Ditjes en datjes (29)

"Er zijn ook verzamelaars die lang geleden in alle onschuld zijn beginnen te hamsteren en niet beseffen dat hun met jeugdig enthousiasme begonnen collectie nu een enorme meerwaarde heeft. Sommige oude stripalbums zijn nu peperduur. Maar dan moet je je wel door een berg van duizenden halfvergane strips worstelen om dat ene zeldzame nummer één te ontdekken."

Kunst- en antiekhandelaar Paul De Grande in Humo in 2022. Ondertussen is hij zelf vereeuwigd als stripfiguur in het Jommeke-album Spoken op School door tekenaar Dieter Steenhaut. Dat heeft hij te danken aan de aankoop van een origineel van Jef Nys in het tv-programma Stukken van Mensen.

In hetzelfde interview had hij ook nog dit advies: "Koop niet wat iedereen koopt. Nu is er die trend om van meubels de verflaag half af te schrapen: ik vind dat onzin, die nepslijtage, maar je ziet het overal. Overlaad je huis niet met bezittingen. Koop enkele zeer mooie stukken, liefst objecten met een verhaal."

© foto: Play

Jeroen Van Hoorebeke is een naar San Francisco uitgeweken Belg waar hij als character designer meewerkte aan diverse games, onder andere voor Mafia III. Tegenwoordig is hij de hoofdontwerper voor personages voor het gamebedrijf That's No Moon in Los Angeles. Voor de fun zette hij Blacksad in 2018 om naar een 3D-voorstelling. Check hier andere beelden van zijn Blacksad.

In een brief van Dupuis van 9 mei 1968 verzocht de uitgeverij alle tekenaars om de openbare macht (de politiediensten) niet te ridiculiseren in de strips die ze maken. De aanleiding was een commentaar na het voorleggen van het album Flaters Schade (Guust deel 6, herdrukt als deel 7 in de latere chronologische reeks) aan de Franse controlecommissie die waakt over wat de Franse jeugd te lezen kreeg.

André Franquin spotte meermaals met agent Vondelaar, een soort nemesis van Guust, zo ook in Flaters Schade. Zoals Dupuis vreesde, kreeg de uitgeverij nogmaals de waarschuwing dat de auteurs van Dupuis de neiging hebben te lachen met de politie. Gelukkig werd het album niet in de ban geslagen door de commissie omdat het humorgehalte nog steeds de overhand nam. Mochten er meer gags met Vondelaar in het album hebben gestaan, zou het oordeel nadeliger geweest zijn. Een verkoopverbod in heel Frankrijk bijvoorbeeld. Deze maatregel moest Dupuis al eerder (en later) ondergaan. Een ander effect was het risico dat Dupuis opnieuw de aandacht van de commissie zou trekken op andere albums en auteurs van de uitgeverij.

Het belangrijkste argument van de commissie was dat de Franse jeugd al genoeg rond zich de politie hoorde kleineren en belachelijk maken en dat het niet nodig was om die jeugd ook nog getekende voorbeelden voor te schotelen.

In diezelfde periode heerste groot ongenoegen onder Franse studenten over onderwijs, tewerkstelling, de oude manier van regeren en een starre, traditionele moraal. Nadat de regering van Charles de Gaulle diverse studentenstakingen en universiteitsbezettingen met politiegeweld de kop indrukte, ontvlamde de situatie verder met straatgevechten tegen de politie. In mei 1968 brak een algemene staking in Frankrijk uit waar zich zo'n tien miljoen arbeiders bij schaarden. Ook in andere landen kreeg de opstand navolging. In België leidde het naar de taal- en fysieke splitsing van de universiteiten van Leuven en Brussel. In Tsjechoslowakije volgde de Praagse Lente. In de VS stelde president Lyndon Johnson zich niet opnieuw kandidaat voor een herverkiezing na het vele protest tegen onder meer de Vietnamoorlog. In Frankrijk ontbond de Gaulle uiteindelijk de regering, schreef nieuwe verkiezingen uit... en won hij die met een nog grotere aanhang.

Een schets van André Franquin voor Guust-gag nummer 57 (hoewel er twee gags zijn met dit nummer). De eerste getekende versie verscheen zo in het weekblad Robbedoes en in album. Er bestaat ook een hertekende versie (zie de foto) met veel minder souplesse waarvan we een Nederlandstalige publicatie nog niet hebben achterhaald. Die laatste versie is het werk van Franquins toenmalige assistent Jidéhem. In Guusts beginjaren was hij zowat de co-tekenaar van de gagreeks of tekende hij naar Franquins schetsen de volledige gag.

Jean Giraud alias Mœbius heeft doorheen zijn hele carrière vele malen foto's, filmaffiches, illustraties, advertenties en ander beeldmateriaal nagetekend voor zijn eigen strips en illustratiewerk. Over bepaald bronmateriaal kan je discussiëren. Over de illustratie die de cover van het artbook Starwatcher sierde bijvoorbeeld. Hij zou zich hiervoor geïnspireerd hebben op een foto van de Amerikaanse luchtvaartpionierster Amelia Earhart (1897-1939), een van de beroemdste piloten die veel heeft betekend voor de luchtvaart en nog meer voor vrouwelijke piloten. Ze brak ook enkele records.

Op 2 juli 1937 verdween ze samen met haar navigator Fred Noonan tijdens een vlucht over de Stille Oceaan in een poging om als eerste vrouwelijke piloot rond de wereld te vliegen. De lichamen en het vliegtuig zijn tot op heden nooit teruggevonden, ondanks miljoenen dollar kostende zoekoperaties. Haar leven en verdwijning gaven aanleiding tot vele publicaties (ook strips), films, tv-reeksen, liedjes, documentaires en (vergezochte) theorieën.

In 2025 gaf Donald Trump nog het bevel om duizenden documenten van de regering over de verdwijning van Earhart vrij te geven (in een poging om de aandacht af te leiden van een ander dossier, dat over Jeffrey Epstein). Dat is in november 2025 gebeurd, maar het kwam niet tot ophelderingen. Tussen de documenten zat een brief van een vrouw die beweerde via telepathie achterhaald te hebben dat Earhart nog leefde. Een man was er dan weer van overtuigd dat ze was begraven in Spanje. En een reeks telegrammen en memo's zou moeten aantonen dat ze gevangen werd genomen door Japanse troepen die haar ook zouden hebben geëxecuteerd. Onderzoekers van de International Group for Historic Aircraft Recovery puzzelden bij elkaar dat Earhart en Noonan als schipbreukelingen stierven op het kleine koraalatol Nikumaroro, dat deel uitmaakt van de Kiribati-eilanden in de westelijke Stille Oceaan. Officieel blijft het een mysterie.

Let op de tekening trouwens ook op het boek. Het verkeerd gespelde "Tshai" door "J.V." is een knipoog naar de sf-romanreeks Tschai: De Waanzinnige Planeet van schrijver Jack Vance. Mœbius was een groot bewonderaar van Vance. In die mate zelfs dat hij in een interview eens heeft gezegd dat hij onder andere de boeken van Vance zou meenemen naar een verlaten eiland.

Maandag start de wekelijkse voorpublicatie van Suske en Wiske - De Helden van Amoras 4: Tweede Kans in De Morgen. Voorafgaand stond op 27 augustus een interview met scenarist Kristof Berte in de krant. Het is zijn tweede Amoras-album als opvolger van Marc Legendre. Een interview over zijn eigen kans, nieuwe spelregels en richtlijnen, Suske als held zoals een John McClane uit Die Hard en werken met tekenaar Charel Cambré. Lees het allemaal in dit interview.

Twee trieste eindes. Op deze foto zie je Francis Bertrand en Maurice Tillieux, die samen de komische stripreeks Bram Jager en zijn Buur voor het weekblad Robbedoes maakten. De reeks bestaat uit slapstickavonturen over twee buurmannen. Bram Jager is nogal zelfzeker, bijwijlen arrogant en manipulatief, terwijl Haasje nooit nee kan zeggen op de vele onbeschaamde en pertinente verzoeken van Bram. Met Brams Ford T verzeilen ze om de haverklap in allerlei slapstickavonturen. De reeks liep tussen 1966 en 1983 in het weekblad Robbedoes.

Tillieux liet het schrijven van de gags almaar meer over aan de tekenaar, terwijl hij voor de korte en langere verhalen zelf het scenario bleef schrijven of die van Francis bijwerkte en er woordspelingen en grappen aan toevoegde. In 1978 kwam Tillieux om in een auto-ongeluk. De reeks kon gewoon verder verschijnen, temeer omdat het best wel een succes was in het weekblad. Zelfs qua albumverkoop deed de reeks het niet onaardig. In 1980 bedroeg de gezamenlijke verkoop van de albums 349.000 exemplaren, goed voor plaats 22 in de lijst met best verkochte stripreeksen van uitgeverij Dupuis.

Niettemin verloor de reeks geleidelijk aan z'n aanhang. De jaren 1980 waren een woelige periode voor Robbedoes en Dupuis en vele stripreeksen werden stopgezet, zo ook Bram Jager en zijn Buur. In 1986 kende de reeks nog een allerlaatste, nooit vertaald avontuur bij de kleine uitgeverij Récréabull.

Francis kende een bijzonder productieve carrière, als (anonieme) studiotekenaar en als zelfstandig tekenaar. Het bracht hem ook naar de studio van Peyo om er mee te werken aan Johan en Pirrewiet, De Smurfen en Jakke en Silvester. Hij heeft voor zowat alle Belgische en Franse stripbladen gewerkt, zelfs voor Duitse en Italiaanse. Veel van zijn strips zijn nooit vertaald en de meeste liepen ook niet lang. Geen enkele van die reeksen gaf hem de bekendheid of het succes dat hij met Bram Jager en zijn Buur vergaarde.

Zijn laatste wapenfeit was in 1988 het tekenen van de decors van Tchantchès, een komisch album van François Walthéry — nota bene de tekenaar die hem had opgevolgd bij Peyo — over een folklorefiguur uit Luik. Datzelfde jaar tekende hij ook decors voor Nero van Marc Sleen. Omdat Francis Sleens tekenstijl onvoldoende kon nabootsen, moest Sleen hem ontslaan. In de jaren daarna zonk Francis weg in een depressie en ging het zowel mentaal als fysiek bergaf.

Volgens een niet gedocumenteerde bron worstelde hij in zijn laatste levensjaren ook met een alcoholverslaving. Hij zou in één keer al zijn originelen hebben verkocht aan de eigenaar van een bar in zijn gemeente in ruil voor het recht om daar de rest van zijn leven te mogen drinken.

Hij stierf in 1994 op zijn zevenenvijftigste zonder echt een roemrijk plaatsje te hebben veroverd in de stripwereld. Toch zullen vele voormalige Robbedoes-lezers zich nog wel Bram Jager, Haasje en de Ford T herinneren.

Het imposante museum Aeroscopia (www.aeroscopia.fr) in Toulouse herbergt heel wat vliegtuigen uit het verleden, waaronder twee Concordes en heel wat Airbus-toestellen, zoals een A380 en A340, die je ook van binnenuit kan bekijken. Bij het verlaten van het gebouw kan je in de museumtuin een fictief vliegend tuig spotten: de befaamde Kuifje-raket.

Met dank aan Peter D'Herdt.

In 1938 startte Superman als stripheld. Veertig jaar later vloog hij in een film met de toen onbekende Christopher Reeve. Hij was alles behalve de eerste keuze. Acteurs als Paul Newman, Robert Redford, Arnold Schwarzenegger, Charles Bronson, James Brolin en Bruce Jenner (nu Caitlyn Jenner) werden gevraagd of overwogen om de hoofdrol te spelen. Newman lachte het voorstel superhard weg en moest er zelfs niet over nadenken om nee te zeggen.

Bron: Superheroes Decoded, History

"Voor het personage dat Natasja met de koffiepot aanvalt in Kaapvlucht heb ik me laten inspireren door Greg, die ik heel goed kende. Michel Regnier, zo heette hij echt, kwam uit Herstal, vlak bij mij in de buurt. Hij heeft me er altijd op aangesproken dat ik hem niet samen met de andere tekenaars had gekarikaturiseerd in Natasja en de Striptekenaars, de lolligste aflevering van de reeks. Dus om het goed te maken, heb ik zijn gezicht gebruikt om de slechterik in Kaapvlucht te creëren. Toen hij dat ontdekte, zei hij tegen me: 'Goed, je bent een man van je woord, je bent vergeven!'"

François Walthéry, de tekenaar van Natasja, aan het woord, maar van zijn verhaal klopt niets. Kaapvlucht verscheen namelijk in 1975 in het weekblad Robbedoes en daarin duikt Greg inderdaad op als een schurk, als handlanger van een andere schurk die dan weer is getekend naar André Franquin. Het kortere verhaal Natasja en de Striptekenaars liep in 1978-1979 in Robbedoes, dus na Kaapvlucht, deel 5 in de reeks. Het werd in deel 7, De Vlucht met de Mona Lisa, in album uitgegeven. In Natasja en de Striptekenaars tekende Walthéry de bekendste tekenaars die voor het weekblad Robbedoes werkten. Greg was dan weer een grootgewicht bij het weekblad Kuifje, hoewel hij ook voor Franquin scenario’s van Robbedoes en Kwabbernoot heeft geschreven.

Greg kwam weliswaar nog een paar keer in Natasja voor: in De Rotsenzee en Atoll 66, deel 19 en 20 in de reeks. De Rotsenzee was op scenario van Peyo, Walthéry's leermeester bij wie hij onder meer De Smurfen en Steven Sterk tekende. Op de foto zie je Peyo, Walthéry en Greg staan in een wagon van de TEE, de voorloper van de TGV, in 1971, toen deze stripmakers terugreden uit Parijs. De man die de foto nam, is niet minder bekend. Dat was Franquin.

"Toen ik de legendarische animator Marc Davis voor het eerst ontmoette, vertelde ik hem dat ik Jessica Rabbit had gebaseerd op zijn personage Tinker Bell, helemaal volwassen en funky. Marc vertelde me dat hij Tink had gebaseerd op live naakttekeningen die hij van Marilyn Monroe had gemaakt. Daar heb je de familiegeschiedenis van al mijn fantasiemeisjes! Hier zijn Jess en Tink samen. Oh, wat hebben we een lol!!!"

Gary K. Wolf, de schrijver van het boek Who Censored Roger Rabbit?, later vereeuwigd als de film Who Framed Roger Rabbit, over de basis van Jessica Rabbit... en die van Tinker Bell.

Van 1999 tot 2007 liep de Amerikaanse maffiareeks The Sopranos, volgens velen een van de beste tv-reeksen aller tijden. Lorraine Bracco, de actrice die Jennifer Melfi speelde als therapeut van maffiabaas Tony Soprano, begon vanaf 1979 in films te spelen. Een van haar allereerste rolletjes was die van secretaresse Margaux in een Franse film naar een Belgische stripreeks... Guust Flater!

Fais Gaffe à la Gaffe! uit 1981 is grotendeels te herkennen als een bewerking van Guust en zijn entourage, maar André Franquin had zich verzet tegen een verfilming van zijn werk. Hij liet weliswaar het gebruik van enkele grappen en situaties uit de stripreeks toe, maar geen enkel personage mocht eenzelfde naam als een personage uit de stripreeks dragen. Guust heet in de film gewoon G, Pruimpit (Prunelle in het Frans) werd Prunus en juffrouw Jeannie krijgt plots de naam Pénélope. Meneer De Mesmaeker luisterde dan weer naar de naam Mercantilos. Zelfs de Flaterfoon (Gaffophone in het Frans) dook op, maar onder de naam Gaffinette.

De film The Odyssey blijft furore maken. We vestigen hierbij graag je aandacht op het Engelstalige, knap geïllustreerde boek The Iliad and the Odyssey dat in 1956 in eerste druk verscheen. Vooral in de VS op scholen en daarbuiten gold het als een introductie op het werk van de Griekse schrijver Homeros en hielp het bij uitbreiding Griekse mythes leren kennen. Herdruk na herdruk raakte uitverkocht. De volgende herdruk staat in april 2027 bij NYRB Kids gepland. De door Jane Werner Watson geschreven uitgave telt 100 pagina's met op elke (dubbel)pagina een illustratie van het echtpaar Alice (1918-2018) en Martin (1916-1987) Provensen.

De Provensens hebben meer dan veertig kinderboeken geïllustreerd. Beiden hebben hun carrière gestart op befaamde tekenfilmstudio's. Alice Twitchell kon meteen na school beginnen tekenen voor Walter Lantz Studio, de schepper van Woody Woodpecker. Martin werkte mee aan de tekenfilms Pinokkio, Fantasia en Dombo voor Walt Disney Studio. Hij is ook de ontwerper van de tijger Tony, de mascotte van Frosties, de ontbijtgranen van Kellogg's.

Alle films van Indiana Jones in slechts vier plaatjes en in de stijl van Kuifje door Adam Murphy. Zelfs met een knipoog naar de oude hoofdingen van het weekblad Kuifje.

Een foto uit 2017 waarop de winkeliers van de in het Franse Rennes gevestigde stripwinkel TY BULL... Tome 2 een hommage brengen aan Onklopbaar, de komische superheldenreeks waarin alle wetmatigheden van de strip letterlijk doorbroken worden en personages uit hun kaders komen.

De stripreeks van Pascal Jousselin werd na twee albums in het Nederlands afgevoerd, terwijl Imbattable, zoals Onklopbaar in het Frans heet, gewoon blijft doorgaan, hoewel de Franse stripreeks sinds 2021 geen nieuw album meer heeft voorgebracht na deel 3. In het Nederlandse stripblad Eppo waren nog een tijdje langer afleveringen van de strip te lezen.

Voor de vertaling leerde Dupuis niet uit haar eigen fouten. Een debuterende gagstrip uitbrengen in een duurdere hardcover werkt gewoon niet in ons taalgebied, zie ook het geflater met de eerste uitvoering van Plunk in hardcover.

In 2020 overleed Laurent Vicomte, de tekenaar van Sasmira en de eerste cyclus van Het Land van Langvergeten. Béatrice Tillier tekende toen deze hommage. Ze hadden een tijdlang een project voor een sciencefictionreeks die zij begin jaren 2000 zou tekenen op scenario van Vicomte. Het project is echter nooit van de grond gekomen. Ze verwierf later wel bekendheid als tekenaar van onder meer Het Maagdenbos en De Klaagzang van de Verloren Gewesten.

Paul Denny uit het Canadese Québec beschildert graag keien. Daar zitten weleens strip- en tekenfilmfiguren tussen.

Het origineel van de cover van De Fantastische Avonturen van Corentin, in 1950 verschenen in de befaamde Lombard Collectie.

Tekenaar en scenarist Paul Cuvelier was een van de founding fathers van het weekblad Kuifje en zag zijn historische avonturenreeks al vanaf het eerste nummer in het weekblad verschijnen. De cover werd ook gebruikt voor latere herdrukken toen de Lombard Collectie al niet meer bestond. In 2019 sierde de illustratie ook de cover van de eerste Nederlandstalige integrale met een dossier die in 2010 al in het Frans was uitgegeven. Het moet zijn dat de verkoop te gering was, want de tweede Franse integrale, eveneens in 2010 uitgegeven, is niet vertaald geraakt. Alle verhalen uit Kuifje zijn doorheen de jaren wel in zeven albums verschenen.

In 2016, het jaar waarin Corentin zijn zeventigste verjaardag vierde, kwam het nog tot een eenmalige comeback met het album De Drie Parels van Sa-Skya. Het verhaal is gebaseerd op een novelle die Jean Van Hamme in 1973 had geschreven voor nummer 11 van Kuifje Pocket, een kwartaaluitgave van het weekblad Kuifje. De stripversie werkte hij verder uit voor tekenaar Christophe Simon. Van Hamme was trouwens ook de scenarist van Corentin deel 6 en 7, de laatste verhalen van Cuvelier. Voor deze tekenaar had hij in 1968 ook zijn allereerste strip geschreven: Epoxy.

In december verschijnt met Het Koninkrijk van Nubië — naar de gelijknamige animatiefilm die nog moet uitkomen — een derde geïllustreerd leesverhaal van Asterix met tekeningen van Fabrice Tarrin. Het is zijn derde Asterix na Het Geheim van de Toverdrank (2018) en Het Middenrijk (2023). In de jaren daarvoor bewees hij al eerder dat Asterix in zijn vingers zit met een reeks nagetekende Asterix-covers, illustraties en parodieën. Je krijgt er ook nog Robbedoes, Kwabbernoot en Grote Smurf bij.

Vanaf 4 september te koop: de befaamde Batmobile uit Batman Returns, de tweede Batman-film van Tim Burton uit 1992, als LEGO-set. Het speciale aan de 45 centimeter lange wagen is dat die net als in de film in tweeën kan splitsen om de Batmissile tevoorschijn te toveren. Dat kan je zelf doen door achter de uitlaat op een knop te drukken waarop de zijkanten van de auto opzij vallen. Deze LEGO-set kost 209,99 euro.

Bij de set zit slechts één figuurtje: Batman. In de film Batman Returns keerde Michael Keaton terug als Bruce Wayne/Batman, terwijl Danny DeVito Penguin vertolkte en Michelle Pfeiffer in het lederen pakje van Catwoman kroop. Miauw!

Een Belg die de reeks Robbedoes leest, maar dan in het Frans. Ter info: de Franse naam van Zwendel is Zorglub en in de Zwendeltaal spreek je alle woorden omgekeerd uit. Als je naar de website www.jeanmichel.net surft, vind je er trouwens een verkoopsite met allerlei verzamelspullen.