Ditjes en datjes (3)

Mocht Guust Flater een werkelijke werknemer geweest zijn bij uitgeverij Dupuis, dan kon hij al een paar jaar van zijn pensioen genieten. Hij viert vandaag zijn zevenenzestigste verjaardag. In 2014 vierde Google Guusts vijfenzeventigste verjaardag door hem op de zoekpagina te plaatsen. Er waren toen geruchten over een comeback die pas in 2023 werd gerealiseerd met een gloednieuw album door Delaf (bekend van Mooie Navels). Eind dit jaar staat Delafs tweede Guust-album gepland, deze keer met een andere scenarist dan hijzelf. Zie onze eerder bericht hierover.

In 2017 werkte het team bij uitgeverij Dupuis op de manier waarop Guust Flater werkte: niet! Dat was toen ter ere van zijn zestigste verjaardag.

"Helemaal niet. Cixi en C'ian zijn moderne Chinese versies van de namen Tseu Hi en Tseu An. Tseu Hi was de laatste Chinese keizerin endie haar zuster vergiftigde. Ik heb de gewoonte om namen met oriëntaalse klanken te gebruiken, want ik ben het een beetje beu dat alle auteurs het bij de Kelten zoeken van zodra er fantasy aan te pas komt. Die orïentaalse toetsen geven wat meer kleur en smaak aan mijn namen."

Christophe Arleston weerlegt de algemeen aanvaarde aanname dat de naam C'ixi een afgeleide is van sexy — wat zij ook wel is. Uit Casemate nummer 43, december 2011.

Het programma van deze week in de podcast Stripjournaal:

"In deze aflevering duiken Robin Vinck en Kurt Morissens in de wereld van manga. Met Ish Ait Hamou en Petra Muller van Pelckmans.

Ish kennen we als danser, choreograaf, regisseur en auteur. Deze keer leren we hem kennen als lezer. Als mangaliefhebber. Tussen zwart-witpagina’s vol snelheid en emotie vindt hij al jaren inspiratie.

We kijken ook naar wat er beweegt in het Nederlandse mangalandschap. Pelckmans zet sinds 2026 stevig in op manga en herlanceert One Piece in het Nederlands. Met maandelijkse releases en nieuwe titels zoals Astra: Verdwaald in de Ruimte begint een nieuw hoofdstuk.

En we eindigen met Bas Schuddeboom. En die geeft ons een cliffhanger van jewelste mee."

Filmmaker, animator, ex-Monty Python-lid en ooit kortstondig striptekenaar Terry Gilliam presenteerde in 2012 in Humo een mini-analyse van Kuifje. Hij verklaarde toen pas recent fan te zijn geworden van Hergé, blijkbaar door toedoen van een heel bekende collega-regisseur.

"In mijn jonge jaren was ik erg gepreoccupeerd door undergroundcomics. Ik wilde per se gevaarlijk en avantgardistisch zijn, en vond traditionele strips zoals die van Hergé een tikkeltje tam. Je raadt nooit wie me heeft verplicht om het werk van Hergé nader te bestuderen: Quentin Tarantino! Hij is geobsedeerd door Kuifje. Ik heb een beetje spijt dat ik die film over Kuifje niet heb geregisseerd, dan zou het resultaat minder braafjes zijn geweest. Ik vond het ook beledigend voor Hergé dat de producers zeiden: 'We moesten verschillende strips van Kuifje met elkaar verweven om genoeg materiaal te hebben voor één film.' Onzin! Van elk van die verhalen kan je zés films maken! En wat Hergé ook briljant doet, en wat in de film totaal ontbrak, zijn momenten van stilte. Zijn timing is briljant: hij last pauzes in. Dreiging is bij hem niet altijd roepen en tieren en ontploffende granaten. Zoals ook in mijn Munchausen Oliver Reed niet zozeer imponeerde als hij schreeuwde, maar wel als hij even doodstil rondkeek met een subtiele stilte-voor-de-stormblik."

Jonge rebel versus ouwe zak. In 2024 kwam de documentaire Art Spiegelman: Disaster Is My Muse uit. Daarin werd de Pulitzerprijs winnende auteur van Maus aan het woord gelaten over zijn leven en werk. Uit een Humo uit 2012 hebben we een treffend antwoord op de opmerking dat Art Spiegelman intussen zelf tot het establishment hoort en de vraag of hij weleens scheef wordt bekeken door jongere tekenaars.

"Ongetwijfeld, and that's great! Picasso snapte destijds ook geen bal van het werk van Jackson Pollock: dat móést ook niet, want hij was Picasso. Pollock moest dan weer in de clinch gaan met Picasso, wilde hij zijn eigen plek in de schilderkunst veroveren. Het is mijn volste recht om het werk van jonge gasten die net van de kunstschool komen en denken dat ze rocksterren zijn dikke zever te vinden, en omgekeerd hoeven zij zich geen bal aan te trekken van Maus. Hoe graag ik zelf nog een jonge rebel zou willen zijn: ik moet me schikken in de rol van ouwe zak tegen wiens been de jongere generatie komt pissen. En zo hoort het ook."

In hetzelfde interview weidde Spiegelman nog uit over de hoeveelheid ronduit verbijsterend goeie strips en veelbelovende jonge tekenaars die er zijn: "Het lijkt wel of de sluisdeuren wijd open staan!"

Op 25 oktober 1952 verscheen het eerste nummer van de Nederlandstalige versie van het weekblad Donald Duck. Wat vond jeugdschrijfster Annie M.G. Schmidt (1911-1995, bekend van Pluk van de Petteflet, Jip en Janneke, Minoes en Ja, Zuster, Nee Zuster) daarvan? Hoelalaa! Lees maar eens...

"In de speeltuin circuleert een kinderblad. Het is een Walt Disney-achtig tijdschrift, dat hoofdzakelijk door strips wordt gevuld. Het is niet onzedelijk, het is niet verderfelijk, het is alleen maar lelijk. Afschuwelijk lelijk, het is smakeloos, en het is lorrig. Maar alle kinderen vliegen erop af, omdat het kleurig is en omdat het gek is. Ze moeten om de dierkarikaturen lachen, ze vinden het allemaal erg lollig. Ze gieren om de banale grapjes, want ze hebben nooit iets beters waar ze om lachen kunnen. Ik kijk het prul even in en ik moet niet lachen. Ik moet huilen. Huilen omdat dit blaadje in een oplage van meer dan honderdduizend exemplaren verspreid wordt in ons land, terwijl er geen geld is voor een goed kinderblad. Deze kinderen zullen behalve het stripblad ook de strips in de krant bekijken. En de strips in het damesblad van hun moe. En verder niets. Ze gaan later naar de film, of kijken televisie en zien daar ook een soort strips, even smakeloos, even banaal, even harteloos, even cliché. Deze kinderen worden stripkinderen en later worden het stripmensen."

Schmidt schreef trouwens zelf ook een paar krantenstrips: het door Wim Bijmoer getekende Hendrik Haarklover (1953-1954) en met Fiep Westendorp de strip Tante Patent (1962-1963). Bovenstaand citaat komt uit Van Schuitje Varen tot Van Schendel uit 1954, een essay dat ze schreef over kinderboeken en het effect daarvan op kinderen. Ze pleitte ervoor dat ouders samen met hun kinderen een bibliotheekje opbouwen met louter goede boeken. Daar zal Donald Duck toen vast niet in thuisgehoord hebben.

Tussen de vele reacties op dit bericht plukken we een paar relevante aanvullingen:

Bas Schuddeboom: "In de tijd van dit citaat was Annie M. G. Schmidt betrokken bij het "literaire kinderblad" Kris Kras en dat trok aanzienlijk minder lezers. Dat zal ze ook wel jammer gevonden hebben."

Stef Keizer: "Gelukkig is het allemaal nog goedgekomen. Ik heb jarenlang gewerkt als tekstredacteur bij het vrolijke weekblad Donald Duck. Een van de pijlers van het blad was het zogeheten tekstverhaal, waarvan ik er met veel plezier heel wat persklaar heb gemaakt totdat met name de marketing ze rond 2005 overbodig vond. Elke gerenommeerde kinderboekenschrijver wilde wel in de Donald Duck publiceren. Ik dacht dat het in de jaren 1990 was, dat ik nog 's wat — overigens heel leuke — verhaaltjes van onze Annie M.G. heb klaargemaakt voor publicatie. (De illustrator was Carl Hollander.) Dus zo heet werd de soep later kennelijk nou ook weer niet opgelepeld."

Leo, de auteur van de sf-reeks Aldebaran, had bijna zijn heldin Kim Keller afgevoerd. Bijna, ware er niet het protest van een jong meisje in een Belgische stripwinkel... De man aan het woord.

"Fans hebben zelfs mijn verhalen beïnvloed! Ik herinner me dat ik oorspronkelijk enkel vijf delen van Aldebaran wilde maken en daarna Betelgeuze met nieuwe personages. Ik wilde de personages van Aldebaran niet opnieuw gebruiken, want ik wilde het verhaal een nieuwe wending geven. Ik dacht dat dit een goed idee was. Maar op een dag signeerde ik in een Belgische stripwinkel waar iemand me uitvroeg over de nieuwe Betelgeuze-cyclus. Die persoon wilde weten of Kim en Marc opnieuw van de partij waren. Ik antwoordde hem van niet, maar dat er andere personages zouden komen. En toen kwam een jong meisje, die de conversatie hoorde en in de rij met haar moeder wachtte, op me af en mopperde dat ik de personages Kim en Marc NIET mocht schrappen! Dat was ON-DENK-BAAR! Ook haar moeder kwam tussenbeide door me te zeggen dat in de afgelopen vijf jaar het publiek aan de personages gehecht raakte, dat het van hen houdt en dat het absurd was om hen te doen verdwijnen om opnieuw te beginnen met nieuwe personages! Dus maakte ik van Kim het hoofdpersonage van de Aldebaran-saga en liet ik haar vergezellen met andere personages die me nauw aan het hart liggen. Dat meisje en haar moeder hebben me de ogen geopend en ik besefte hoeveel het publiek aan Kim en haar bende is gehecht."

Uit Le Graphivore, 2011

Bij dit huis (foto 2) in Watermaal-Bosvoorde kan je een plakkaat (foto 1) met Guust Flater en de Marsupilami spotten. Daar woonde André Franquin jarenlang, met name in de Everzwijnenstraat nummer 6. Hij liet het in 1955 bouwen en bracht er zijn eerste tekenstudio in onder voordat hij die elders installeerde. Hij bleef er wel met zijn gezin wonen tot in 1980 voordat hij verhuisde naar de Emile van Becelaerelaan in dezelfde Brusselse gemeente. Het huis diende ook als woning van het personage Switch in het Robbedoes en Kwabbernoot-verhaal QRN in Bretzelburg.

Nog een andere bekende tekenaar heeft ook in Watermaal-Bosvoorde gewoond: Hergé. Zijn huis (foto 3) in de Delleurlaan nummer 6 was dan weer hetzelfde dat hij de geleerde Hippolytus Bergamot gaf in het Kuifje-avontuur De 7 Kristallen Bollen.

Foto's van Michel Nicaise en Google Maps.

In 2012 blikte een voor zichzelf kritische Jean Van Hamme terug op zijn werk om te verklaren waarom hij met reeksen als Thorgal en XIII was gestopt. 

"Er komt geen album te veel. Op de zevende pagina van een Lady S. voelde ik aan dat het niet goed zat en ik ben er niet mee verder gegaan. Ik heb een kwaliteit: ik voel wanneer het slecht is. En dat dateert niet van gisteren! Ik ben me er wel volledig van bewust dat ik, om de deadlines te respecteren, bepaalde zaken heb laten passeren die, laten we zeggen, matig waren. Het ergste was Het Koninkrijk onder het Zand, dat ik extreem slecht vond. Dat is trouwens de reden waarom ik met Thorgal ben gestopt. Ik besef ook dat XIII te lang duurde, maar ik moest bepaalde intriges oplossen waarin XIII uiteindelijk praktisch geen rol speelde. Gelukkig konden we er met een klapstuk mee ophouden door de medewerking van Jean Giraud. Maar ik wist dat ik ermee moest stoppen."

Uit Casemate nummer 52, 2012

Op deze foto zie je alle medewerkers van Studios Hergé in 1955. De studio werd in 1950 opgericht en in 1951 wierf Hergé zijn naaste medewerker Bob De Moor aan. Da's de man met de bril rechts achter Hergé in het midden. Links van Hergé staat Jacques Martin, die er in 1954 bij kwam. De overigen zijn Baudouin Van Den Branden de Reeth, Josette Baujot, Monique Laurent, Roger Leloup en Michel Desmarets. Niet alle herinneringen aan de studio waren zo fijn, getuige onderstaande anekdote van Jacques Martin, de schepper van zijn eigen stripreeksen Alex, Lefranc en Tristan.

"Het waren vreemde tijden in de jaren 1960. Hoe minder Hergé deed, hoe meer Kuifjes hij verkocht. Stel je voor: één Kuifje-verhaal om de vijf, zes jaar, met daarbij drie inkleursters die één pagina elke drie maanden om handen hebben. Dat is niks. Als er journalisten of zo de studio kwamen bezoeken, haalde iedereen een tekenplaat boven en deed dan alsof het ik-weet-niet-hoe-druk was. En zodra het bezoek weg was, hup, de tekening weer in de la. Nee, ik kon daar onmogelijk blijven... De studio was nog een schim in die jaren, in feite een dekmantel voor Hergés uitgaven. Anders moest hij toch dokken aan de belastingen."

Uit Het Belang van Limburg, 14 augustus 1999

Volgende week staat Matthieu Bonhommes Lucky Luke op de cover van Spirou. Dit is de making-of van de illustratie. De vertaling van zijn derde hommage, De Lange Mars van Lucky Luke, verschijnt op 25 juni.

In welke mate Hermann gehecht was aan het personage Barney Jordan uit zijn door Greg geschreven stripreeks Bernard Prince toont dit citaat uit Stripschrift nummer 64 uit 1974 aan.

"Ik heb weleens een keer tegen Greg gezegd: je mag Bernard Prince en Djinn laten doodgaan, maar Jordan niet. Als Bernard Prince nog eens mislukt, als de mensen de strip niet leuk meer vinden, zou ik Bernard en Djinn laten vallen, maar ik zou Jordan houden en hem met een andere vent in een nieuw verhaal stoppen."

Hermann was in 1974 nog actief met de nu als klassiekers bestempelde avonturenreeks Bernard Prince en de westernreeks Comanche. De liefde die hij voor zuipschuit Barney Jordan voelde, heeft hij daarna ingeruild voor Kurdy Malloy uit Jeremiah.

Eerst onder de reeksnaam Lolo en Suzette, later als Titia en Pijpelijn vulden tekenaar Marc Hardy en scenarist Yann zes albums met gags over twee stoephoertjes, hun collega’s en klanten, barstensvol schalkse knipoogjes naar collega-striptekenaars en hun figuren. In latere jaren bleef Hardy zijn personages tekenen, al dan niet op vraag van fans. Op deze prent wordt Pijpelijn op de hielen gezeten door een grijpgrage Lambik. Beide auteurs zijn trouwens een grote fan van Willy Vandersteens Suske en Wiske-albums.

Voor de kenners: ze draagt Louboutins…

In 2013 en 2014 liep er in het Zwitserse Bazel een expo over de Klare Lijn waarvoor de Zwitserse tekenaar Exem (Emmanuel Excoffier) deze affiche tekende. Sinds 1985 publiceerde hij met Zinzin en Lanceval een dozijn Franstalige parodieën op Kuifje en Blake en Mortimer. Hij tekent vooral affiches (meer dan driehonderd intussen) in de Klare Lijn en is galeriehouder.

Op de affiche herken je vast wel heel wat stripfiguren in de stoet die de tekenaars Hergé en Edgar P. Jacobs openen. Voor hen lopen Bécassine, een van de allereerste Franse stripfiguren, en Jiggs uit de Amerikaanse krantenstrip Bringing Up Father. Jopo de Pojo van Joost Swarte (links) en Kwik en Flupke (rechts) kijken op de zijkanten toe. En achter hen lopen onder meer Kees en Klaas (Zig et Puce in het Frans, met hun pinguïn ook op de affiche), Perry Winkle (een voorloper van Sjors uit Sjors & Sjimmie), Lambik, Dick Herrison, Alex, Meneer Mus van Bob De Moor, Kuifje, professor Mortimer, Sjef van Oekel, Freddy Lombard, Jimmy Corrigan, Ray Banana van Ted Benoit, een figuurtje van Ever Meulen, de jongens uit Peter van Dongens Muizentheater, Lady Elza van Philippe Wurm en Jean Dufaux, agent 15 uit Kwik en Flupke, Franka, Felix van Maurice Tillieux, het hoofdpersonage uit Opium van Daniel Torres, Jules van Emile Bravo, Olrik, Jojo van Jijé, Helena van Danker Jan Oreel, Freddy Lombard. De vliegende eend is Gédéon, een personage van Benjamin Rabier. Bovenaan in de rechterhoek is ook nog Robert Lips' Globi de toekan in het venstertje te zien, een iconisch stripfiguurtje uit Zwitserland. Exem is als stripverkoper te zien.

Collages van de Franse artiest Mr Garcin met helden uit Franse, Amerikaanse en Japanse strips, ook met Darth Vader en Homer Simpson. Zijn collage met Spider-Mans oog sierde de cover van nummer 700 van The Amazing Spider-Man in 2012. In 2018 verscheen een 384 pagina's tellend artbook met zijn knipselcollages: The art of Mr Garcin: L'homme aux ciseaux d'argent.

Jean Bastide werkt in kleur al net zo mooi als zijn voorloper Jean Roba voor Bollie & Billie. Deze affiche voor een Frans stripfestival is daar een voorbeeld van.

Recent werd het eerste seizoen van de tv-reeks A Knight of the Seven Kingdoms afgerond met aflevering 6. Het verhaal is gesitueerd tussen de reeksen House of the Dragon en Game of Thrones, allemaal naar het werk van George R.R. Martin. A Knight of the Seven Kingdoms is gebaseerd op de boeken uit de reeks Verhalen van Dunk en Ei waarvan De Hagenridder de eerste was, ingebed in de wereld van Het Lied van IJs en Vuur. Onder de reeksnaam De Hagenridder gaf Dark Dragon Books tussen 2014 en 2016 een zesdelige stripreeks uit, getekend door Mike S. Miller op scenario van Ben Avery.

De stripreeks vertelt verder dan waar de tv-reeks onlangs is gestopt, want de zes strips zijn bewerkingen van de drie verschenen romans De Hagenridder, De Eed van Trouw en De Onbekende Ridder. Maar er komt uiteraard nog een tweede tv-seizoen, te verwachten in 2027. Dat wordt een bewerking van de tweede roman.

George R.R. Martin heeft doorheen de jaren in diverse interviews tegenstrijdige aankondigingen gemaakt over de verdere plannen voor de reeks Verhalen van Dunk en Ei. Hij wil de hele levensloop van de ridder en zijn schildknaap vertellen in zes tot twaalf boeken. Maar daar begint hij pas weer aan nadat hij The Winds of Winter heeft geschreven. Da's het zesde en voorlaatste hoofdstuk in zijn reeks Het Lied van IJs en Vuur.

Een verboden voornaam. Titeuf van de Zwitserse auteur Zep debuteerde in 1992 en groeide snel uit tot een van de best verkochte stripreeksen in het Frans. De vertalingen werden echter opgegeven na deel 15. Titeuf bestaat ook als een tekenfilmpersonage. Hij is bij onze zuiderburen zo bekend dat het Franse gerecht heeft verboden om pasgeborenen de naam Titeuf te laten krijgen. Dat verbod volgde na een rechtszaak in 2009 en nogmaals voor het hof van beroep in 2010 toen een ouderpaar hun kind de voornaam Titeuf wilde geven. 

Volgens het hof van beroep moest deze voornaam worden verboden omdat hij "vanwege de grote populariteit van het personage in Frankrijk sinds enkele jaren zowel bij kinderen als bij volwassenen tot spot kan leiden, en omdat de associatie van de voornaam Titeuf met het naïeve en onhandige pre-puberale personage een reële handicap kan vormen voor het kind dat adolescent en vervolgens volwassene wordt, zowel in zijn persoonlijke als in zijn professionele relaties”. Elders werd gesteld dat de naam Titeuf een kind een sociale handicap zou opleveren.

Zo zagen Asterix en Obelix eruit in de ontwerpfase in 1959.

Online kwam deze aanvulling van Giel de Reuver: "Uderzo had nogal een voorliefde voor het tekenen van grote gespierde krachtpatsers. Dat was ook het eerste waar hij voor een strip over een Gallische krijger aan dacht. Goscinny was echter van mening dat Asterix eruit moest zien als een klein gek mannetje, zodat duidelijk was dat hij het meer van zijn slimheid moest hebben (vooral als de toverdrank op was). Obelix was dan oorspronkelijk als de grote sterke beer bedoeld: op zijn eerste pagina draagt hij nog een strijdbijl en haar op zijn armen. Erg rond was Obelix in het begin ook nog niet. Dat Obelix in het eerste album zo'n kleine rol speelt, is omdat Goscinny helemaal geen duo in gedachten had. Ook Idefix ontbrak tot album 5. Verder wel een leuk weetje is dat veel van de personages rondom Asterix aanvankelijk erg korte benen hadden. De reden dat dit voor slankere onder hen op den duur veranderde, is dat animators klaagden dat figuren met zulke korte benen zo lastig konden lopen."

Batmannen zonder masker uit live action-verfilmingen. In chronologische volgorde: Lewis Wilson (1943), Robbert Lowery (1949), Adam West (1966), Michael Keaton (1992), George Clooney (1997), Christian Bale (2012), Ben Affleck (2017) en Robbert Pattinson (2022).

Bron: History of The Batman

Het werk van de Belgische tekenaar Dupa is internationaal bekend geraakt — tot een in Japan gemaakte tekenfilmreeks toe! — dankzij z'n dikke witte hond Dommel. En die kwam er misschien wel omdat Dupa geen paarden kon tekenen. Lees onderstaande anekdote van Greg maar eens. Greg was een voormalig hoofdredacteur van het weekblad Kuifje die als scenarist met de allergrootsten heeft gewerkt, onder wie André Franquin, Hergé, Hermann, William Vance, Dany, Eddy Paape, Tibet, Paul Cuvelier,... terwijl hij zelf onder meer Olivier Blunder tekende. Hij runde ook een studio waarin jonge tekenaars, allemaal latere gevestigde waarden, zich verder konden ontwikkelen.

"Mijn eerste assistent was Francis Bertrand, die me verliet om samen met Maurice Tillieux de reeks Bram Jager en zijn Buur te maken in Robbedoes. En op een dag kwam er een jongen van zestien binnen, Luc Dupanloup, de toekomstige Dupa, die me zijn tekeningen liet zien. Ik herinner me ons eerste gesprek nog goed. Ik wees naar een hoekje van zijn blad en vroeg: 'Wat is dat?' Hij antwoordde: 'Dat is een paard.' Ik voegde eraan toe: 'Beseft u wel, jongeman, dat als ik u die vraag moet stellen, er iets mis is'... Hij voelde zich erg beledigd, ging weg en ik dacht: 'Daar hebben we er weer een die we nooit meer zullen zien.' Want er waren veel pretentieuze jongeren die we nooit meer terugzagen. Maar hij kwam de volgende dag terug met 6 pagina's schetsen van paarden, die helemaal niet slecht waren. Ik stelde hem voor om tijdens de vakantie te blijven en aan het einde van de zomer, toen hij weer naar school moest, stelde ik hem voor om bij mij te komen werken. Daarvoor moest ik zijn vader ervan overtuigen dat striptekenen een beroep was zoals elk ander. En vanaf het moment dat ik een vader moest uitleggen dat zijn zoon voor dit beroep kon worden opgeleid, geloofde ik echt in de mogelijkheid om jongeren op te leiden. Ik had niet de pretentie om les te geven, maar ik wilde talent gaan zoeken waar het te vinden was. Na Dupa kwam Dany, die net zijn militaire dienstplicht had vervuld, en daarna Hermann, die ik ontdekte in een scoutsblad..."

Uit Le Duel Tintin-Spirou, 1997

Van Dommel verschenen tussen 1972 en 2002 negenendertig albums. Dupa overleed in 2000. Er kwam nog een doorstart door tekenaar Michel Rodrigue die na één deel werd stopgezet in het Nederlands, maar waarvan in het Frans nog tot 2018 dertien delen zijn verschenen. In 2011 en 2012 verschenen van dezelfde tekenaar Rodrigue drie albums van de spin-off Dommeltje met gags toen Dommel nog een pup was.

Yves Schlirf, uitgever bij Dargaud, deelde in 2020 deze foto waarop Teun Berserik documentatie verzamelde voor zijn Blake en Mortimer op scenario van Jean Van Hamme. Peter van Dongen tekende uiteraard ook weer mee. Het ging om het verhaal De Laatste Zwaardvis, deel 28 in de reeks, dat in 2021 verscheen. Het was Van Hammes laatste bijdrage aan Blake en Mortimer.

In 1996 zorgde Van Hamme mee voor een grandioos geslaagde comeback met het door Ted Benoit getekende De Zaak Francis Blake (deel 13). Sindsdien zijn er meer Blake en Mortimers gemaakt én verkocht dan toen Edgar P. Jacobs ze nog tekende. De comeback betekende ook een revival van Jacobs' albums. Tot op heden blijft Blake en Mortimer een van de best verkochte stripreeksen in Europa met oplages van een paar honderdduizend exemplaren per nieuw album. Da's niettemin een daling — wat voor alle langlopende stripreeksen opgaat — want er was een lucratieve periode van meer dan een half miljoen exemplaren per nieuw album.

Van Hamme schreef ook de delen 15, 19 en 20. Berserik en Van Dongen tekenden samen de delen 25 en 26 (op scenario van Yves Sente) en het door Van Hamme geschreven deel 28. Het vorig jaar verschenen deel 31 was het eerste dat Peter van Dongen solo tekende. Ook Berserik tekent op zijn eentje een volgend avontuur, maar daar kreeg hij toch weer hulp van door van Dongen.

In dit artikel uit Look van 17 januari 1939 werd uit de doeken gedaan hoe de Amerikaanse Hays-censuurcommissie ingreep om tekenfilmpjes voor kinderen te censureren. Er werden werkelijke animatiefragmenten gebruikt met speciaal voor dit artikel gemaakte beelden om de voorbeelden van censuur te staven.

Zo was het verboden dat Porky Pig zijn Petunia Pig zou kussen, maar elkaars handjes vasthouden was wel oké. Let er trouwens op dat Porky op een vestje en strik na poedelnaakt rondliep. De koe Flossie Cow met ontblote uier werd dan weer wél als naakt bevonden en die moest een rok dragen. Zeven jaar later diende ze al een volledige jurk te dragen en rechtop te lopen. Al goed dat het geen stier was, want volgens het artikel "mogen tekenfilms ook geen mannen tonen die te vrouwelijk overkomen".

Lelijke monsters of mensen mochten niet. Wreedheid tegenover dieren maakte kinderen ook al bang volgens de commissie. Een parodie op een fascistische groet (de Tweede Wereldoorlog stond voor de deur) werd in tekenfilmpjes van Mickey Mouse, Popeye en andere verbannen. Een zwarte als engel met aureool veroorzaakte meer problemen omdat hij in z'n New Yorkse slang "the Lord" als "the Lawd" uitsprak. Stereotyperende dikke lippen werden pas vele decennia later een probleem.

In andere gevallen hoorde een nette jongen zijn tong niet uit te steken. Een dansend meisje in een doorzichtige jurk werd zediger gekleed. Een hond mocht wel uitgelaten worden op straat, maar hem zijn behoefte laten doen, was not done. Een omaatje dat haar ongenoegen uit door te spuwen, werd als onheus beschouwd. Slechteriken moesten altijd gestraft worden ofwel tot inkeer komen. En het was volgens de censuurcommissie logischer dat een zeemeermin in haar natuurlijke habitat gekleed zou zijn. In ieder geval waren langere haren die haar blote borsten bedekten wijselijker.

Een anekdote van een "bange" Gerrit de Jager (De Familie Doorzon) uit de periode dat hij voor het weekblad Robbedoes en de Franstalige tegenhanger Spirou Roel en zijn Beestenboel maakte. Deze gagreeks vertelt over een door Roel en zijn boerderijdieren gerund, vegetarisch restaurant aan een TGV-spoorweglijn.

"Later ben ik Yvan Delporte (voormalig hoofdredacteur van Robbedoes, red.) nog eens tegengekomen op een auteursfeest en toen was ik bang. Hij deed er namelijk het volgende: hij ging naar een auteur toe, keek hem aan en schreef heel snel een tekstje — hij was namelijk (benadrukt elke lettergreep zo opvallend dat het ironisch klinkt) ge-ni-aal — en een zangeres die vooraan stond, begon dat te zingen. Hij liep daar rond, met zijn hele grote baard, met een veel te grote groene jas en in zijn jaszak zat een anderhalve liter fles cola. Een soort Catweazle (een vreemde druïde uit een BBC-serie uit de jaren 1970, red.). Ik zat ongeveer tien auteurs van hem vandaan en ik wist: ik moet hier weg. Ik heb me toen heel langzaam onder de tafel laten glijden waardoor iedereen naar me keek. (lacht) Ik ben tenslotte weggelopen, naar de hal. En wie zag ik daar zitten onder een palmboom? Franquin! Hij had precies dezelfde reactie gehad. Hij kende Yvan Delporte immers heel goed en hij moet gedacht hebben: dit belachelijke gedoe zal mij niet overkomen. Hij vroeg mij of het al voorbij was. Ik antwoordde hem dat het zo nog uren kon doorgaan. Het was de laatste keer dat ik Franquin ooit heb gezien."

Geciteerd uit dit eigen interview uit 2007.

Roel en zijn Beestenboel kende een voorgeschiedenis in het Nederlandse jeugdblad Jippo, toen nog met de Jagers naaste collega Wim Stevenhagen, vanaf 1979. Daar vloeiden vier albums uit voort. De stripreeks kende in de jaren 1980 een tweede leven in Robbedoes en Spirou. Tot 1996 verschenen elf albums, van deel 0 tot 10, bij Dupuis.

In de jaren 1950 had uitgeverij Le Lombard eigen bestelwagentjes om exemplaren van het weekblad Kuifje of albums te leveren. Op de zijkant kan je de toenmalige slogan "het blad der jeugd van 7 tot 77 jaar" lezen. Deze beroemd geworden slogan is bedacht door Karel Van Milleghem, de toenmalige hoofdredacteur van de Vlaamse editie van het weekblad. Ook in het Frans werd deze slagzin overgenomen.

In Brussel had de uitgeverij een eigen boekwinkeltje. Op de voorgrond van de onderste foto zie je Nederlands- en Franstalige albums van de befaamde Lombard Collectie uitgestald met onder meer strips van Blake en Mortimer, Lefranc, Alex, Corentin, Chlorophyl, Barelli, Pom en Teddy en De Witte Ruiter. Geen idee wat de twee jonge meisjes komen kopen.

Bron: Les Secrets de la Collection du Lombard, PLG, 2026