat hij verschillende nieuwe sporten heeft geïntroduceerd in Vlaanderen, zoals basketbal. Ook de schaatssport en ijshockey heeft hij opnieuw gelanceerd in België, want na de oorlog was er in het hele land geen schaatsbaan meer te vinden. Op het schutblad van het boek zie je Ti en alle sporten die hij heeft beoefend.”
Hoe dun was de scheidingslijn eigenlijk tussen verzetsheld en collaborateur?
Croon: “Zijn vrienden raakten er alleszins niet meer wijs uit. Een van zijn tactieken als verzetsman was de Duitsers te vriend te houden. Hij is nochtans heel vroeg in het verzet gegaan. Hij was dus zeker geen opportunist. Zijn houding was wel ambigue. Hij deed heel goede zaken met de Duitsers die vaste klant waren in zijn winkels. Hij nodigde hen ook uit op zijn moderevues en feestjes. Maar dat had allemaal maar één doel en dat was informatie verzamelen. Hij en Katharina waren echte spionnen. Katharina had zelfs banden met de entourage van Alexander Von Falkenhausen, de militair gouverneur van België en Noord-Frankrijk tijdens de bezetting. Je kan je wel voorstellen dat hun omgeving dat niet altijd begreep. Velen noemden hem een collaborateur, wat hem net weer goed uitkwam. Niemand dacht eraan dat hij in het verzet zat. Bovendien was hij er heel actief in. Hij heeft in die periode ongeveer 300.000 frank uit eigen zak betaald aan verzetsactiviteiten. Een gemiddeld dagloon was toen ongeveer 50 of 60 frank. Hij verborg onder andere neergehaalde Engelse piloten en gaf ze nieuwe kleding uit zijn sportwinkels. Martial smokkelde met zijn eigen wagens ook mensen over de grens. Voorts was hij ook wekelijks in Parijs om daar met Franse verzetsgroepen te overleggen. In de oorlog was hij haast fulltime verzetsman.”
Ik heb ongelofelijk genoten van deze graphic novel. Ik had nochtans eerst dit interview geweigerd. Ik ben eigenlijk geen fan van autobiografieën. Ik erger me dood aan soortgelijke strips met een overvloed aan pratende hoofden gecombineerd met die veel te saaie chronologische opbouw. Ook in een Breendonkverhaal had ik weinig zin. Na 5 pagina's moest ik mijn mening al herzien. Het personage is werkelijk boeiend en je opbouw en beeldtaal zijn zo geweldig dat er van enige saaiheid geen enkele sprake is. Nogmaals, het is echt een heel goede strip geworden! Maar toen ik de strip dichtsloeg, weet ik niet of ik hem — zonder deze leeservaring — wel zou gekocht hebben. Ik blijf me afvragen of je potentiële lezers zal afstoten of net lokken met die Breendonkfocus?
Croon: “Vind je dat het een Breendonkverhaal is?”
Nee, helemaal niet! Breendonk is een deeltje van zijn spectaculair leven en je geeft er in de strip het juiste proportioneel gewicht aan. Maar de cover ademt wel Breendonk uit. Het verhaal wordt in de markt gezet met Breendonk en mee opgehangen aan de tv-reeks. Ook het uitgebreide dossier in de strip is Breendonk.
Croon: “Dat was een vraag van de uitgever én de insteek van deze strip. De salesafdeling van de uitgeverij wou zelfs absoluut een nazivlag verwerken in het coverbeeld. Ik ben daar half in mee gegaan en heb het enkel gesuggereerd. Het lettertype van Ti en de witte bol verwijst naar een swastika. De insteek moest echt wel Breendonk zijn. Er zijn immers heel veel mensen die hierdoor echt geboeid zijn.”
Autobiografische strips zijn vaak saaie pratende hoofden-strips. Dit is hier absoluut niet het geval.
Croon: “Ik ben zelf ook allergisch aan dergelijke strips...”
Dat zie je! Je beeldtaal is net ongelofelijk dynamisch en verrassend. Het is soms zelfs magisch-realistisch met grote en kleine personages die op die manier hun emoties tonen.
Croon: “Ik heb de beeldtaal van Fiere Margriet doorgetrokken. Dit is nu echt mijn stijl van vertellen geworden. Figuren die groter zijn dan in de realiteit om bepaalde effecten te bekomen. De droomscènes, het fastforwarden met visioenen om de saaie chronologie te vermijden,... Ik kies altijd voor het beeld. Ik ben allergisch aan te veel tekst in strips. Allergisch is wel een groot woord. Ik lees graag strips en soms zelfs een Blake en Mortimer (lacht), maar ik vind dat je als striptekenaar vooral met beelden moet vertellen.”
Ik vond die aanpak zelf heel vernieuwend en verrassend. In die vorm zie je het nauwelijks. Maar het allerbelangrijkste vond ik dat de beelden de teksten versterken en niet in de weg staan. Het is geen trucje. Welke scène vond je zelf de leukste?
Croon: “Toch wel dat visioen waar hij vanuit de diepte van de zee botst op een ijsplaat. Het was de leukste, maar ook de moeilijkste om te tekenen. Je kijkt samen met Ti door de halftransparante ijsplaat waarop de Duitse soldaten aan het schaatsen zijn. Qua perspectief was dit heel moeilijk om geloofwaardig weer te geven.”
De scènes in Breendonk heb je wel grafisch klassiek gehouden. De prima vondst zit daar eerder tekstueel met de aanpak van het testament. Was dit zo bedoeld om die pagina’s zo breekbaar en stil te houden?
Croon: “Absoluut. Ik kon me daar niet permitteren om het al te sprookjesachtig te houden met droomscènes en dergelijke. Mijn toon moest er veel minder uitbundig zijn. Ik wou daarnaast ook geen keiharde breuk met de vorige pagina’s en heb Breendonk al bij al vrij soft weergegeven. Het kon veel, veel harder, maar ik heb de harde realiteit van het kampleven ook niet dromerig gemaakt. Dat zou totaal ongepast zijn. Het was daar immers een mentaal en fysiek uitputtende combinatie van terreur, zware dwangarbeid en uithongering.”
Je beeldtaal zorgt ook voor een vorm van relativerende humor.
Croon: “Ik vind humor essentieel. Zeker in zo’n ernstig verhaal als dit, is humor heel belangrijk. Het is het broodnodige tegengewicht waardoor serieuze zaken zich nóg scherper aftekenen. Als je van begin tot einde zit te preken als een soort onheilsprofeet, komt het minder binnen dan nu. Het is nodig om soms eventjes hard te lachen om nadien des te dieper te vallen in de miserie.”
Ik heb genoten van de ondernemerspagina’s in de strip, maar vond het jammer dat je het zwembad in de koninklijke serres van Laken niet hebt getekend.
Croon: “Ik heb me rot gezocht naar documentatie. Ook Leen had geen foto’s of plannen hiervan. Dat zwembad is blijkbaar een privézaak van de koninklijke familie. Het was me ook niet helemaal duidelijk wie de echte opdrachtgever was. Albert I of toch al Leopold III. In mijn strip heb ik Albert I alle krediet gegeven.”
Van het zwembad Lac aux dames had je wel beelden?
Croon: “Ja. Ik heb hiervoor samengewerkt met Ronny van Troostenberghe van de heemkundige kring van Middelkerke, waar Westende een deelgemeente van is. Hij heeft me talloze beelden bezorgd door de jaren heen. Het was heel pijnlijk om te zien hoe zo’n prachtig gebouw in verval is geraakt. Echt ontluisterend. Een schande.”
Ti heeft heel wat easter eggs. We hadden het al even over Les Amants van René Magritte. Er is ook een toffe King Kong-scène waar een reusachtige Ti omsingeld wordt door Duitse vliegtuigjes.
Croon: “Hé, daar had ik zelf niet bij stilgestaan. Heb je die verwijzing naar Leon Spilliaert opgemerkt?”
King Kong, het schilderij Digue et Lumières d'Ostende (Dijk en Lichten in Oostende, 1909) van Léon Spilliaert en Arno als (on)bedoelde knipoogjes.
Och die heb ik gemist! Quick en Flupke heb ik ook nog gezien, en natuurlijk ook Arno die in L’Archiduc zit.
Croon: “Ja! Hij was ooit met Josse De Pauw, Jan Decorte en Dominique Deruddere een vaste klant van dat iconische Brusselse café. Ik vond het een mooi anachronisme. Ik denk zelfs dat de hele Archiduc een anachronisme was en dat het cafe nog niet bestond (het was toen nog niet de bekende jazzbar van na de oorlog, maar het art-decodecor was er al in 1937, red.).”
Ti bevat geen kleur. Enkel grijstinten. Was dit doelbewust?
Croon: “Het was eerder uit noodzaak. Ik heb de strip op heel korte tijd moeten maken. Het eerste contact met de uitgever was op 1 augustus vorig jaar en dan moest de hele molen nog starten. Is het project levensvatbaar, enzovoort. Uiteindelijk kreeg ik in de loop van november 2025 groen licht. In acht maanden heb ik dan die 94 pagina’s getekend. Ga er maar aanstaan. (lacht) Het is bovendien allemaal handwerk. Ik heb er net zoals bij Fiere Margriet voor gekozen om op papier te tekenen en te schilderen. Er was dus een zekere tijdsnood, maar de strip heeft kleur eigenlijk ook niet nodig.
Het valt op dat je werkt in zachtere grijstinten en niet in een hard zwart-wit zoals pakweg Didier Comès of Jose Muñoz. Er is eigenlijk nauwelijks zwart te zien.
Croon: “Dat klopt. Er zijn nauwelijks harde contrasten. Enkel in bepaalde scènes, zoals wanneer Ti in dat pikzwarte water ligt, ga ik voor effen zwarte vlakken. Die nuances hebben ook allemaal te maken met mijn illustratieachtergrond. Dat wordt daar minder gedaan dan in strips.”
Eventjes vreesde ik voor een Schindler's List waarin een toefje rood zou opduiken, maar ik ben heel blij dat je dit in de stripwereld al zo vaak gebruikt trucje niet hebt toegepast.
Croon: (schaterlacht) “Ik had geen zin in goedkoop effectbejag. De strip kon evengoed in kleur zijn voor me, maar dat was dus geen optie.”
Ik heb je werk leren kennen met Just en Hunker Bunker. Daarna verdween je ruim vijftien jaar van het striptoneel. Wat heb je toen gedaan?
Croon: “Ik heb redelijk goed mijn brood verdiend met Hunker Bunker. In de jaren 2000 verscheen dit in verschillende week- en maandbladen. De helft van mijn inkomen kwam toen uit strips. Na de financiële crisis van 2008-2009 raakten veel magazines op de sukkel en was er plots geen geld meer voor strips. Ik ben toen in een kramp geschoten en heb me dan volledig toegelegd op illustraties. Dat heb ik toen tien tot vijftien jaar lang gedaan. Ik miste het striptekenen al die tijd wel, want dat was mijn eerste liefde. In 2022 zat ik weer op een zo’n kruispunt. A.I. kwam toen al wat op en ik zag de toekomst van het illustreren plots zwart in. Ik moest me toen totaal herbronnen en even puur doen waar ik zin in had. Ik heb toen een sabbatproject opgestart en dat was de graphic novel Fiere Margriet. Het verhaal zat al ruim tien jaar in mijn achterhoofd en het was nu of nooit. In 2025 was de legende van Fiere Margriet precies achthonderd jaar oud en het boek moest dan te koop zijn. Ik heb toen ook beslist om met een volledig nieuwe stijl te beginnen. Ik zit vaak ’s avonds met een schetsboekje op schoot en dan teken ik gewoon foto’s over. Die tekeningen zijn veel realistischer dan de klare lijn van toen. Ik arceer nu meer en ik voel me daar heel ontspannen bij. Ik wou die stijl absoluut gebruiken in mijn strip.”
Je stijl voelt nu heel Frans aan. Christophe Blain zou een referentie kunnen zijn. Is het de bedoeling om de Franse markt aan te boren?
Croon: “Absoluut. Als je van striptekenen wil leven, moet je daaraan denken.”
Zijn er al plannen om die richting uit te gaan?
Croon: “Het is nu afwachten op de reacties en of andere uitgevers Ti willen vertalen. Voor Fiere Margriet was er al interesse van onder andere Casterman. Zij hebben toen net niet toegehapt omdat de Leuvense setting te aanwezig was. Nogmaals, het boek was een soort sabbatproject. Ik had het ook in eigen beheer uitgegeven net omdat ik het zelf ook zag als een puur Leuvens project bestemd voor enkele Leuvense winkels. Maar het werd heel snel duidelijk dat er ook buiten Leuven interesse was voor Fiere Margriet. Vervolgens heeft Oogachtend een tweede druk uitgegeven die veel breder gedistribueerd werd.”
Als laatste vraag, ga ik toch voor de klassieke klotevraag. Je strip is nog maar uit en ik ga nu al pesten door te vragen wat je nieuwe plannen zijn.
Croon: (lacht) “Er zitten een paar projecten in de pijplijn. De vraag is nu vooral welke ik eerst ga aanpakken.”
Maar je blijft in de stripwereld actief?
Croon: “Als het van mij afhangt, zeker en vast. Het zullen ook altijd strips blijven die gebaseerd zijn op historische figuren of gebeurtenissen, maar waar ik dan wel mijn ding mee ga doen. Ik ga echt verder in de stijl en aanpak die ik nu heb. Ik voel me daar heel goed bij.”