14-18

Op 1 juli 1916 begon de Slag bij de Somme. Na 141 dagen van opeenvolgende veldslagen wonnen de geallieerden precies tien kilometer terrein op de Duitsers. Er vielen meer dan een miljoen slachtoffers (doden, gewonden en vermisten), vooral aan Britse en Franse zijde. Voor het eerst werden ook tanks ingezet. Het was de vreselijkste veldslag tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen nog de Grote Oorlog genoemd omdat men er niet kon vanuitgaan dat er nog een wereldoorlog zou volgen. Honderd jaar later sommen we via deze pagina alle strips en reeksen op die zich tijdens de Eerste Wereldoorlog afspelen met wat extra toelichting.

Dit overzicht telt 78 titels.
Ontbreken er nog in dit overzicht? Mail ze ons!
 
Alfabetisch overzicht, klik verder naar:

14-18
14-18 Missie Alaska
Aan het Front
Afspraak in Nieuwpoort
Het Alfabet der Ruïnes
Ambulance 13
Ange-Marie
Avonturier-reeks
Beelden uit de Wereldgeschiedenis
Berlin Avenue
Biggles Vertelt Over
De Blauwe Duivels
Bloedvijanden
Bloemenschrift
Bosliefje
Cafard
Charley's Oorlog
Cher Ami
Corto Maltese
Het Dagboek van een Bos
Edelweiss
Egon Schiele
Elsie en Mairi
Eva's GeSternte
Falkenberg
Fokker
Folies Bergère
Gavrilo Princip
Geschiedenis in Beeldverhalen
Geschiedenis voor de Jeugd
Gewonde Stad
De Grote Slachting
Ibicus
Illustrated Classics
Isabelle Avondrood
De Keizer die zijn Land Ontvluchtte
Het Kruis van Cazenac
De Laatste Aanval
Lawrence van Arabië
Lincoln
De Loopgraaf
Loopgravenoorlog
Man van het Jaar
Mattéo
Medz Yeghern
De Meesters van de Gerst
Mevrouw Livingstone
Moederland
Moeder Oorlog
Moeder Oorlog Kronieken
De Nieuwe Avonturen van Mick Mac Adam
De Oorlog van de Lulu's
Op de Loopgraven
Petra Cherie
De Post- en Liefdebezorger
Quintett
De Rode Baron
De Schaduw van de Raaf
Schimmen
Siberië
Silas Corey
Soldaat Varlot
S.O.S. Lusitania
Suske en Wiske
Svoboda!
Tanâtos
UUR U
Vaarwel Morgendauw
De Verhalen van Oom Wim
Victor Sackville
De Vliegenier
Voor een Beetje Geluk
De Wachters
Wat de Wind Brengt
Wat 'n Klotedag!
Ypres Memories
Zeppelin's War
Zoo
Zwanenzang


 

 
14-18
door Étienne Le Roux / Loïc Chevallier / Jérôme Brizard
+ Eric Corbeyran
Daedalus, 5 delen, 2015-2016



14-18
Acht jongemannen uit hetzelfde plattelandsdorpje worden tijdens de Eerste Wereldoorlog onder de wapens geroepen om mee te vechten als frontsoldaten. Dat schept een band zou je denken, maar die is ook broos. Sluimerende conflicten van het veilige thuisfront escaleren in de loopgraven. Een bedrogen echtgenoot, een jongen die verdacht veel naakten schetst van een van zijn lotgenoten en een korporaal die te horen krijgt dat hij zijn mannen een zekere dood in moet jagen omwille van een strategische aanval. "Zo nu en dan is het noodzakelijk om een pion op te offeren, als u een van uw torens of paarden wilt inzetten..." klinkt het bij de legerleiding. Weigeren is geen optie want dan wacht hem de krijgsraad en komt er gewoon iemand die in zijn plaats het plan ten uitvoer brengt. Hij besluit de mogelijke uitkomst van de aanval te verzwijgen. Thuis is er ook van alles gaande. Het meest aangrijpende gebeurt bij Rose. Hoewel ze haar baby verloor, doet ze alsof het er nog steeds is. De andere vrouwen in het dorp maken zich ongerust.
Bovenstaande situaties zijn de meest uitgesproken gebeurtenissen. Daarbovenop zijn er nog andere oorzaken en gevolgen, aanleidingen en resultaten, verrassende wendingen en heel wat tragedie en drama. En dan zijn er ook nog de Duitsers. Boven dat alles overheerst de kameraderie, ondanks de harde omstandigheden... of misschien net dankzij de wreedheid van hun huidige bestaan.
Het op alle pagina's boeiende verhaal van Eric Corbeyran is maar zo goed als het werk van die twee andere pionnen: tekenaar Étienne Le Roux en decortekenaar Loïc Chevallier. De samenwerking levert een must have op voor wie een boontje heeft voor oorlogssstrips, zelfs voor geschiedenisstrips in het algemeen. De reeks zal tien delen tellen.
David Steenhuyse


 

 
14-18 MISSIE ALASKA
door Félix Brune + Michael Delbosco / Daniel Duhand
Casterman, 2 delen, 2014-2015



14-18 Missie Alaska
Frankrijk, november 1914. Kapitein Louis Moufflot overleeft als bijna enige een Duitse hinderlaag in de sneeuw. Door de legerleiding wordt hij als dood opgegeven. Zijn vrouw heeft het er uiteraard moeilijk mee, ook al is er een verleden met een andere officier. Ondertussen heeft Scotty Howard het in Alaska moeilijk om de eindjes aan spsdrug.com elkaar te knopen. Hij runt een transporthandel met honden. Hij heeft een uitzonderlijk talent om met honden om te gaan. Noem 'm gerust een hondenfluisteraar. Maar met mensen wil het minder vlotten. Onder de migranten maakte hij veel vijanden. De Fransen in de streek trekken ondertussen naar het front. Het pad van deze twee heren zal elkaar kruisen nadat de taaie, maar zwaargewonde Moufflot uit een Duitse kliniek ontsnapt. Die miraculeuze terugkeer kan natuurlijk niet voor de Franse legerleiding. De troepen zouden denken dat men zomaar gewonden achterlaat. Daar is de plichtsbewuste, maar ook koppige kapitein zich zelf ter dege van bewust. Een geheime missie in het buitenland brengt een oplossing. Moufflot moet sledehonden in Alaska halen om aan het front in de Vogezen te kunnen inzetten.
David Steenhuyse


 

 
AAN HET FRONT
door Igor Kordey + Jean David Morvan
Silvester, 2 delen, 2008-2009



Aan het Front
1940, de Tweede Wereldoorlog is een feit... Marvin Selcap, een Amerikaanse journalist raakt gefascineerd door een propagandakrant van het Franse leger uit de Eerste Wereldoorlog. Vastberaden zoekt hij dan ook de uitgever van Aan het Front op, de intellectueel Blaise Boforlant. Deze leest snel de gedachten van de Amerikaan en weet dat Marvin niet komt voor het gezeur van een oorlogsveteraan. Al snel komt het onderwerp Amaréo Zamaï op de proppen. Deze koloniale spierbundel was hét gespreksonderwerp in de loopgraven, het voorbeeld voor een hele generatie Franse soldaten, maar tegelijkertijd ook het toonbeeld van pacifisme. Marvin wordt beloond voor zijn moeite. Alsof het gisteren was, vertelt Blaise zijn verleden in de loopgraven aan de Marne...
Aan het Front is geen zoveelste gruwelstrip over de loopgraven. Natuurlijk komen wreedheden en ontberingen aan bod, maar het zwaartepunt van de strip is de fascinatie die de boomlange spierbundel van Afrikaanse origine bij zijn pelotongenoten uitlokt. De man wekt nochtans aanvankelijk weerzin en racisme op. Zijn lakse, pacifistische houding tast zelfs zijn uitstraling als soldaat aan. Wanneer hij echter quasi op zijn eentje een Duitse hinderlaag opruimt en meerdere van zijn lotgenoten het leven redt, dwingt hij een eindeloos respect af. Iedereen is het er bovendien over eens: die man heeft iets bijzonder.
Morvan creëert een soort semi-erotische spanning die vooral tussen Blaise en Amaréo voelbaar is, toch zeker van één kant. Door herinneringen van de oude Blaise op te laten halen, krijgen we een verhaal dat geregeld onderbroken wordt met aanvullende informatie, vooral dan integrale stukken uit de krant Aan het Front. De lezer krijgt hierdoor het gevoel dat hij zelf aan het tweegesprek deelneemt. Eenmaal overgeleverd aan dit gegeven ontstaat een pageturner die helaas snel uit is.
Jacky Cornelis


 

 
AFSPRAAK IN NIEUWPOORT
door Ivan Petrus Adriaenssens
Lannoo, one-shot, 2011



Afspraak in Nieuwpoort
1 november 1974. Naar aloude gewoonte (sinds 1 november 1924) bezoekt George Sheldon Nieuwpoort. Hij heeft zijn kleinkinderen bij en begint te mijmeren over zijn belevenissen in "De Groote Oorlog". Hij vertelt het verhaal van de afspraak die drie soldaten van respectievelijk Britse, Franse en Belgische afkomst maakten. Exact tien jaar na hun eerste ontmoeting zouden zij opnieuw afspreken in Nieuwpoort. Alvorens het zover zou komen, moesten ze natuurlijk eerst de strijd tegen de gemeenschappelijke vijand winnen. De Duitsers zouden nog vier jaar stand houden in een waanzinnige loopgravenoorlog die miljoenen doden zou eisen. Wie van de drie zou deze tragedie overleven en de afspraak in 1924 halen?
Herfst 2011... Er zijn geen Belgische oudstrijders van 1914-1918 meer in leven. De laatste mensen die de oorlog bewust meemaakten zijn vlotjes de honderd gepasseerd en waren destijds nog kinderen. Al wat ons rest zijn foto's, gammele filmbeelden, duizenden naslagwerken en een tienvoud hiervan aan ooggetuigenverslagen, dagboeken en familiehistories. Om deze eerste wereldbrand levendig te houden in de gedachten van de huidige en komende generaties dient er dus werk gemaakt te worden van bevattelijke initiatieven die op de juiste manier de gemoederen weten te raken. Waarom niet in de vorm van een stripverhaal?
Ivan Petrus Adriaenssens brengt op zijn eigen manier de waanzin van de Eerste Wereldoorlog in beeld: de met kraters bezaaide slagvelden, de stukgeschoten dorpen en steden, de hallucinante toestanden in de loopgraven en de soms al even absurde bevelen van gezaghebbers die van geen hout pijlen meer wisten te maken. Wie betaalde de rekening? Jonge mannen in de kracht van hun leven, zoals Raoul Snoeck, Jean-Marie Philippe de Blic en Thomas Ernest Hulme. 128 pagina's volstaan uiteraard niet om de levens van de drie hoofdrolspelers volledig uit de doeken te doen, maar dat hoeft ook geenszins. Het is treffender hun jeugd en tragische dood in beeld te brengen zoals dat in deze strip/graphic novel gebeurt. George Sheldon, de vierde soldaat, straalt een onmetelijke Weltschmerz uit en voelt zich schijnbaar schuldig voor het feit dat hij nog leeft. Zelfs na zestig jaar.
Jacky Cornelis


 

 
HET ALFABET DER RUÏNES
door David B.
Dupuis, one-shot, 2001



Het Alfabet der Ruïnes
In 1917 reist Nederlander Jan Van Meer, folklorist van opleiding en lid van de geheime dienst van de geallieerden, door Europa. Hij is op zoek naar ingenieur Hellequin, de uitvinder van de plantaardige prikkeldraad en het dromenkanon. Hij is ook de man die het alfabet der ruïnes heeft ontcijferd. Hellequin blijkt een gek geworden geleerde, een fantast die absurde uitvindingen bedenkt. Oorlog is waanzin. Oorlog is absurd. David B. maakt het ons allebei duidelijk in Het Alfabet der Ruïnes.
-Dupuis-


 

 
AMBULANCE 13
door Alain Mounier + Patrick Cothias / Patrice Ordas
Saga Uitgaven, 4 delen + 3 integrales, 2013-2016



Ambuance 13
Dokter Louis-Charles Bouteloup is de kersverse luitenant bij het 13e ambulanciers. Hij zal er de hooggeachte, maar veel te snel gesneuvelde luitenant Jaquin vervangen. Veel tijd om aan zijn nieuwe commande te accomoderen krijgt Louis echter niet. De loopgravenoorlog zit muurvast en beide partijen richten een slachting zonder voorgaande aan. Hierbij wordt niets of niemand ontzien en... nergens ben je veilig, zelfs niet voor je eigen artillerie. Louis leert snel, toont zich een zeer bekwaam arts en leidinggevende, maar heeft moeite met het opvolgen van de domme zwart-witbevelen van zijn superieuren. Op de koop toe is zijn vader luitenant kolonel Bouteloup die werkzaam is bij de generale staf. Dit zet kwaad bloed bij luitenant Bicornet. Hij stuurt Louis met zijn ambulanciers de eerste linie in om de gewonden op te halen uit het niemandsland, een levensgevaarlijke taak. Inventief als hij is, dwingt Louis een staakt-het-vuren af en ontmoet de tegenpartij in het niemandsland. In oorlogstijd is dit verraad. De gevolgen zijn dan ook niet min en de krijgsraad lijkt een zekerheid. In afwachting krijgt hij steun van zijn ambulanciers, die op zeer korte tijd een ontzettend respect hebben gekregen voor hun jonge luitenant. En dan is er nog Isabelle de Ferlon, een knappe zuster en verpleegster tot wie Louis zich erg aangetrokken voelt.
De reeks verschijnt per tweeluik. In de tweede cyclus volgen we het wel en wee van het Rode Kruisteam rond onderluitenant Louis-Charles Bouteloup. Samen met zijn mannen doet hij verwoede pogingen om zoveel mogelijk mensenlevens te redden. Dat dit niet altijd van een leien dakje loopt, hoeft geen betoog. Bouteloups voortdurende strijd met zijn oversten weegt zwaar en je ziet dat hij getekend wordt door de aanhoudende krijgsverrichtingen. Zijn naïviteit is al snel verdwenen, elk gevoel voor nuance dreigt verloren te gaan. Zijn persoonlijke drama's draagt hij gelaten, alsof ze niet voor hem bedoeld zijn en in een waas gebeuren.
Jacky Cornelis / Mario Stabel


 

 
ANGE-MARIE
door Eric Stalner + Aude Ettori / Eric Stalner
Dupuis, one-shot, 2005



Ange-Marie
Ange-Marie heeft de horror van de loopgraven meegemaakt. Hoewel hij het overleefde, achtervolgen auditieve en visuele herinneringen hem. Hij ziet het gezicht van zijn overleden makkers. Sindsdien weigert hij zijn leven weer op te pikken.
Op een heel gevoelige manier, met accenten op het juiste moment en op de goede plek, schetsen Aude Ettori en Eric Stalner een beeld van de oorlog, de jeugd van de hoofdpersonages, hun ontluikende liefde voor kunst, het leven van de oude kluizenaar en de 'verrijzenis' van Ange.
De auteurs brengen een prachtig romantisch verhaal, soms bitter, maar altijd onder een sluier van zachte nostalgie. En wanneer de sluier verdwijnt, blijft de glimlach.
-Dupuis- / David Steenhuyse


 

 
AVONTURIER-REEKS
door Guido Crepax
CentriPress, 1 specifiek deel, 1982



Avonturier-reeks
De collectie Avonturier-reeks omvat stripverhalen van de hand van Italiaanse striptekenaars, handelend over bekende historische personen en/of gebeurtenissen. In de albums is een uitvoerige toelichting over het behandelde onderwerp opgenomen. Deel 10 in de serie gaat over de Russische Revolutie en vooral over de direct op het Revolutiejaar volgende tijd. Het accent is daarbij gelegd op de strijd tussen de Witten (de door het Westen gesteunde contrarevolutionaire krachten waaronder voormalige legerofficieren) en de Roden (Bolsjewieken, soldaten, boeren en arbeiders). Het was een tijd van ontreddering, terreur, standrecht en vooral veel geweld.
-Lambiek-


 

 
BEELDEN UIT DE WERELDGESCHIEDENIS
door Sirius
Dupuis, 1 specifiek deel, 1994



Beelden uit de Wereldgeschiedenis
In Beelden uit de Wereldgeschiedenis, ook bekend als Timoer of De Timoers, voert Sirius telkens een telg van het Timoer-geslacht ten tonele. In feite gaat het telkens om hetzelfde personage in een ander tijdperk, van de prehistorie tot de moderne tijden. Sirius bleef lang steken in de middeleeuwen. Pas in het allerlaatste album staat één enkel kortverhaal met Timoer tijdens de Eerste Wereldoorlog waarin hij in 1914 met enkele lotgenoten uit een Duits gevangenenkamp ontsnapt.
David Steenhuyse


 

 
BERLIN AVENUE
door Marcel Rouffa
Gorilla, one-shot, 2016



Berlin Avenue
In 2018 zal het honderd jaar geleden zijn dat er miljoenen mensen sneuvelden in de West-Vlaamse klei. En Marcel Rouffa is er na de kortverhalenbundel Schimmen en het geïllustreerde Ver van Ieper weer. Berlin Avenue vertelt net zoals zoveel andere Eerste Wereldoorlog-strips het harde verhaal van de klamme loopgraven, de nachtelijke bombardementen en de stinkende kadavers. Zei Jacques Tardi niet dat de mens een schaap is en het slachthuis zijn bestemming? Sterven als slachtoffer van je eigen stompzinnige volgzaamheid. Wel, Rouffa, leidt als een harteloze herder zijn schapen naar het slachthuis. Onverdoofd slachtoffert hij alle helden uit zijn verhaal. De ene al dramatischer dan de ander. Maar toch benadert de Maastrichtenaar de grote slachting met een frisse inkijk. Rouffa speurt in die negorij naar poëzie. Op de cadans van een obussenregen, debiteren zijn personages geregeld een dichtregel. Alle personages dragen de naam van Engelse dichters, behalve die ene Tommy die mentaal probeert te overleven door zelf gedichten te schrijven. Maar vaak is het veel subtieler. Tijdens een zoveelste nutteloze charge om dé Duitse loopgracht, Berlin Avenue, te veroveren, zoomt Rouffa in op enkele bloeiende narcissen. En op de schitterende pagina 18 laat hij elke onomatopee achterwege. Helden sterven er in absolute stilte. Breekbaar mooi, maar je voelt elke pijnscheut.
Grafisch besloot de man, die met Camping Paraiso, een van de strips van 2015 maakte, terug te grijpen naar een heel klassieke stijl. Halfopen shots, personages steeds vanaf de schouder gefilmd, af en toe wat inzoomen,... meer zwenkt de camera niet. Hierdoor komt de strip wat braaf of schools over, maar de hiermee gecreëerde afstandelijkheid én tegelijk grafische instapbaarheid blijven toch hangen. Een raar conflict, opgevrolijkt met bloemetjes op een mestvaalt van kadavers.
Eén ding is duidelijk. Rouffa doet het weer, en dat zorgt ervoor dat zijn Berlin Avenue significant is.

Wouter Porteman


 

 
BIGGLES VERTELT OVER ROLAND GARROS
door Marcel Uderzo + Jean-Pierre Lefèvre-Garros
Miklo / Le Lombard, 1 deel, 1988 (in 2003 herdrukt met nieuwe cover)



Biggles Vertelt Over
Het bekende Franse tennistoernooi is vernoemd naar de Franse vliegtuigpionier en oorlogsheld Roland Garros (1888-1918). Hij wordt beschouwd als een van de eerste gevechtspiloten. Bij het begin van de Eerste Wereldoorlog meldde hij zich als vrijwilliger en werd meteen militair piloot. Hij ontwikkelde mee een systeem om met ene machinegeweer door een draaiende propeller te schieten en wist daarme in 1915 drie Duitse vliegtuigen neer te halen. Datzelfde jaar werd hij in het West-Vlaamse luchtruim neergehaald en krijgsgevangen genomen. Zijn vliegtuig, dat hij nog in brand wilde steken, werd in beslag genomen. De in Duitsland werkende, Nederlandse vliegtuigbouwer Anthony Fokker inspireerde zich op zijn machinegeweersysteem om een sterk verbeterde versie te maken waarmee Duitse vliegtuigen werden uitgerust. Na verschillende ontsnappingspogingen lukte het Garros om in 1918 effectief te ontsnappen en meldde zich na een herstelperiode opnieuw aan als gevechtspiloot. Hij haalde een vierde Duits vliegtuig neer, maar kwam drie dagen later om in een luchtgevecht.
In de reeks Biggles Vertelt Over... tekende Marcel Uderzo (de broer van Asterix-tekenaar Albert Uderzo) zijn levensverhaal op scenario van Jean-Pierre Lefèvre-Garros wiens oom Roland Garros was.
David Steenhuyse


 

 
DE BLAUWE DUIVELS
door Francis Carin + Michel Pierret
BD Must, one-shot, 2014



De Blauwe Duivels
Met De Blauwe Duivels schetsen Francis Carin en Michel Pierret een beeld van het dagelijks leven van de Franse soldaten tussen 1916 en 1917. De Blauwe Duivels houdt het midden tussen heroïsche avonturen in de loopgraven en politieonderzoeken.
Dit album bundelt alle vijf kortverhalen die in 1981en 1982 in het weekblad Robbedoes verschenen.
-BD Must-


 

 
BLOEDVIJANDEN
door Francis Carin / David Caryn + Francis Carin
Glénat, 2 delen, 2014-2016



Bloedvijanden
In 1914 laat Omer Van Tongen zich rollen door een prostituee in Antwerpen. Schilder en dokwerker Louis helpt 'm uit de nood en aanhoort Omers aparte levensverhaal. Dat begint in hartje Oost-Vlaanderen (volgens de backcover vreemd genoeg de belendende provincie West-Vlaanderen) in 1896. Omer vertelt hoe het landbouwerskoppel Francis en Maria Desmet hun baby verliest waarop de vrouw doorslaat en van de rijke familie Van Tongen een van de twee tweelingbaby's ontvoert en opvoedt alsof het haar kind is. Francis speelt noodgedwongen het spelletje mee, maar voor alle zekerheid neemt hij met zijn nieuw samengestelde gezin de benen. In het Waalse Herve kan hij aan de slag als mijnwerker. Hij stelt zich voor als een "Hollander" die een paar woorden Frans spreekt. Maar de waarheid haalt de leugens in...
Voor dit familiedrama werkten vader Francis en zoon David Carin samen aan de tekeningen. Onder het pseudoniem David Caryn tekende zoonlief al de komische trilogie Alzéor Mondraggo waarna het erop leek dat hij voor het stripvak verloren leek. Francis stopte de laatste jaren met het tekenen van Lefranc en Victor Sackville.
David Steenhuyse


 

 
BLOEMENSCHRIFT
door Viviane Nicaise + Laurent Galandon
Saga Uitgaven, 2 delen, 2012



Bloemenschrift
Tijdens een vioolconcert van een voormalige herderszoon staat de oude man Dikran recht en zijgt terstond neer. Hij prevelt enkele woorden die de violist intrigeren. 's Anderendaags gaat hij Dikran bezoeken. En Dirkan vertelt. Zijn verhaal begint in 1915 in oostelijk Anatolië. Armeniër Dikran is de zoon van een muziekinstrumentenbouwer. Hij is negen jaar en is een gelukkig kind. Er zijn wel spanningen met de Turken en een slachting in 1909, waarbij twintigduizend Armeniërs omkwamen, ligt nog vers in het geheugen, maar Dikran stelt er zich niet te veel vragen bij. Enkele dagen later moeten alle mannen de stad verlaten, daags nadien alle vrouwen en kinderen. Hen wacht een lange mars onder toezicht van Turkse soldaten. Al snel worden de vrouwen 'herenigd' met hun echtgenoten, zoons of broers. Ze drijven in hun eigen bloed in de rivier, vermoord door de Turken. Kort daarop wordt de menselijke karavaan aangevallen door Koerden. Het wordt een verschrikkelijke afslachting. De overlevenden marcheren verder. Het lot van Dikran, zijn moeder en zijn zuster ligt aanvankelijk in andermans handen waarbij beschimpingen, verkrachtingen, slagen en slavernij quasi dagelijkse kost zijn. Lichtpuntjes zijn er in de vorm van vioolmuziek. Wanneer Dikran een ontsnappingsmogelijkheid ziet, moet hij kiezen. Kan zijn zwangere zus ook mee?
Bloemenschrift is een aaneenschakeling van dramatische momenten. De Armeense genocide, die nog steeds niet officieel is erkend door Turkije, krijgt hier een gezicht. Het mag dan nog in het verleden zijn gebeurd en ver van ons bed, de emotionele impact is er niet minder om. Laurent Galandon (van het eveneens aan te raden tweeluik De Wilde Vlucht) schreef een aangrijpend en wraakroepend verhaal dat toch nog uitmondt in een hartverscheurende scène die ons deel 2 snel deed wegleggen na het lezen van de laatste pagina.
David Steenhuyse


 

 
BOSLIEFJE
door Jean-Claude Servais + Gérard Dewamme
Casterman, 7 delen, 1983-2007 (de eerste drie delen verschenen in zwart-wit en werden in ingekleurde vorm opnieuw uitgegeven als de delen 1 tot 4)



Bosliefje
Violette alias Bosliefje leeft in haar eentje in het bos. Ze leeft haar eigen leven, met een fles in haar hand. Ze kent de planten, de dieren, de wetten van de natuur. De mannen gaan vaak naar haar op zoek, maar als ze haar vinden, laat zij zich niet vangen. In elk geval niet voor lang. Alleen op haar eigen voorwaarden en zonder dwang, want doe vooral geen poging haar op te sluiten in een kasteel of om haar in te snoeren in een corset en een jurk, zelfs niet als je van haar houdt en het beste met haar voor hebt. De bedrogen echtgenotes haten haar en Violette lacht — haar fles in de hand. Soms zijn er ook mensen die haar ondergang wensen en haar beschuldigen van alle mogelijke ondeugden en misdaden. Maar Violette weet dat ze, om vrij te blijven, dikwijls een hoge tol zal moeten betalen.
In het verhaal De Elzasser wordt haar bestaan opgeschrikt door de Eerste Wereldoorlog. Violettes geliefde moet naar het front om er Pruisen te bevechten terwijl er een Pruisische professor op het kasteel van zijn vader de graaf komt logeren. Wanneer de aanslag op aartshertog Frans Ferdinand van Oostenrijk een feit is, zweept een Elzasser in het dorp de gemoederen op en richt zijn pijlen op de adel. De burgers trekken gewapend met landbouwwerktuigen naar het kasteel. Violette komt tussen beide partijen te staan.
David Steenhuyse


 

 
CAFARD
door Seppe van den Berghe / Amira Daoudi naar de tekenfilm van Jan Bultheel
Lannoo, one-shot, 2015



Cafard
Het onwaarschijnlijke verhaal van een Belgisch pantserkorps in de Eerste Wereldoorlog krijgt eindelijk de aandacht die het verdient dankzij Cafard, een animatiefilm én een knappe graphic novel.
Cafard, Frans voor kakkerlak, was de troetelnaam die de leden van het ACM-korps gaven aan hun onverwoestbare gewaande pantservoertuigen met een Minerva-chassis. Maar cafard betekent ook heimwee, een gevoel dat deze pioniers meer dan eens overviel tijdens hun lange tocht langs het Russische front en de VS.
Deze knappe graphic novel verpakt waargebeurde feiten in een fictieverhaal. Dit boek volgt het wedervaren van het korps door de ogen van worstelkampioen Jean Mordant. De epiloog is een verhelderend historisch dossier dat feiten van fictie onderscheidt.
-Lannoo-


 

 
CHARLEY'S OORLOG
door Joe Colquhoun + Pat Mills
Just Publishers, 2 delen, 2014-2015



Charley's Oorlog
De van oorsprong Britse strip Charley's War verscheen van 1979 tot 1985 in afleveringen van drie of vier pagina's in het Engelse jongerentijdschrift Battle Picture Weekly. Hij gooide ook toen al hoge ogen door de uitgebreide research en de rauwe realiteit die de auteurs tentoonspreidden. In 2003 begon Titan Books met de bundeling van de strips en nu verzorgt Just Publishers (in samenwerking met Uitgeverij HUM!) de Nederlandse uitgave.
Scenarist Pat Mills vertelt ons het verhaal van de niet zo snuggere zestienjarige Charley Bourne die erin slaagt om dienst te nemen in het Britse leger door te liegen over zijn leeftijd. Begint de reeks aanvankelijk nog als de zoveelste heroïsche Tommy-reeks, al snel ruimt de auteur meer plaats in voor de onwezenlijke gruwel en een aantal onbegrijpelijke anekdotes die de periode lijken te kenmerken. Bovendien documenteerde de man zich op een haast maniakale manier, zodat men hem zeker niet op een historische fout zou kunnen betrappen. Zo tilt hij de reeks naar een hoger niveau en wordt hij in Groot-Brittannië nogal eens geëerd als "de godfather van de Britse graphic novel".
Mario Stabel


 

 
CHER AMI
door Joe Colquhoun + Pat Mills
Just Publishers, 2 delen, 2014-2015



Cher Ami
Slakken. Slakken, dodbetert. Tijdens de Eerste Wereldoorlog hielden de soldaten slakken bij als huisdier. De beestjes bleken immers uiterst gevoelig te zijn voor mosterdgas. Van zodra het Yperiet naderde, kropen ze in hun huisje. Het ultieme alarmsignaal. Daarnaast hielden de moddervretende soldaten vaak glimwormen bij in een bokaaltje zodanig dat ze 's nachts toch nog wat schaars licht hadden. Dieren en oorlog... In de Eerste Wereldoorlog waren het er meer dan zestien miljoen. Velen zijn anoniem gestorven waaronder trekhonden, cavaleriepaarden, loopgrachtkatten en de meer dan één miljoen door de Duitsers geconfisqueerde Belgische duiven. Maar sommigen zijn helden geworden zoals de doffers Vaillant — bekend van de Walt Disney-tekenfilm die het verhaal weliswaar in de Tweede Wereldoorlog situeerde — en vooral Cher Ami. Die Amerikaanse postduif overleefde tenauwernood een vuurgevecht, redde zo 194 mensen en kreeg na de oorlog zelfs een heuse heldenontvangst. Filmmaker Joost Wynant besloot om de avonturen van een drietal andere iconische loopgraafdieren van de vergetelheid te redden en hun avonturen naar de bühne te brengen via stille animatiefilms begeleid door livemuziek. Drie verschillende tekenaar-animatoren stonden op de eerste rij om alles te verstrippen.
Gustavo Garcia vertelt het verhaal van de baviaan Jackie. Ver van zijn Zuid-Afrika werd de aap de mascotte van zijn eenheid. De Nederlandse storyboarder Garcia, die in 2012 stripgewijs debuteerde met Gagarin, kiest voor de confronterende aanpak. Opvallend vaak laat hij zijn personages, soldaat én baviaan, ons rechtstreeks aankijken. Knap ingekleurd en doeltreffend!
Ivan Petrus Adriaenssens (Orphanimo!!, De Kriegels), die de jongste jaren ook als tekenaar zijn medailles verdient met diverse Eerste Wereldoorlog-strips, kreeg het verhaal van de Amerikaanse bullterriër Stubby toegewezen. In zijn typische stijl — Playmobilachtige soldaten gecombineerd met minutieus uitgewerkte decors — gaat hij grafisch heel diep. Ongetwijfeld zijn beste solowerk.
Vreemde eend in de stripbijt is Roman Klochkov. Deze bekroonde animatiefilmer mocht een van de meest bizarre verhalen verbeelden, namelijk dat van de opgeëiste circusolifant Jenny. Jenny was de held van de Duitse propaganda, overleefde de oorlog en stierf uiteindelijk volledig getraumatiseerd door een shellshock. Klochkov benaderde het onderwerp alsof hij een kinderboek illustreerde. Kleurrijk, simpel, maar pijnlijk contrasterend.
Wynant gebruikte de knappe stripbeelden om er drie stille tekenfilms van te maken (een voorsmaakje vind je op www.cherami.be). De band Yuko schreef er een bezwerende soundtrack bij die je dankzij de bijgevoegde cd kan beluisteren. En zo lezen we de strip met begeleiding van de intrigerende songs die klinken alsof Stef Kamil Carlens, Sioen en Mogwai elkaar aan het ontvlooien zijn in een verzopen loopgraaf.

Wouter Porteman


 

 
CORTO MALTESE
door Hugo Pratt en Rubèn Pellejero + Juan Díaz Canales
Casterman, 24 delen (verschillende uitvoeringen), 1979-2015



Corto Maltese
In dit eerste uitgegeven verhaal leren we Corto Maltese aanvankelijk kennen als een kordate zeeschuimer die concullega kapitein Raspoetin in de wateren van de Stille Oceaan moet dulden. Ze werken nu samen om een Nederlands schip vol goud te praaien. Het grappige in de relatie tussen Corto en Raspoetin is dat deze laatste ondanks hun onenigheden en tegenstellingen toch een vriend van Corto wil zijn. Corto denkt er het zijne van, ook over de Duitsers die zich in dezelfde wateren bevinden. Een oorlogsverklaring die de Eerste Wereldoorlog inluidt, is nabij. Aan boord van Raspoetins schip bevindt zich een jong koppeltje dat Raspoetin uit zee opviste. Vooral het meisje Pandora zet alle verstandhoudingen tussen de verschillende hoofdpersonages op het spel. Zowel Corto als Raspoetin erkennen in de Monnik hun meerdere. Hij dicteert de wet. Toch heeft de Monnik goed door waar Corto voor staat: individualistisch, ongedisciplineerd en tegen de gevestigde orde.
David Steenhuyse


 

 
HET DAGBOEK VAN EEN BOS
door Jean-Claude Servais
Dupuis, 12 delen, 1997-2004



Het Dagboek van een Bos
De reeks Het Dagboek van een Bos bestaat uit zes tweeluiken met elk een afgerond verhaal dat zich in een andere periode afspeelt en waarin de Ardense natuur omnipresent is. De personages beleven dramatische, spannende, emotionele situaties.
Het tweeluik Koffie met Melk (de delen 3 en 4) speelt zich af tijdens de Eerste Wereldoorlog. Via een huis op de grens smokkelen vrouwen koffie door hun jurk wat losser te maken en de pakjes onder hun boezem te binden. Hélène en Victor zijn een verliefd stelletje dat het vanop de eerste rij meemaakt. Maar dan willen de met de Duitsers meeheulende douaniers de smokkeltrafiek oprollen. Zolang ze de meisjes maar kunnen bepotelen op zoek naar koffie.
David Steenhuyse


 

 
EDELWEISS
door Romain Hugault + Yann
Silvester, 3 delen, 2012-2016



Edelweiss
Exact een jaar na het verschijnen van het slot van de eerste cyclus van De Nachtuil stond het auteursduo Romain Hugault en Yann er in 2012 opnieuw met een luchtvaarttrilogie. Nu brengen ze de onverschrokken Henri Castillac ten tonele. Hij is een toppiloot in het elite-eskader van de nog jonge Franse luchtmacht. We schrijven het jaar 1917 en de Eerste Wereldoorlog woedt in alle hevigheid in de loopgraven in het noorden van Frankrijk en Vlaanderen. Henri voert zijn missies naar behoren uit, maar elke keer bij de Duitse vijand een piloot met "Edelweiss" op de vleugels en een gestileerde edelweissbloem op de romp zich komt meten met de Fransen, komt Henri volledig ongeschonden uit het gevecht. Men begint hem van lafheid te betichten omdat men vermoedt dat hij liever vlucht dan te vechten. Uit flashbacks vernemen we dat Henri een tweelingbroer heeft die ook piloot werd, maar uit de luchtmacht werd geflikkerd. Welk geheim delen de twee?
De hardcoveralbums verschenen in 2012 en 2013, in 2016 gaf Silvester de reeks nog eens uit in softcover.
David Steenhuyse


 

 
EGON SCHIELE
door Xavier Coste
Casterman, one-shot, 2012



Egon Schiele
Egon Schiele leefde kort, maar krachtig. Hij overleefde met vier jaar exact de volledige culturele periode die geboekstaaft staat als het Fin de siècle. Eigen aan het tweeledige sentiment van frivoliteit, het goede leven en hoop enerzijds en decadentie, een fascinatie voor dood en verval anderzijds was schilder Gustav Klimt een exponent. Egon Schiele keek naar hem op. Klimt vervulde voor hem de rol van mentor en surrogaatvader nadat Schieles eigen vader vroeg stierf. Met zijn moeder kon hij niet overweg en de band met zijn zuster was, nou ja, laten we het complex noemen. Veel respect voor vrouwen had-ie niet. Hij was een rokkenjager en dook met al zijn modellen het bed in. Aan modellen trouwens geen gebrek. Wanneer hij bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog wordt opgeroepen, zag hij een kans op doorbraak in de kiem gesmoord. Tevoren viel zijn werk, bedoeld om te choqueren, niet in de smaak. Het werd als pornografisch omschreven en hij belandde ervoor in de cel. Had-ie maar geen naaktportretten van minderjarigen moeten tekenen. Bij toeval belandde hij tijdens de oorlog ook in de gavengenis, maar nu als bewaker. Deze situaties veroorzaakten een ander besef over zijn prioriteiten en ontwikkelden hem ook in zijn kunstbeleving. Een getormenteerde kunstenaar maakt nu eenmaal interessante werken, zo leert ons de geschiedneis. In zijn geval kickte hij daar nog op ook.
Xavier Coste brengt een werkelijk fascinerend beeld over een productieve kunstenaar. Aanvankelijk haat je Schiele als de pest. Hij was een egocentrische, verwende aansteller zonder respect voor anderen. Gaandeweg leer je 'm beter kennen als een hartstochtelijke, gepasioneerde ziel die wilde scheppen om gehoord en gezien te worden. Hij koos daarom niet de makkelijke weg. Door zijn manier van aandachtzoekerij gedroeg hij zich als een olifant in een porseleinwinkel. Maar op de moeizame weg naar bevestiging, die ook in dit album wordt beschreven, keerde hij ook op zjn stappen terug om de brokken te lijmen. In bepaalde gevallen kwam dat inzicht rijkelijk te laat.
David Steenhuyse


 

 
ELSIE EN MAIRI
door Ivan Petrus Adriaenssens
Lannoo, one-shot, 2013



Elsie en Mairi
Wat als je er als jonge schrijfster van droomt een bestseller te schrijven, een roman... En wat als je opdrachtgever je in de plaats twee dagboeken geeft en je vraagt om daar een leesbaar boek van te maken dat geld moet opbrengen om de oorlogsinspanningen te spijzen? Dan ga je op zijn minst twijfelen. Zo ook Geraldine Mitton, de schrijfster waarover we het hebben. Niettemin neemt zij de twee dagboeken ter hand en begint te lezen. Al snel kan ze de dagboeken niet meer wegleggen. Ze gaan namelijk over twee andere jonge vrouwen die op dit ogenblik aan het front in België verblijven: Elsie en Mairi.
Elsie en Mairi trekken vol idealen met een team van dokter Munro naar België. Daar zijn ze getuige van de chaos en de vluchtelingenstroom die de val van Antwerpen en de immer oprukkende Duitse oorlogsmachine veroorzaken. Beide dames volgen het Belgische leger op zijn terugtocht naar de westkust, waar de IJzervlakte onder water wordt gezet. Dit is het stukje België dat nooit veroverd zal worden en waar Elsie en Mairi het grootste gedeelte van de oorlog hun werk als verpleegster/ambulancier zullen vervullen. Gasbommen en granaten slaan hen rond de oren, collega's breken onder de psychische druk en de schare verminkte soldaten waarmee zij geconfronteerd worden is schier eindeloos. Gelukkig bestaat er tussen beide dames een soort kameraadschap die hun zielen bundelt en hen helpt om de hel draaglijk te maken en te overleven. Meer nog, zelfs in deze hel trachten beide dames een leven op te bouwen en de liefde te zoeken. Geraldine raakt meer en meer gefascineerd door het verhaal van Elsie en Mairi, zozeer zelfs dat ze haar eigen dagelijkse realiteit ondergeschikt maakt aan dat van haar idolen, de engelen van Flanders Fields.
Jacky Cornelis


 

 
EVA'S GESTERNTE
door Bernard Yslaire
Casterman, integrale editie van XXe Ciel.com (4 delen bij Talent en Oog & Blik), 2014



Eva's GeSternte
Eva's GeSternte is een opnieuw vertaalde uitgave van XXe Ciel.com wat ooit begon als een website in een periode dat het medium nog nieuw was voor het grote publiek. Het verhaal van de 98-jarige psychoanaliste Eva Stern start met e-mails die ze elke 31ste van de maand ontvangt. Het zijn gemanipuleerde foto's en filmpjes. De afzender heet @nonymous. Elk van zijn bestanden hebben belangrijke gebeurtenissen uit de vorige eeuw als onderwerp, zo ook uit de Eerste Wereldoorlog. En elk document houdt verband met een engel, of eigenlijk een man met vleugels: Eva's dood gewaande broer Frank. Op 31 december 1999 bezorgt Yslaire je een papieren millenniumbug door het slotverhaal in twee versies aan te bieden. Welkom in het jaar 1900... draai het album om en... welkom in het jaar 2000. Welkom in de mysterieuze, meerlagige, verrassende wereld van Yslaire.
David Steenhuyse


 

 
FALKENBERG
door Georges Van Linthout + Yves Leclercq
Le Lombard, 1 deel, 1997 (de delen 2 en 3 werden niet vertaald)



Falkenberg
De beroemde archeoloog Silmius Kant is de enige die de werkelijke betekenis kan achterhalen van een inscriptie op een grafsteen die aan de rand van de Ardennen staat, in bezet België. In augustus 1914 gehoorzaamt hij de Duitse generale staf en gaat op zoek naar een spoor die naar een zeshonderd jaar geleden verloren schat moet leiden: de schat van de tempeliers. Hij wordt bijgestaan door de jonge assitente Clara Von Büllow en staat onder bescherming van luitenant Anto Falkenberg. Tijdens zijn zoekticht vallen er lijken uit de kast.
David Steenhuyse / -Le Lombard-


 

 
FOKKER: GEFLUISTER AAN DE HORIZON
door Arnold Van Der Hoeven + Derk Evers
Oberon, one-shot, 1982



Fokker
Anthony Fokker (1890-1939) was een Nederlandse luchtvaartpionier en vliegtuigbouwer. Zijn vader wilde hem in 1910 een monteuropleiding laten volgen in Duitsland, maar Fokker wilde liever vliegen en trok naar een andere school. Hij ontwierp datzelfde jaar een propellervliegtuigje. Twee jaar later richtte hij nabij Berlijn een vliegtuigconctructiebedrijf op waar hij vliegtuigen uitrustte met machinegeweren. Er volgde een grootschalige productie van zevenhonderd vliegtuigen voor de Duitse luchtmacht terwijl Fokker bevriend raakte met Manfred von Richthofen, bijgenaamd de Rode Baron. De Fokker D.VII werd beschouwd als het beste vliegtuig uit de Eerste Wereldoorlog. Na het einde van de oorlog eisten de geallieerden dat alle vliegtuigen van dat type vernietigd of ingeleverd moesten worden. Ongeveer honderveertig toestellen werden naar de Verenigde Staten verscheept.
Anthony Fokker komt eventjes voor in het Suske en Wiske-album De Briesende Bruid waarin tante Sidonia in haar zoektocht naar een man met Fokker aanpapt. Maar hij is meer geïnteresseerd in zijn vliegtuig. De aanpak van het Nederlandse duo voor Gefluister aan de Horizon is louter biografisch.
David Steenhuyse


 

 
FOLIES BERGÈRE
door Francis Porcel + Zidrou
Dargaud, one-shot, 2014



Folies Bergère
Gladde benen. Pronte borsten. Prachtige veren. Ja! Straks, straks als die smerige oorlog voorbij is, gaan we met zijn allen naar Parijs. Naar de Folies Bergère, en daar gaan we feesten. Feesten, zuipen en neuken als de beesten, en eindelijke die godverdomde modder van ons lijf schudden. Ja! Maar eerst moeten we die Fritzen nog uit hun molshopen hier wat verderop krijgen. Of nog moeilijker, eerst moeten onze salongeneraals beseffen dat we hier zitten te creperen. Onze eigen mensen fusilleren, dat kunnen ze wel! De moffen lachen zich rot als ze merken dat we onze eigen mensen om zeep helpen. Van de mooie Adonis die liever de achterhoede van ons eigen bataljon dekt, tot die arme neger die het benauwd krijgt van wat modder... Ja dat is nog te verstaan. Maar ze moesten godver van Rubenstein blijven. Vier keer. Jawel vier keer na elkaar heeft die klotesergeant zijn verlof geweigerd, en dan nog zijn ze verwonderd dat die Jood hem plots bij zijn ballen nam en botweg besneed. Intussen legt het vuurpeloton aan. Schoten weerklinken. Lichamen zijgen neer. Maar Rubenstein blijft ongedeerd staan. Verrast kijken de soldaten naar elkaar. De korporaal stapte bevend naar hem toe en schoot de Jood dan maar door zijn kop. Drie dagen later wordt een almoezenier naar de voorlinies van de loopgraven gestuurd. Er zou een wonder gebeurd zijn. Een gefusilleerde is herrezen uit de dood of beter nog, hij wou gewoonweg niet sterven. En zo verlaat de kleine Nemo zijn veilige cocon om in de hel van Verdun het wonder van de Folies Bergère te aanschouwen.
Wouter Porteman


 

 
GAVRILO PRINCIP
door Henrik Rehr
Blloan, one-shot, 2014



Gavrilo Princip
Op 28 juni 1914 wordt aartshertog Franz Ferdinand van Oostenrijk neergeschoten door Gavrilo Princip. De moord betekent letterlijk het startschot van de Eerste Wereldoorlog. De graphic novel vertelt het leven van deze onbetekenende zoon die met een wanhoopsdaad een van de grootste conflicten uit de wereldgeschiedenis ontketent. Na het lezen begrijp je het hoe en waarom van zijn daad.
Gavrilo Princip is een faction — een op feiten gebaseerde fictie — van hoe een nobody in een vlaag van wanhoop de lont in het kruitvat steekt van de Eerste Wereldoorlog.
-Blloan-


 

 
GESCHIEDENIS IN BEELDVERHALEN
door Marc Hardy / Arthur Piroton / Juan Cicuéndez /
J.C. Pascal + Octave Joly
Dupuis, 2 specifieke delen, 1974-1975



Geschiedenis in Beeldverhalen
De stripreeks Geschiedenis in Beeldverhalen zijn bundelingen van kortverhalen van Oom Wim, een van de langst lopende stripreeksen uit het weekblad Robbedoes waarin een belezen oom aan zijn neefjes of rechtstreeks aan de lezer historische anekdotes vertelt. In deel 2, Ridders tussen Hemel en Aarde, ligt de focus op beroemde luchtgevechten of piloten die zich tijdens verschillende oorlogen, waaronder de Eerste Wereldoorlog, lieten opmerken. In deel 4, De Hel op Zee, staat onder meer een kortverhaal over de ondergang van de Lusitania.
-Dupuis- / David Steenhuyse


 

 
GESCHIEDENIS VOOR DE JEUGD
door Joseph McEwan + Anne Millard
Cantecleer, 1 specifiek deel, 1984



Geschiedneis voor de Jeugd
In deze reeks met historisch verantwoorde stripverhalen voor de jeugd beslaat het derde deel de periode van de middeleeuwen tot de Eerste Wereldoorlog. Het boek geeft een chronologisch overzicht van tijdperken en gebeurtenissen in Europa, Afrika, Azië en Amerika. Daarnaast zijn er afgeronde beeldverhalen in opgenomen over het leven van de Noormannen, ridders, monniken en ontdekkingsreizigers.
David Steenhuyse / -Cantecleer-


 

 
GEWONDE STAD
door Gerolf Van de Perre + Johanna Spaey
De Bezige Bij, one-shot, 2014



Gewonde Stad
Johanna Spaey is niet alleen historica en filosofe, ze heeft ook al een aantal romans over de Eerste Wereldoorlog op haar naam staan. Zo schreef ze ook het boek Ten Oorlog dat de gelijknamige tv-reeks (VRT) vergezelde. In deze Gewonde stad beschrijft ze de vernietiging van de stad Leuven en de brand van de universiteitsbibliotheek. Ze vertelt het verhaal vanuit het standpunt van vier betrokkenen: koning Albert I, de Duitse soldaat Rudolf X, de Belgische verminkte soldaat Maurice en de cafébazin Irma. Hierdoor is de betrokkenheid van de lezer uitermate groot. Spaeys poëtische teksten worden verlucht door de prachtige schilderijen van Gerolf Van de Perre. Deze Gewonde Stad is zeker geen stripalbum pur sang, maar een aangrijpende beeldroman die de meerwaardezoeker zeker zal bekoren.
Mario Stabel


 

 
DE GROTE SLACHTING
door Jacques Tardi + Jean-Pierre Verney
Casterman, one-shot, 2010, herdruk met nieuwe cover in 2015



De Grote Slachting
Kleine Franse plattelandsgemeenten hebben altijd een paar terugkerende basiselementen. Een kerkje, een gemeentehuis en vooral het dorpsplein met daarop het moment ter ere van de gesneuvelden in de Eerste Wereldoorlog. Op een bevolking van ongeveer veertig miljoen sneuvelden er bijna 1,7 miljoen veelal jonge mannen in de kracht van hun leven. Elk dorp in Frankrijk verloor tientallen mannen. Een hele generatie werd vernietigd in de modderige loopgraven van het Westfront.
De strip Loopgravenoorlog van Jacques Tardi scoort tradtioneel heel hoog in toplijstjes voor strips. Bij onze FransenTop 100 staat hij zelfs op nummer 1. En terecht. Tardi combineerde de gruwelverhalen van zijn grootvader met een bijzonder sombere tekenstijl en maakt hiermee toch wel dé strip over de Eerste Wereldoorlog. Tardi had blijkbaar nog genoeg verontwaardiging over om een tweede strip vol te schrijven.
Het verhaal wordt verteld vanuit het standpunt van de soldaat die zijn baan als metaalbewerker in Parijs moet verlaten om het vaderland te dienen. Hij koestert geen illusies en ziet in de oorlog vooral een kwestie van overleven, niet van roem en glorie. Zijn cynische commentaar leidt ons langs de gebeurtenissen aan het westfront (Verdun, de Somme, de Marne,...) en de menselijke ellende die daarmee gepaard gaat. Tardi spaart de lezer niet en toont alle details van de oorlog: charges die worden neergeslagen door machinegeweervuur, verwoestingen, verminkingen,... Interessant is hoe hij het kleurgebruik laat evolueren. In augustus 1914 is het gras nog groen en de uniformen blauw en rood. Maar na verloop van tijd blijven er enkel nog verschillende grijstinten over met het rode bloed van de en masse gesneuvelde soldaten. Verder richt Tardi zijn pijlen op het feit dat er in deze oorlog naast veel menselijk leed ook grof geld werd verdiend. De industriële families Krupp, Renault, Fokker en Schneider hebben miljoenen verdienen aan de steeds efficiëntere moordtuigen die ze fabriceerden.
Het laatste gedeelte van deze 136 pagina's tellende strip bestaat uit een stukje geschiedschrijving over de Eerste Wereldoorlog door historicus Jean-Pierre Verney die Tardi al met info en advies bijstond voor Loopgravenoorlog. Zijn betoog houdt dezelfde toon aan als het verhaal van Tardi en brengt het beeld van een oorlog met kibbelende en blunderende generaals, slechte economische planning en uitzichtloosheid. Mooi hierbij zijn de foto's bij de tekst die de realiteit van de oorlog tonen. Zo zie je direct waar Tardi de inspiratie heeft gehaald voor een aantal van de tekeningen in de strip.
Christophe Christiaens


 

 
IBICUS
door Pascal Rabaté
Oog & Blik / Oog & Blik | De Bezige Bij, 4 delen en een integrale, 2002-2009



Ibicus
Petrograd, februari 1917. Op de vooravond van de Russische revolutie voorspelt een zigeunerin Simeon onmetelijke roem en rijkdom. Simeon besluit het toeval een handje te helpen, vermoordt een schatrijke antiquair en koopt zich een adellijke titel. Kortom het leven lacht de kersverse graaf Nevzorof uitbundig toe. Gokken, vrouwen en cocaïne. Het kan niet op. Maar dan ontketenen de bolsjewieken de revolutie. De opportunistische Simeon vlucht met zijn vele miljoenen naar Frankrijk.
Met deze stripadaptatie van de roman van Alexis Tolstoj is auteur Pascal Rabaté erin geslaagd een pakkend verhaal te maken. Toch zit de grote kracht van het album hem vooral in de sierlijke bruine aquarellen. Elke tekening verrijkt het verhaal en geeft de personages meer kleur. Een waar huzarenstukje, ja zelfs — we waarschuwen je — Grote Kunst.
Wouter Porteman


 

 
ILLUSTRATED CLASSICS - AKTUELE EDITIE
door - auteurs onbekend -
Classics Nederland / Williams Nederland, twee specifieke delen, 1964-1974



Illustrated Classics
In Aktuele Editie, een nevencollectie van Illustrated Classics, zijn twee deeltjes gewijd aan de Eerste Wereldoorlog, de delen 3 en 10. De verhalen behandelen het onderwerp vanuit historisch oogpunt.
David Steenhuyse


 

 
ISABELLE AVONDROOD
door Jacques Tardi
Casterman, 9 delen, 1976-2007



Isabelle Avondrood
De Eerste Wereldoorlog liep op zijn eind. Parijs herleeft. Al die tijd zat Isabelle Avondrood ingevroren in haar bad in haar klein appartementje, onwetend wat zich rond haar heeft afgespeeld. Wat maakt het ook uit? Een echte oorlog zou deze heldin tegen wil en dank met haar levenswandel ook niet hebben overleefd. Soldaat tweede klas Morgendauw treft het nog minder. Walgend van die smerige oorlog zit hij te verpieteren in een slijkerige loopgracht. Uit wanhoop besmet hij zichzelf met koudvuur waardoor zijn arm zal moeten geamputeerd worden. Vaarwel oorlog! Een granaatinslag, een sprekend beeld en spookbeelden van Japanse reuzensalamanders dwingen hem uiteindelijk om Isabelle Avondrood op te zoeken. Als een mislukte prins wekt hij zijn roodharige sneeuwwitje tot leven. De miserie kan weer beginnen.
Onder druk van publiek en uitgeverij reanimeerde Jacques Tardi letterlijk zijn heldin na de waanzinnige monstercyclus (de delen 1 tot 4) die hij eigenlijk kotsbeu was... om haar direct te degraderen tot edelfigurante. De nieuwe oogappel is Morgendauw die al de hoofdrol speelde in de bekroonde, maar geflopte strip Vaarwel Morgendauw. Hij en Isabelle hebben nochtans veel gemeen. Beiden zijn schrijvers, drankverslaafden en opportunisten, maar bij Morgendauw gaat alles van kwaad naar erger. Net zoals Blueberry glijdt hij fysiek en moreel af tot op rioolniveau.
Wouter Porteman


 

 
DE KEIZER DIE ZIJN LAND ONTVLUCHTTE
door Hennie Vaessen
Pelikaanpers, one-shot, 2016



De Keizer die zijn Land Ontvluchtte
De Duitse keizer Wilhelm II is een markant figuur in de wereldgeschiedenis. Dit stripboek laat zijn opkomst en ondergang zien. Ooit was Wilhelm een machtig heerser. De belangrijkste man van een groot rijk, waarnaar iedereen moest luisteren. Aan het einde van zijn leven is hij een vergeten oude man. Niemand luistert meer naar hem. Behalve misschien de eenden die in Huis Doorn door Wilhelm elke dag gevoerd worden.
Pelikaanpers


 

 
HET KRUIS VAN CAZENAC
door Eric Stalner / Siro + Pierre Boisserie / Eric Stalner
Dargaud, 10 delen, 1999-2009



Het Kruis van Cazenac
Juni 1914 in het zuidwesten van Frankrijk. Henri, aardrijkskundig officier in de koloniën, komt terug naar het weelderige bezit van de Cazenacs, een familie van wijnbouwers. Etienne, die zich voorbereidt op een loopbaan als seminarist, ziet zijn broer terug en maakt kennis met Louise, de beeldschone echtgenote van Henri. De discussies laaien hoog op. Een twistpunt is het kruis van Cazenac, die de sleutel zou zijn tot een fabuleuze schat. Intussen staat Europa op het punt te ontploffen. In het begin van de zomer barst de bom: aartshertog Frans-Ferdinand wordt in Sarajevo vermoord. Meteen het begin van de Eerste Wereldoorlog en ook het leven van de beide broers wordt wreed verstoord.
De reeks is onderverdeeld in verschillende cyclussen die de twee (spionerende) broers op diverse locaties brengt doorheen en na de oorlog. De eerste acht delen hebben de altijd interessante periode van de Eerste Wereldoorlog als achtergrond. De vader (Victorien) en halfbroer (Henri) van Etienne zijn belangrijke personen in het spionagenetwerk van de Fransen. Dit geeft veel gelegenheid tot het vertellen van spannende verhalen rond de hoofdpersonen met intriges, verraad, geheimen en Rusland, Frankrijk, Zwitserland en Egypte als plaats van actie. Als derde laag komt er nog overheen dat Etienne verliefd is op Louise Cazenac, collega-spionne maar ook de vrouw van zijn broer Henri. En de verliefdheid is wederzijds.
David Steenhuyse / Erik Hubrechsen


 

 
DE LAATSTE AANVAL
door Jacques Tardi
Casterman, one-shot, 2016



De Laatste Aanval
In Jacques Tardi's WO I-zwanenzang De Laatste Aanval voert hij brancardier Augustin op aan het einde van de oorlog. Hij heeft iets op zijn kerfstok. Een weerkerende scène blijft hem en ons daaraan herinneren. Augustin ontmoet op zijn daaropvolgende dwaaltocht de ene na de andere vreselijke figuur onder wie een racistische kapitein en hij wordt geconfronteerd met de gevolgen van de oorlogsindustrie: gas, tanks, kanonnen, bajonetten,... Over elk ervan wijdt Augustin uitvoerig uit (soms een beetje te belerend) om jou duidelijk te maken dat de smeerlapperij aan beide kanten van de bevochten grenzen gebeurde.
Tardi's oorlogsstrip is beslist geen eenzijdig portret. Er is geen plaats voor patriottisme, tenzij compleet misplaatst. Tardi vertelt en toont zijn visie onomwonden, maar ook met een scheutje gitzwarte humor wat weer een afgrijselijke blik op de oorlog in en buiten de loopgraven oplevert. De aanvalsscènes, of elke andere scène waarin er slachtoffers vallen, gaan er hard in en tegelijk is het smullen van de monologen. De Laatste Aanval is omzeggens Tardi's laatste aanval op hardnekkige misvattingen over de Tweede Wereldoorlog. Wij geloven meer deze chroniqueur van de loopgravenoorlog dan historici met alleen maar boekenwijsheid.
Bij het album hoort een cd met twaalf liedjes van Tardi's vrouw Dominique Grange. Het laatste katern bundelt de songteksten, citaten en foto's van optredens waaruit valt af te leiden dat Tardi met het ensemble de hort opgaat waarbij hij teksten voorleest en tekeningen projecteert. Volgens de tekst is het publiek tot tranen toe ontroerd door de opvoering.
David Steenhuyse


 

 
LAWRENCE VAN ARABIË
door auteurs onbekend // Luis Castelló Luque + Alberto Cuevas Hortelano naar het boek van Elliot Dooley
Classics / Amsterdam Boek, 2 verschillende albums, 1963-1974



Lawrence van Arabië
In 1963 nam uitgeverij Classics de verstripping van de film Lawrence of Arabia op als een deeltje in de langlopende reeks Film Classics. In 1974 verscheen een andere strip naar de roman van Elliot Dooley in de collectie Toppers in Strip. Beide strips zijn biografiën van de Britse schrijver, archeoloog en militair Thomas Edward Lawrence (1888-1935). Door zijn belangstelling voor de middeleeuwen en de kruistochten vertrok hij in 1909 naar het Midden-Oosten waar hij Arabisch leerde spreken. Bij het uitbreken van de oorlog werkte hij als archeoloog in het huidige Turkije en nam dienst in het leger waar hij officier werd bij de Britse inlichtingendienst in Egypte. Door zijn kennis van de taal, het opgewekte vertrouwen en bemiddelingen adviseerde hij de verantwoordelijken voor de Arabische opstand met de bedoeling een soort guerrillaleger te vormen dat zich richtte tegen de Duits-Ottomaanse alliantie. Daartoe moest een eenheid gevormd worden tussen diverse Arabische stammen. In 1917 organiseerde hij een gezamenlijke actie om de havenstad Akaba te veroveren. In 1918 slaagde hij erin Damascus op de knie te krijgen.
David Steenhuyse


 

 
LINCOLN
door Jérôme Jouvray + Olivier Jouvray
Daedalus, 1 specifiek deel, 2014



Lincoln
Lincoln is al heel wat exen: ex-cowboy, ex-politieagent, ex-verduisteraar, ex-revolutionair, ex-alcoholhandelaar en in dit album treedt hij aan als toekomstig ex-soldaat. Het is 1917 en de Verenigde Staten zendt zijn zonen naar Frankrijk, een land in oorlog. Aan boord van het schip waarmee nieuwe rekruten aangevoerd worden, verrijkt de onvrijwillige speelbal van God en de duivel zich met de centen van zijn lotgenoten. Hij is vast van plan om te deserteren van zodra hij aan wal komt. Maar de Franse vrouwtjes heten de Amerikanen van harte welkom en Lincoln weet een lucratief handeltje op te zetten. Een zwarte magazijnier zit mee in het complot, alleen wordt hij achter zijn rug bedrogen door onze vriend. Later vinden we Lincoln terug in de loopgraven waar hij in Frans uniform vecht. Hij trekt er onophoudelijk ten strijde tegen de Duitsers. Talloze keren wordt hij overhoop geschoten, maar hij sterft niet. De Fransen zijn onder de indruk van de moed en het doorzettingsvermogen terwijl het de Duitsers dun door de broek loopt. Nochtans is het Lincoln maar om één iets te doen: koste wat kost zijn zuurverdiende centen terugvinden.
David Steenhuyse


 

 
DE LOOPGRAAF
door Christophe Marchetti + Eric Adam / Virginie Cady
Daedalus, 1 deel, 2007 (deel 2 is niet vertaald)



De Loopgraaf
Ergens. Ergens in de verzopen loopgraven, ergens tussen 1914 en 1918, wachten tien Franse soldaten op hun dood. Samen ploeteren ze in de modder, in hun stront, in de ingewanden van hun doodgeschoten makkers. Vechtend tegen de angst. Vechtend tegen de moffen. Vechtend tegen zichzelf. In hun beschutte barak ligt Eugène Méat dood op de grond. Hij werd vermoord door zijn eigen slijkbroeders met een bajonet. Net op dat moment valt luitenant Sauveur Albertini de schuilkelder binnen. Als lid van de militaire politie dwingt zijn eergevoel hem om de moord op een van de zijnen te ontraadselen. Maar wie kan het wat schelen? De Duitsers zijn overal en straks zijn ze toch dood.
De auteurs riskeren zich aan een thema waar de bakens al serieus verzet werden door anderen, maar ze kiezen er oor om het oorlogsveld te gebruiken als een beklemmende ruimte waaruit niemand kan ontsnappen. Wat telt is het moordonderzoek. Een aanval van de punthelmen doet het verhaal helemaal kantelen. Plots is de oorlog meer dan een abstracte dreiging of een verblindende explosie van een paar loopgraven verderop. Gestuwd door een vaste kaderopbouw schiet het ritme fors de hoogte in. De soldaten worden onherkenbaar in de strijd. Anoniem sterven zij in het slijk van de Grote Oorlog.
Wouter Porteman


 

 
LOOPGRAVENOORLOG
door Jacques Tardi
Casterman, one-shot, 1993, herdruk met nieuwe cover in 1998



Geschiedenis in Beeldverhalen
Aan de hand van getuigenissen en anekdotes krijgt de lezer een verschrikkelijk beeld van de Eerste Wereldoorlog, in de meeste gevallen hoe het eraan toeging in de loopgraven.
In Humo 3505 uit november 2007 tekende journalist Serge Simonart een suggestie van een oud-strijder op. Wij citeren: "Boeken over de Eerste Wereldoorlog zou je eigenlijk moeten lezen terwijl je naakt in een koelkast zit waarop een dozijn mannen onafgebroken met zware hamers staan in te beuken." Dat zou je een beetje duidelijk moeten maken hoe waanzinnig de omstandigheden toen wel waren. Jacques Tardi weet het perfect op papier te vertalen in zwart-wit en stemmige grijsrasters. Bij deze oorlog hoorde geen kleur. Een lezer merkte ooit op dat boven de hoofden van de frontsoldaten ook wel eens de zon scheen. Maar in deze kiezen wij resoluut partij voor de troosteloze sfeer die Tardi oproept. Tot slot willen we je een andere uitspraak ook niet onthouden: "Als je een blad uit de geschiedenis wil omslaan, dan moet je eerst het blad gelezen hebben..."
David Steenhuyse


 

 
MAN VAN HET JAAR
door Mr Fab + Fred Duval / Jean-Pierre Pécau
Daedalus, 1 specifiek deel, 2014



Man van het Jaar
Man van het Jaar is een conceptserie waarbij de afgeronde verhalen per album telkens het werk zijn van andere auteurs. Deze keer geen alternatieve of uchronistische herschrijvingen van de geschiedenis, maar wel in de werkelijke geschiedenis gesitueerde fictie over telkens een man die op zo'n keerpunt onbekend is gebleven. Wie zijn deze personen die iedereen tegelijk kent als over het hoofd ziet?
Het eerste album, 1917 - De Onbekende Soldaat, buigt zich over de vraag wie de anonieme soldaat is die onder de Arc de Triomphe in Parijs ligt begraven, een gegeven waar Jacques Tardi zich ook al mee bezighield in de bij elkaar geïmproviseerde strip Het Ware Verhaal van de Onbekende Soldaat. Het scenaristenduo Fred Duval en Jean-Pierre Pécau, die tevoren de conceptserie UUR U uitdokterden, volgen het lot van Boebacar N'Doré uit Ivoorkust die van zijn meester Joseph wordt gescheiden in de loopgraven. De eerste verliest er het leven en de tweede zal niet rusten voordat hij een laatste keer zijn vriend kan eren. In feite verklappen we hier al veel mee... maar er is meer!
David Steenhuyse


 

 
MATTÉO
door Jean-Pierre Gibrat
Daedalus, 3 delen, 2009-2014



Mattéo
Mattéo heeft het niet getroffen in het leven. Als zoon van een gevluchte Spaanse anarchist leeft hij samen met zijn moeder in een dorpje aan de voet van de Pyreneeën. Hij komt nauwelijks naar zijn werk in de wijngaarden en bovendien ziet Juliette, het meisje van zijn dromen, hem nauwelijks staan. En dan breekt de Eerste Wereldoorlog uit... Als Spanjaard wordt Mattéo niet gemobiliseerd, maar in de vlaag van patriottisme die zijn dorp beheerst, bekijkt iedereen hem als een lafaard, ook Juliette. Ondanks de smeekbeden van zijn moeder en zijn vriend Paulin neemt Mattéo dan toch dienst, om Juliette te bewijzen dat hij een man is. Maar hij komt terecht in een oorlog die niet de zijne is...
Er zijn twee manieren om geschiedenis te brengen. Je kan het hebben over veldslagen, generaals, patriottisme, winnaars en verliezers. Of je kan de focus leggen op de mensen die de gebeurtenissen ondergaan en het hebben over liefde, miserie en hoop. Jean-Pierre Gibrat koos voor zijn geplande vierluik Mattéo voor de tweede methode. In het tweede luik van zijn avonturen komt Mattéo in 1917 terecht in Petrograd waar de Russische revolutie woedde. Deel 3 maakt een sprong naar 1936.
Christophe Christiaens


 

 
MEDZ YEGHERN
door Paolo Cossi
Silvester, one-shot, 2011



Medz Yeghern
Een zekere Adolf H. liet zich ooit eens ontvallen: "Wie spreekt er vandaag nog over de vernietiging van de Armeniërs?" Tussen 1915 en 1917 bracht het Ottomaanse rijk anderhalf miljoen van zijn Armeense christelijke onderdanen om. Velen werden afgeslacht, maar de meeste slachtoffers vielen toen ganse dorpen en steden werden gedeporteerd naar de Syrische woestijn, waar ze omkwamen van ontbering. Medz Yeghern was de eerste moderne genocide in volle oorlogsperiode.
Paolo Cossi probeert met zijn strip deze zwarte bladzijde van de geschiedenis wat meer in het licht te brengen. De auteur heeft zich bijzonder goed gedocumenteerd: verhalen van ooggetuigen en slachtoffers, foto's,... Hij verwerkt deze bronnen tot drie historische verhaallijnen, waarbij hij ook het perspectief van enkele buitenstanders aanhaalt en vooral het schuldig verzuim aanklaagt van de Duitse bondgenoten van de Turken.
Christophe Christiaens


 

 
DE MEESTERS VAN DE GERST
door Francis Vallès + Jean Van Hamme
Glénat, 1 specifiek deel + integrale, 1995-2016



De Meesters van de Gerst
De Meesters van de Gerst vertelt in acht albums het verhaal van enkele generaties Belgische bierbrouwers sinds het jaar 1854. In deel 3 woedt de Eerste Wereldoorlog in Europa en België krijgt het zwaar te verduren. Ook het kleine Dorp blijft niet bespaard van de ellende, en de brouwerij heeft het moeilijk om ingrediënten te verkrijgen voor het bier. Margrit probeert desondanks haar zaak draaiende te houden, terwijl haar zoon Adrien, die aan het front zit, enkele dingen ontdekt over heden en verleden...
Het album tet enkele scènes aan het front en de oorlog is bepalend voor het verhaal. Het album is in 2016 ook gebundeld in de eerste van twee integrales.
David Steenhuyse


 

 
MEVROUW LIVINGSTONE
door Barly Baruti + Christophe Cassiau-Haurie
Glénat, one-shot, 2014



Mevrouw Livingstone
De Belgische luitenant Mercier krijgt de opdracht om het Duitse pantserschip Graf von Götzen tot zinken te brengen. Inzet is de controle over het immense Tanganyikameer in Midden-Afrika waar zowel Duitse, Engelse als Belgische troepen aanspraak op maken. In zijn missie wordt Mercier bijgestaan door een halfbloed die beweert dat hij de zoon is van de wereldberoemde ontdekkingsreiziger David Livingstone (1813-1873). Als eerbetoon aan zijn vermeende vader loopt hij ook steeds in een kilt rond. Die rare kronkel levert hem de bijnaam Mevrouw Livingstone op. Gaandeweg krijgen beide mannen meer en meer sympathie voor elkaar. Mercier smokkelt zijn kompaan zelfs een blanke drankgelegenheid binnen, iets wat in de tijd zeker geen alledaags feit was!
Het Afrikaanse luik van de Eerste Wereldoorlog wordt nogal onderbelicht in de meeste publicaties en het was best confronterend om te zien dat ook het zwarte continent niet gespaard is gebleven van de oorlogsgruwel. Het grootste deel van het verhaal is trouwens historisch correct, alleen in verband met de beide hoofdpersonages heeft Afrikakenner Christophe Cassiau-Haurie zich wat dichterlijke vrijheden veroorloofd. Leuk weetje: het schip is na de oorlog terug opgevist en fungeert — onder de naam Liemba weliswaar — nog altijd als ferry in de oostelijke helft van het Tanganyikameer.
Toch is het vooral de in België residerende Congolese tekenaar Barly Baruti die met het gros van de aandacht gaat lopen. Hij is natuurlijk de uitgelezen figuur om deze woelige periode uit zijn thuisland aan het tekenpapier toe te vertrouwen. Het promopraatje bij dit album noemt hem al de nieuwe Hermann en daar is wel iets voor te zeggen.
Mario Stabel


 

 
MOEDERLAND
door Frédéric Blier + Christian Lax
Microbe, 2 delen, 2017




Moederland
Het moederland. Automatisch denken wij dan aan ons vergeten lapje aan de Noordzee, geklemd tussen de grootmachten als een rubberen deurstopje. Enig borstgezwel en chauvinisme ontdekken we daar niet bij, zoals de meeste Belgen zijn we daar niet goed vertrouwd mee. We kunnen ons wel nog herinneren dat we fier waren "dat de Belgen moedig stand hielden aan den IJzer", maar die schoolbankentijd is ook al heel lang geleden. Niet vaak denken wij daarbij aan ons moeke. Het is zij nochtans die ons gebaard en opgevoed heeft. Het is ook die titel "moeder" die in het eerste deel van het woord "moederland" waar al snel wordt overgelezen, zonder daar verder over na te denken. En toch zijn vrouwen onontbeerlijk.
Ook zo in dit geval. Hubertine Grenier verlaat de veiligheid en het comfortabele leven van haar rijke familie voor de man die ze liefheeft: Jean Gadoix. Hij zal haar een zoon schenken en voor die geboren wordt onterecht gefusilleerd worden als deserteur. Via Ousmane Diom, de Senegalese scherpschutter die hij nog maar net kent, vertrouwt hij hen een behoorlijke som geld toe. Een gok, maar Ousmane is een man van eer. Niet alleen strijdt Hubertine voor eerherstel voor Jean, Jeans zuster Josephine dient zich te bekommeren over zijn zoon Clovis, die zwaar gebukt gaat onder de vermeende zonden van de vader. Keer op keer worden de vrouwen opzijgeschoven of gesaboteerd door de mannen. Doch niet enkel ongeluk blijkt de familie Gadoix te achtervolgen, want een oude strijdmakker van de vader, die gruwelijk misvormd is en tot de "Gebroken smoelen" behoort, duikt op en kan de zoon overtuigen van de moed van de vader.
Moederland is géén strip over de Eerste Wereldoorlog. Moederland is een strip over hoe moeders en vrouwen die oorlog beleefd hebben. Hoe zij hun zonen en mannen verloren aan het front, hoe zij als weduwe hun gezin dienden te beredderen, hoe zij voor zichzelf en voor hun geliefden opkwamen, hoe zij vochten als leeuwen.
Wim De Troyer


 

 
MOEDER OORLOG
door Maël + Kris
Daedalus, 4 delen en een integrale, 2010-2014




Moeder Oorlog
"Maar ik voelde ook de grootsheid van de onderneming. In deze gigantische neergang van de rede slaagden al die gebogen, bevroren en uitgeputte soldaten er ondanks alles in iets van essentiële waarde te redden... De fundamentele broederschap der mensen." Dit fragment uit een van de monologen van luitenant Roland Vialatte klinkt niet alleen als een sterk staaltje mooi vertaalde literatuur, het getuigt ook van ontzag voor het menselijke aspect in de oorlogspletwals die de Eerste Wereldoorlog was. Terwijl hij zijn onderzoek naar de moord op drie vrouwen wil voortzetten, is hij meer dan eens deelgenoot in de loopgravenoorlog die de rangen van de eenheid waarmee hij optrekt sterk uitdunt. Hij probeert begrip op te brengen voor de onmenselijke omstandigheden die een mens tot extreme daden brengt. Maar een keer hij een nieuw spoor heeft gevonden, zet hij nauwgezet door om de waarheid te achterhalen. Ondertussen davert de aarde door de Duitse bombardementen of moet een aanval worden afgeslagen. Na afloop is er telkenmale hetzelfde ritueel: namen worden afgeroepen en onder een laatste saluut klinkt het telkens "Dood voor het vaderland".
Moeder Oorlog leest tegelijk als een Loopgravenoorlog, maar dan met telkens dezelfde personages, en als een detectivestrip. De dubbele aanpak fascineert. Ook tekenaar Maël doet zijn duit in het zakje. In de ogen van zijn personages schuilen talloze achtergrondverhalen en bijhorende emoties. Het zijn ogen vol doodsverachting, pure wanhoop of angst, verdriet of gelatenheid of met een afwezige blik op oneindig. Onvergetelijk.
David Steenhuyse


 

 
MOEDER OORLOG KRONIEKEN
door Maël / Vincent Bailly / Damien Cuvillier / Édith / Hardoc / Jeff Pourquié + Kris
Daedalus, one-shot, 2016




Moeder Oorlog Kronieken
Nee, scenarist Kris (Christophe Goret) en tekenaar Maël (Martin Leclerc) bleken nog lang niet uitverteld na hun Moeder Oorlog-kwartet. Hun doorgedreven research leverde namelijk nog voldoende materiaal op om een vijfde afsluitend deel te rechtvaardigen. In deze Kronieken vertellen ze in vijf verhaaltjes het wedervaren van een aantal historische personages die de inspiratie leverden voor hun albums.
Zo passeren we de levensloop van Charles Péguy, de twijfelende pacifist die toch ten oorlog trok. We maken kennis met Vera Brittain die levenslang getekend blijft door de zinloze sterfgevallen in haar naaste omgeving. We leren Louis Barthas kennen via zijn dagboeken: hij weet vier jaar oorlogshel te overleven en schrijft dit neer in een pakkend ooggetuigenverslag. Gabriel Chevallier schreef het boek Heldenangst, een waar anti-oorlogspamflet, dat in Frankrijk lange tijd verboden was. Als afsluiter krijgen we nog de onzekerheid voorgeschoteld van enkele broekies die rechtstreeks van het tuchthuis naar de loopgraven gestuurd werden. Kris weet al die avonturen in zijn typische, poëtische taal te gieten en zorgt zo voor een knap orgelpunt en een noodzakelijke afsluiting van deze sterke reeks. Op zich moet je de vier oerdelen niet gelezen hebben om van dit album te kunnen genieten, maar je mist misschien wel de cohesie tussen de verhalen.
Maël liet zich voor het tekenen bijstaan door enkele afgestudeerden in de richting Créations de Bandes Dessinées van de universiteit van Picardië. Ondertussen hebben Damien Cuvillier (De Rode Schoenen) en Hardoc (De Oorlog van de Lulu's) al zelf oorlogsreeksen op hun naam gezet.
Mario Stabel


 

 
DE NIEUWE AVONTUREN VAN MICK MAC ADAM
door André Benn + Luc Brunschwig / Sylvain Runberg
Dargaud / Arcadia, 5 delen, 2001-2009



De Nieuwe Avonturen van Mick Mac Adam
Na twee delen bij Dupuis, die werden heruitgegeven door Arcadia en uitgebreid naar een achtdelige reeks, nam Luc Brunschwig (later bijgestaand door Sylvain Runberg) de reeks Mick Mac Adam van Stephen Desberg over waarop tekenaar André Benn De Nieuwe Avonturen van Mick Mac Adam creëerde. Die cyclus van vijf delen speelt zich af tijdens de Eerste Wereldoorlog.
De Schotse detective keert terug naar zijn geboortestreek waar de aanwezigheid van Engelse soldaten niemand onberoerd laat. In latere delen speelt het verhaal zich ook af in Verdun in 1916 waar Mick Mac Adam het magische volkje de Kobbels uit het oorlogsgewoel probeert te houden terwijl de god Akunchor het op hem gemunt heeft. Hij kruist ook het pad met Lady Vickie Pitcott die tot grote consternatie van haar landgenoten de Engelse kroon verraadt.
David Steenhuyse


 

 
DE OORLOG VAN DE LULU'S
door Hardoc + Régis Hautière
Casterman, 4 delen, 2014-2016



De Oorlog van de Lulu's
Daar staan ze dan. Lucien, Lucas, Luigi en Ludwig. De vier Lulu's. Het weeshuis is helemaal verlaten. Waar is de abt? En de pater? Waar zijn de andere wezen? Zijn ze misschien vertrokken op uitstap? Maar waarom gebeurde dit zo halsoverkop. Ze zijn toch maar een paar uurtjes weggevlucht naar hun kamp in het bos. Konden ze echt niet op hen wachten? Voorzichtig slopen ze verder door de enorme gangen van de verlaten abdij. Ze waren inderdaad helemaal alleen. Moederziel alleen! Eindelijk konden ze doen wat ze willen! Geen klusjes, geen avondgebed, geen les! Ze waren vrij, net zoals de grote mensen. Maar net als ze een extra portie confituur wilden oplepelen om hun geluk te vieren, daverde het weeshuis op zijn grondvesten. Vensters braken, vuur kwam van de trap gerold,... Dit moest wel de apocalyps zijn! Daarom is de abt vertrokken! Angstig verstopte het viertal zich onder de tafel, onvoorbereid voor een eeuwigdurende nacht. Het gefluit van een roodborstje maakte hen wakker. Leefden ze nog? Of waren ze spoken geworden?
Fransman Régis Hautière koos voor verwondering en een open frisheid. Niet de Eerste Wereldoorlog staat centraal, maar het volwassen worden van vier kinderen. Vier weeskinderen die door hun vervangouders wereldvreemd gehouden worden, uit angst dat ze niet overweg zouden kunnen met de waarheid. Vier weeskinderen die opgegroeid zijn tussen een goede en vrezende God. Vier weeskinderen die ondanks alles vooral zichzelf zijn gebleven. Deze belhamels maken nu kennis met de wereld in zijn wreedste vorm.
Wouter Porteman


 

 
OP DE LOOPGRAVEN
door Louic-Michel Carpentier + Claude Armant
Uitgeverij Archers, 1 deel, 1987



Op de Loopgraven
Voorafgaand aan de gagserie Wat 'n Klotedag! oefende tekenaar Louis-Michel Carpentier al met het venijnige Op de Loopgraven. Vele facetten van de loopgravenoorlog worden behandeld met een expliciete bedoeling om er de afschuwelijkheid van in te laten zien. De legerleiding krijgt er dikwijls van langs, de brutale waanzin van de strijdende partijen wordt op komische, maar daarom niet minder grafische wijze in beeld gebracht.
David Steenhuyse


 

 
PETRA CHERIE
door Attillio Micheluzzi
Casterman, 3 delen, 1987-1988



Petra Cherie
In veel strips en reeksen van Attilio Micheluzzi komen piloten voor of is er aandacht voor de luchtvaart en oorlogen. Met Petra Cherie creëerde hij een in Nederland wonende Frans-Poolse spionne en pilote die tijdens de Eerste Wereldoorlog de Duitsers bevocht over de velden van Vlaanderen tot in Turkije. Ondertussen kampt ze ook nog met verschillende liefdesrelaties.
David Steenhuyse


 

 
DE POST- EN LIEFDEBEZORGER
door Sébastien Morice + Didier Quella-Guyot
Saga Uitgaven, one-shot, 2016



De Post- en Liefdebezorger
1914. Een jonge Servische terrorist doodde een of andere aartshertog. Wat later viel heel het leven in Europa stil. Algemene mobilisatie! Alle mannen onder de vijftig jaar moesten vertrekken naar de slachtvelden. Op een idyllisch eilandje aan de Bretoense zuidkust viel het leven stil. De burgemeester zat met zijn handen in het haar. Dat de vrouwen nu maar het eiland moesten onderhouden, tot daar aan toe. Maar wie zou dan de post ophalen en rondbrengen? Zou dat geen taak kunnen zijn voor de ongelukkige Maël? Met zijn klompvoet kon hij nauwelijks gaan, laat staan ten strijde trekken tegen de Duitsers, maar fietsen lukt hem toch? En zo werd de jonge Maël de postbode op het eiland. Een goede keuze. Hij kon lezen en is lelijk en bedeesd genoeg om de vrouwen met rust te laten. Maar de oorlog blijft maar duren, en ook gepekeld Bretoens vlees heeft zijn zwakte. Bovendien hielp Maël het lot een handje door eigenhandig de brieven te censureren, te herschrijven of zelfs niet te bezorgen. Die mannen daar overdrijven met hun gezeur over die oorlog, of niet? En stilaan wordt het lelijke eendje een begeerlijke zwaan. Het begin van een ongelofelijk sprookje... voor zolang de oorlog duurt.
Wouter Porteman


 

 
QUINTETT
door Cyril Bonin / Giulio De Vita / Paul Gillon / Steve Cuzor / Jean-Charles Kraehn / Giancarlo Alessandrini + Frank Giroud / Luc Revillon
Dupuis, 6 delen, 2005-2010



Quintett
Vier personages, een reeks samenlopende en aaneengeklitte gebeurtenissen en de gevolgen daarvan in 1916. Daarmee schreef Frank Giroud minutieus de eerste vier delen van Quintett over een in het Griekse Pavlos samengesteld kwintet musici ten tijde van de Eerste Wereldoorlog. Elk van hen speelde zijn rol in een complot waarbij verschillende drijfveren (wraak, hebzucht,...) een aantal doden opleverde. In 1932, in Parijs, wordt langzaam duidelijk dat hun complot paste in een ander complot, een zuur experiment uitgedokterd door twee oude bekenden.
De eerste vier delen bevatten hele wat details die Giroud pas in deel 5 duidt. Maar eens dat allemaal achter de rug is, begin je je ogen open te trekken. Giroud zet zomaar eventjes alle voorgaande delen in een compleet ander daglicht. De voorlaatste pagina, een brief, doet het hem helemaal. Dit maakt de reeks compleet, de kers op de taart als apotheose. Twee jaar na het slotdeel verscheen nog een buitenreeksalbum waarin een journalist de verdwijning van een film uit de delen 4 en 5 onderzoekt. Het album is samengesteld uit twintig strippagina's, een making of van de zeven betrokken tekenaars en geïllustreerde teksten.
David Steenhuyse


 

 
DE RODE BARON
door Carlos Puerta + Pierre Veys
Dupuis, 2 delen, 2016-2017



De Rode Baron
Helden, we hebben ze nodig... zeker in tijden van crisis. Zo is het bijvoorbeeld geen toeval dat Superman zijn opwachting maakte in het interbellum, enkele jaren na de beurscrash van 1933. Soms worden hun prestaties opgeblazen tot buitenmenselijke proporties om toch maar de verheffing des volks te kunnen dienen. Manfred von Richthofen was ook zo'n held, maar dan eentje van vlees en bloed (of was het toch pure kerosine die er door zijn aderen stroomde?). Met zijn iconische rode Fokker DR. I-driedekker wist hij tijdens de Eerste Wereldoorlog tachtig (!) vijandige toestellen neer te halen en krikte zo eigenhandig de moraal van de Duitse troepen op.
In het eerste deel van deze verstripping krijgen we vooral over de jeugd van deze Rode Baron te lezen. Scenarist Pierre Veys gaat nogal losjes met de feiten om en dicht de übercoole vliegenier een soort van zesde zintuig toe dat hem in staat zou stellen de bewegingen van zijn tegenstanders te voorzien, een optie waar we graag voor willen tekenen. Gelukkig werkt hij dat gegeven niet op een fantasy-achtige wijze uit, want dat zou echt wel afbreuk doen aan de kwaliteiten van deze strip.
Wij werden vooral omvergeblazen door het hoge niveau van de tekeningen. Carlos Puerta werkte als illustrator en reclametekenaar, maar maakte zich gaandeweg ook het métier van striptekenaar eigen. En zijn geschilderde pagina's zijn echt wel van een ongekende kwaliteit! We hebben hier op de redactie al een serieuze discussie gevoerd of de man nu al dan niet gebruikt maakt van een computer om zijn pagina's te tekenen. In een interview uit 2015 meldt hij wel dat hij soms gebruik maakt van een digitale inkleuring, maar laat hij ons in het ongewisse of hij foto's hanteert om zijn decors die hyperrealistische touch mee te geven. Wij nemen in elk geval nederig onze pickelhaube af bij het zien van zoveel schoonheid...

Mario Stabel


 

 
DE SCHADUW VAN DE RAAF
door Didier Comès
Casterman, one-shot, 1981, herdruk met nieuwe cover in 2012



De Schaduw van de Raaf
Een jonge Duitse soldaat ontsnapt wonderbaarlijk aan een beschieting van de Franse artillerie die al zijn kompanen neermaaide. Hij doolt rond tot hij een door de oorlog bespaard gebleven kasteeltje ziet. Daar maakt hij kennis met een fluitspelende jongen met wie hij het nog aan de stok zal krijgen en een moeder met haar dochter. In dit oord blijft hij even hangen. Hij stelt zich vervolgens vragen over hun bedoelingen en beschouwt twee raven die via een schaakspel uitmaken welke partij er in de oorlog de gevechten wint als een nachtmerrie. Wanneer hij getuige is van een vliegtuigongeval dringt de waarheid over zijn nieuwe kennissen zich op.
David Steenhuyse


 

 
SCHIMMEN
door Marcel Rouffa
Loempia, one-shot, 1989



Schimmen
De Eerste Wereldoorlog is een stokpaardje van Marcel Rouffa. Schimmen bevat zes kortverhalen die zich afspelen op de Noord-Franse slagvelden in de periode 1916-1918. De Duitse soldaat Ulrich Werther is het hoofdpersonage door wiens ogen we de oorlog bekijken. Het is niet omdat hij een Duitser is, dat het eenzijdig gekleerd is, integendeel!
David Steenhuyse


 

 
SIBERIË
door Attilio Micheluzzi
Casterman, one-shot, 1991



Siberië
Siberië, 1919. Na een mislukte overval op een trein vinden de Tsjechen op de gewonde Rus Gabriel Kovalenski, oftewel graaf Lazarev, een dagboek dat over zijn leven gaat, te beginnen in 1897. Gabriel is een aantrekkelijke en charmante aristocraat en intellectueel die een revolutionair blijkt te zijn. Hij bereidde een aanslag voor op de tsaar. Hij wordt verraden en verbannen naar Siberië voor dertig jaar dwangarbeid. Daar wordt hij opnieuw verraden omwille van zijn liefde voor de dochter van een hoge militair. Hij weet te vluchten met het meisje en komt in een kamp terecht van ontsnapte dwangarbeiders. Daar treffen we ook Raspoetin aan die als een soort heilige het meisje inpalmt. Raspoetin zet Kovalenski in een kwaad daglicht en hij wordt uiteindelijk als een verrader met gebonden handen in een rivier geworpen. Hij weet zich te redden waarna hij later aan de Russische revolutie van 1917 deelneemt.
Jeroen Vermeij


 

 
SILAS COREY
door Pierre Alary + Fabien Nury
Glénat, 4 delen, 2013-2016



Silas Corey
Silas is een voormalig reporter die nu aan de bak komt als detective, schurk, spion, moordenaar, held of hoe het hem uitkomt. Hij wordt door Georges Clemencau (de oppositieleider die de regering Caillaux in het oorlogsjaar 1917 wil doen vallen) aangeworven om een verwende journalist op te sporen. Hij zou bewijzen hebben verzameld die het verraad van de premier zouden blootleggen. Silas heeft geen zin in deze opdracht en schuift het door aan het bureau waarvoor hij werkt en aan madame Zarkoff, de wapenhandelaar die in de zaak is verwikkeld. Nu Silas op de payroll staat van drie personen gaat hij alsnog op zoek naar de journalist. En raad eens? De afloop van de oorlog zou heel goed kunnen afhangen van het resultaat van zijn onderzoek.
Aan het begin van deel 2 heeft Silas drie kogelgaten hij in zijn borst. Duitse kogelgaten. Nee, de Parijzenaar S eeft het niet zo begrepen op de punthelmen. Voor de rest heeft hij weinig scrupules. Voor een enkeling is hij een charmant heerschap die tot de beste detectives van zijn generaties behoort. Voor de meesten is hij een meelijwekkend individu zonder loyaliteit en politiek geweten. Bovendien is hij een gokker en een ontaarde rokkenjager. Sommige insinueren dat hij ondanks zijn kogelgaten een verrader is. Feit is dat Silas een absolute opportunist is met een heerlijk cynisch gevoel voor humor. Vandaag heeft Silas de sleutel van de Eerste Wereldoorlog in handen. Of beter gezegd een postzegel. Op de rug ervan staat genoeg informatie om de hele oude wereld te doen daveren. Frankrijk, Duitsland, België,... niets zal nog worden zoals het was voor wie de postzegel in zijn handen heeft. Net daarom verkoopt de flegmatieke meneer Corey dit kleinood zowel aan de Franse regering als aan een Franse politieke oppositieleider als aan een Frans-Duitse wapenleverancier, als aan... Soit, Silas weet wel wat hij doet. Nu nog de rest van de wereld.
David Steenhuyse / Wouter Porteman


 

 
SOLDAAT VARLOT
door Jacques Tardi + Didier Daeninckx
Oog & Blik, one-shot, 1999




Soldaat Varlot
Het op een klein formaat uitgegeven Soldaat Varlot was een soort vervolg op De Laatste der Laatsen van dezelfde auteurs. Soldaat Varlot verbindt de romanverstripping zelfs met Tardi's magistrale oorlogsepos Loopgravenoorlog. Het werd oorspronkelijk uitgegeven als gelegenheidsuitgave in het kader van het film- en boekenfestival van Bergen. In Soldaat Varlot vond Jacques Tardi bij Didier Daeninckx een zielsverwant die de schroom die hem ervan weerhield om nog explicieter te zijn in Loopgravenoorlog te laten vallen. Al meteen op de eerste platen worden uiteenspattende hoofden en rondvliegende rompen getoond. Dit is het verhaal van de Franse soldaat Varlot en zijn lotgenoot Griffon op het slagveld van Noord-Frankrijk dat onherroepelijk leidt naar een roemloze dood.
David Steenhuyse


 

 
S.O.S. LUSITANIA
door Jack Manini + Patrick Cothias / Patrice Ordas
Saga Uitgaven, 3 delen, 2015-2016



S.O.S. Lusitania
Hadden we in 1912 niet het ongeval met de Titanic gekend, dan waren de perikelen met de Lusitania waarschijnlijk de geschiedenisboeken in gegaan als bekendste scheepsramp. In 1915 waren de Verenigde Staten nog neutraal in de 'Groote Oorlog' en de torpedering van dit grote passagiersschip was een van de directe oorzaken van de intrede van de Amerikanen op het Europese strijdtoneel.
Het was dus maar een kwestie van tijd voordat de scenaristen Patrice Ordas en Patrick Cothias dit verhaal in stripvorm goten na eerdere oorlogsvertellingen als Ambulance 13, Het Oog van de Dobermanns en Hindenburg. Ook hier geven ze hun eigen swing aan de geschiedenis door de verschillende complottheorieën die in verband zijn gebracht met deze ramp tot een homogeen geheel te kneden. De auteurs hebben zich duidelijk goed gedocumenteerd en verweven heel wat historische bronnen in het verhaal. Zo blijkt bijvoorbeeld het krantenartikel waarin de Duitsers waarschuwen voor mogelijke aanslagen op schepen op de Brits-Amerikaanse zeeroute authentiek te zijn. Net zoals bij Ambulance 13 is ook deze reeks weer gebaseerd op een roman van het duo, verschenen in 2012.
Omdat een schip moeilijk de protagonist in een strip vol suspense kan zijn, introduceren de scenaristen ook de Amerikaanse tycoon Alfred Vanderbilt die aanwezig was op het schip en hier ongewild een leidende/lijdende rol op zich neemt. Voor de gevoelige zielen onder ons is er ook nog een parallel verhaaltje rond de jonge Mickael Morisson die de aanmonstering op het schip als een laatste reddende strohalm ziet om aan de armoede te ontsnappen.
Mario Stabel


 

 
SUSKE EN WISKE
door Luc Morjaeu + Peter Van Gucht
Standaard Uitgeverij, 1 specifiek deel, 2014



Suske en Wiske
In oudere verhalen van Suske en Wiske kan je lezen dat Lambik een oudstrijder is uit de Eerste Wereldoorlog en nog een helm en geweer heeft uit die periode. In de reeks wordt enkele keren verwezen naar de Eerste Wereldoorlog, maar geen enkel album heeft zo nadrukkelijk die oorlog als onderwerp als deel 325, Het Schrikkelspook.
In dit specifieke geval moeten Suske en Wiske de historische fout van een Duitse piloot (losjes gebaseerd op de Rote Baron) rechtzetten die toevallig een veldhospitaal met slachtoffers én zijn love interest had gebombardeerd. Alsof de tegenstand van het Duitse leger nog niet voldoende is, krijgen we ook nog te maken met de oorlogsdemon Sebrecum die zijn kracht uit de zielen van de gesneuvelden moet halen. Dit spokentrucje gebruikt scenarist Peter Van Gucht net iets te regelmatig in onze ogen en het had in dit geval gemakkelijk kunnen omzeild worden. In het verhaal krijgen we terloops wel enkele 'kleine' verhalen uit den Grooten Oorlog mee. De madame Tack bijvoorbeeld die even passeert, is een echt historisch figuur: een kranige dame die weigerde haar huisje aan het front te verlaten en als maman des soldats fungeerde.
David Steenhuyse / Mario Stabel


 

 
SVOBODA!
door Jean-Denis Pendanx + Kris
Daedalus, 2 delen, 2012



Svoboda!
Volgens een van de drie ondertitels is Svoboda! het denkbeeldig oorlogsdaboek van een soldaat uit het Tsjechisch legioen. Met die periode uit de Eerste Wereldoorlog zijn we minder vertrouwd dan de ravages die de oorlog in onze contreien aanrichtte. Maar op oorlog rust geen monopolie, dus ook de Tsjechen en de Russen beleefden hun hoofdstuk in het woelige tijdperk. Op de schutbladen krijg je alleszins meer historische achtergrond. Eens dat achter de rug is, ontspint zich een verhaal dat niet gespeend is van andere historische feiten, maar dat bovenal steunt op pilaren als drama, vriendschap en liefde om ons bij de lurven te vatten.
We volgen Josef Cerna en Jaroslav Chveïk, twee jeugdvrienden die elkaar als soldaat in een Tsjechische divisie terugvinden. De verstandhouding met de Russen is er een van plagerij over vernedering en dominatie tot het opzwepen van nationalistisch gedrag dat leidt naar onnodig bloedvergieten in dezelfde rangen van de geallieerden. Aan de hand van hun neergeschreven verhaal zullen we onder meer de oprichting van de Tsjechoslowaakse republiek meemaken. En er is ook nog Nora, een tomboy die het figuurlijke korset als gravin van Kinsky (ze is tevens de zus van aartsmaarschalk Kinsky) van zich wil afwerpen en per se mee wil doen aan de oorlog. Als verpleegstertje is dat mogelijk. Josef en Jaroslav hebben het voor haar te pakken. Maar het zijn niet die gevoelens die de band tussen hen abrupt verbreekt... met verstrekkende gevolgen bovenden.
David Steenhuyse


 

 
TANÂTOS
door Jean-Yves Delitte + Didier Convard
Glénat, 4 delen, 2007-2011



Tanâtos
Tanâtos is een man met het ongekende talent om met behulp van maskers en stemvervorming door te gaan voor bepaalde mensen. Door industriëlen of politici te ontvoeren en in hun plaats te acteren weet hij de dingen naar zijn hand te zetten. Hij gaat hierbij over lijken. Zijn schurkennaam is niet voor niets afgeleid van Thanatos wat in de Griekse mythologie de personificatie is van de dood. Je vindt het ook terug in het woord euthanasie.
Het verhaal speelt zich vlak voor de uitbraak van de Eerste Wereldoorlog af. Tanâtos heeft een enorm ingewikkeld plan bedacht om onmetelijk rijk te worden. Hij probeert de Franse politiek te bewegen betrokken te raken bij een oorlog en zo veel geld te verdienen met de wapenindustrie. De man moet onmetelijk rijk zijn (hij is een graaf en woont op een kasteel), want als een soort James Bond beschikt hij over voor die tijd futuristische middelen als afluistersystemen, stille vliegtuigen, razendsnelle boten en automobielen. Blijkbaar is de kick om zijn plannen te laten slagen een belangrijker drijfveer dan de opbrengst ervan. Dat is natuurlijk zoals het een echte schurk betaamt.
Hij schept duidelijk plezier in het uitkienen van een master plan en het aanwenden van zijn laatste nieuwe snufjes. Voor hem volstaat één wereldoorlog niet. Hij gaat zelfs zo ver om de Franse en Duitse naties tegen elkaar uit te spelen. Hij laat ze tegen elkaar bieden om een atoombom niet tegen hen te gebruiken. De meestbiedende wordt gespaard, de andere krijgt de bom op zijn dak. Dat het hem menens is, toonde hij al aan met het doen zinken van de Lusitania.
Erik Hubrechsen / David Steenhuyse


 

 
UUR U
door Florent Calvez + Fred Duval / Jean-Pierre Pécau
Silvester, 1 specifiek deel, 2011



UUR U
12 september 1914. Duitsland heeft de beslissende slag aan de Marne gewonnen dankzij het invasieplan van Schlieffen. De keizer viert Kerstmis aan de Champs-Élysées en op 9 januari 1915 tekent de Franse president Poincaré de wapenstilstand. Clemenceau, de Tijger, wijst de capitulatie af en weet Frankrijk te verlaten, geholpen door zijn vroegere mobiele brigades. Met steun van de Franse vloot bereikt hij Algiers, waar hij oproept tot verzet.
Samuel Blondin. De briljante inspecteur van de Tijgerbrigades was een van de eersten die Clemenceau volgden in diens ballingschap. In juni 1917 krijgt hij van zijn radicale mentor de vreemdste opdracht uit zijn carrière: hij moet de ontsnapping organiseren van een beruchte Franse anarchist, die in het diepste geheim wordt vastgehouden in het Château d'If voor de kust bij Marseille, en hem naar Rusland brengen om daar een aanslag op tsaar Nicolaas II te plegen.
In deze what if?-conceptserie onderzoeken de auteurs hoe de geschiedenis een andere wending had kunnen nemen en wat d egevolgen ervan zijn.
-Silvester-


 

 
VAARWEL MORGENDAUW
door Jacques Tardi
Casterman, one-shot, 1979-2011



Vaarwel Morgendauw
Na wat kortere verhalen en illustraties voor Pilote kreeg Jacques Tardi in 1973 Vaarwel Morgendauw verkocht, een eerste wat langer verhaal met pacifist Alexander Morgendauw in de hoofdrol. De eerste twee drukken van dit album vermeldde op de cover ook nog het kortere en voor deze verzamelpagina toepasselijkere verhaal Het Gebroken Geweertje met hetzelfde hoofdpersonage dat ook in Jacques Tardi's Isabelle Avondrood voorkomt. De laatste druk uit 2011 heeft dezelfde, ongewijzigde inhoud, maar een vernieuwde cover met enkel Vaarwel Morgendauw als titel.
Morgendauw is een rentenier en 'kunstfotograaf'die willoos wordt meegesleept in een avontuur waarin hij het ene na het andere krankzinnige personage ontmoet. Hij doet verslag van een onvoorstelbare tocht (in 1914) die hem naar Istanboel en de woestijnen van Centraal-Azië voert om in Het Gebroken Geweertje terug te keren naar Frankrijk (in 1917) om het over zijn deelname aan de Eerste Wereldoorlog te hebben. Dat ging dan al gepaard met verschrikkelijke, bloederige taferelen.
David Steenhuyse


 

 
DE VERHALEN VAN OOM WIM
door Dino Attanasio / Gérald Forton / Jean Graton / Michel Tacq / Eddy Paape Dino Attanasio / Jean-Michel Charlier / Octave Joly
Dupuis, 1 specifiek deel, 1954



De Verhalen van Oom Wim
In deel 8 van de reeks gebundelde kortverhalen van Oom Wim komt onder meer de ondergang van het schip de Lusitania aan bod.
David Steenhuyse


 

 
VICTOR SACKVILLE
door Francis Carin + François Rivière / Gabrielle Borile
Le Lombard / Stripwinkel Alex / Medusa, 23 delen, 1986-2012



Victor Sackville
De verhalen van Victor Sackville spelen zich vlak vóór en tijdens de Eerste Wereldoorlog af. Een periode waarin de spanningen binnen Europa stevig toenemen en de spionagediensten overuren draaien. De Engelse Sackville is in dienst van de Engelsen, meerbepaald van koning George V, en heeft een stevige reputatie. Zijn codenaam is X67 en hij wordt zo'n beetje overal in de wereld, maar vooral in Europa, ingezet voor geheime missies.
Erik Hubrechsen/ David Steenhuyse


 

 
DE VLIEGENIER
door Chrys Millien / Erik Arnoux + Jean-Charles Kraehn
Dargaud, 1 deel, 2016



De Vliegenier
Een voor wakkere zielen aangekondigde rentree vormt de aanzet van dit verhaal. Zeevaartkapitein Yann Calec, het hoofdpersonage uit de maritieme thrillerreeks Tramp, maakt een kort wederoptreden dat net lang genoeg is om de biografische geschriften van Josef Schäfer alias Tanguy-la-vie-dure, ook al een oude bekende, onder ogen te krijgen. Die geschriften vormen de aanleiding om het verhaal te verschuiven van Frans Indochina naar Duits Oost-Afrika omstreeks 1916 waar de strijdende partijen hun strijd in koloniale vorm hebben verdergezet.
Zoals vaak het geval is bij vliegeniersverhalen, speelt de actie zich grotendeels met de beide voeten op de grond af, al neemt het verhaal in meerdere betekenissen van het woord meteen een vliegende start. Een onbezonnen wraakactie van een jonge tiener heeft al snel verstrekkende gevolgen.
Diederik Van de Velde


 

 
VOOR EEN BEETJE GELUK
door A. Dan + Laurent Galandon
Saga Uitgaven, 2 delen en een integrale uitgave, 2014



Voor een Beetje Geluk
In dit tweeluik keert loopgravensoldaat Felix Castelan in 1919, na de Wapenstilstand, als een held terug naar zijn geboortedorp. Hij is ongerust. Ongerust om zijn vrouw terug te zien die hij in geen zes jaar heeft gezien. Ongerust om zijn zoon te zien die hij niet heeft zien opgroeien. Ongerust ook om zijn nieuwe gezicht te laten zien. Want Felix raakte zwaar gewond aan het gezicht door de inslag van een obus. De helft van zijn tronie is verborgen achter een masker. Bij aankomst verneemt hij al meteen dat zijn vrouw het tijdens zijn afwezigheid zou hebben aangelegd met zijn beste vriend die de oorlog niet overleefde. Ondertussen doodt een mysterieus persoon het vee van de dorpelingen. Henri Nivoix, een gerespecteerd speurder van de Parijse politie, komt ter plaatse een onderzoek uitvoeren. Terwijl Felix zijn identiteit bij elkaar raapt en de verloren tijd met zijn gezin wil inhalen, wordt hij onvrijwillig bij de vreemde zaak betrokken.
David Steenhuyse


 

 
DE WACHTERS
door Enrique Breccia + Xavier Dorison
Uitgeverij L, 3 delen, 2010-2011 (deel 4 is niet vertaald)




De Wachters
Een klein groepje believers in het Franse leger, onder leiding van kolonel Alphonse Mirreau en de geschifte dokter Kropp willen een leger van onoverwinnelijke soldaten creëren. Hiervoor zijn zwaarverminkte soldaten nodig die met een industrieel harnas met kunstledematen hun oude zelf overtreffen in kracht en gevoelloosheid. Eerdere experimenten waren veelbelovend, maar het ontbrak hen aan een adequate energiebron die de Wachters diep tot in de vijandelijke rangen kunnen brengen. Dokter Féraud heeft net een onuitputtelijke krachtbron ontwikkeld op basis van radium. Op de vooravond van de Eerste Wereldoorlog toont echter geen kat interesse in de nieuwe krachtbron. Voor kolonel Mirreau is dit een uitgelezen kans om zijn project van de Wachters nieuw leven in te blazen. Féraud weigert evenwel zijn uitvinding aan het leger te verkopen. Wanneer hij enkele weken later als luitenant Féraud zwaargewond raakt tijdens gevechten met de Duitsers, heeft hij geen opties meer. Enkel dokter Kropp kan hem het leven redden en hierin vormt zijn uitvinding, de radiumbatterij, een onontbeerlijk onderdeel. Half mens, half machine (klinkt bekend?) vormt Féraud de eerste van een nieuwe generatie Wachters die het Franse leger aan de overwinning moeten helpen.
Xavier Dorison presteert het om van een verhaal over de Eerste Wereldoorlog een aanklacht tegen moderne oorlogsvoering te maken. Het gebruik van foto's uit de periode verhoogt het realisme en de ernst waarmee Dorison en de Argentijnse tekenaar Enrique Breccia omspringen. Voor het evenwicht zorgen de superhelden, elk met hun besognes, hun weerstand en de dikwijls extreme emoties die ze ondergaan. Zomaar rücksichtslos de vijand bekampen is het niet. Door de bekamping van Übermensch leert Taillefer veel van zijn onvrijwillige lotgenoot. Wie staat eigenlijk aan de goeie kant in deze smerige oorlog? En volstaat patriottisme om het ombrengen van een vijand te vergoelijken? De wel heel eigenzinnige Franse superheldenreeks De Wachters spreekt daarom aan op meerdere niveaus: voor zowel zij die een kick krijgen van woeste oorlogsgruwelen als zij die worstelen met de gevolgen ervan.
Jacky Cornelis / David Steenhuyse


 

 
WAT DE WIND BRENGT
door Jaime Martin
Dupuis, one-shot, 2007



Wat de Wind Brengt
1916. Moskou is steeds meer in de ban van het prille communisme. De tsaar laat zijn politie de ene betoging na de andere neerslaan. Op een van deze protestmarsen verkoopt Aleksandr, een halfwassen student geneeskunde, een militair een forse klap. Uit zelfbescherming stuurt zijn professor chirurgie hem naar een godvergeten ziekenhuisje in de barre Oeral. Samen met een zielig hoopje verpleegkundigen moet hij er het wetenschappelijke licht laten schijnen in het door bijgeloof geteisterde dorpje. Is het Jaga, de heks? Of Stribog, de god van de winden? Of zijn het de Strigoi met hun sadistisch geschreeuw? Feit is dat niemand zich buitenshuis waagt als de ijskoude wind langs de houten hutten schuurt. Wie het wel doet, wordt teruggevonden met opengereten ingewanden. Enkel dokter Aleksandr, die door de norse dorpelingen angstvallig gemeden wordt, laat zich niet binnenhouden.
Wat de Wind Brengt is een gewaagde mix van horror en een stationsroman. Enerzijds is er de kille, beangstigende sfeer die zo weggeplukt lijkt uit Tim Burtons Sleepy Hollow. Anderzijds is er het platgetreden Vijf TV-verhaaltje van de jonge dokter die zich maar niet kan integreren tot hij een geslaagde operatie uitvoert. Gelukkig bespaarde Jaime Martin ons een Grey's Anatomy-romance en mocht de knappe verpleegster haar gewone zelf blijven. Wat deze Vrije Vlucht wel absoluut de moeite maakt, zijn de tekeningen van de jonge Spanjaard. Zwevend langs de twee Zwitsers Tirabosco, Frederik Peeters en zijn landgenoot Rubèn Pellejero wisselt hij dikke inktstrepen af met fijne ingekleurde lijntjes. Hierdoor geeft hij elk personage een eigen kleur en accent. Dokter Aleksandr is een onbeschreven blad en ziet er even glad en open uit. De dorpelingen verzwelgen haast in rimpels en miserie. Maar ronduit knap is hoe hij de oude huishoudster Csenja laat bewegen in het verhaal. En dan is er die continue vrees weergegeven door de wind die onguur loeit doorheen het verhaal. Zijn witte, blauwe en andere vale kleuren doen je spontaan naar een wollen sjaal grijpen.
Wouter Porteman


 

 
WAT 'N KLOTEDAG!
door Louis-Michel Carpentier + Lawrence Moorcroft
Topgame Uitgaven, 3 delen, 1992-1995 (2 delen zijn niet vertaald)



Wat 'n Klotedag!
In deze gagreeks komt zowat alle ellende uit de Eerste Wereldoorlog aan bod, maar dan gezien door een humoristisch-cynische bril. Het dagelijks leven van zowel Franse als Duitse frontsoldaten als hun officieren heeft een voornamelijk karikaturale dimensie, maar het bespotten van de relaties tussen soldaten onderling en van soldaten met officieren werkt tegelijk als een aanfluiting van de vreselijke gebeurtenissen. Vooral de (strategische) blunders van de legerleiding moet het ontgelden al is de grens tussen humor en slechte smaak niet ver weg. Het bloedvergieten, de verminkingen, het uitpuilen van ingewanden en het losrukken van ledematen wordt heel expliciet in beeld gebracht.
David Steenhuyse


 

 
YPRES MEMORIES
door Philippe Glogowski
TJ-Editions, one-shot, 2013



Ypres Memories
In een eerste kortverhaal herinnert een Schotse oudstrijder zich zijn persoonlijke ervaringen in de oorlog nabij Ieper. Hij staat er bijvoorbeeld van te kijken dat zijn bajonet zoveel makkelijker in een mensenlichaam dringt dan in zakken met zaagsel om mee te trainen. Lang kan hij er niet bij stilstaan, want de Duitsers vallen aan in een overrompelend man-tegen-mangevecht. Dankzij andere herinneringen komen verschillende facetten van oorlogsvoering en wat er zoal te lijden valt aan bod. Het tweede, langere verhaal is in feite een hername van Philippe Glogowski's Henry's Dagboek. Een Duitse soldaat leest een dagboek naast het ontzielde lichaam van de schrijver ervan, de Britse soldaat Henry. Het dagboek geeft een gedetailleerd parcours weer, van Henry's indiensttreding tot de laatste slag die hij leverde.
David Steenhuyse


 

 
ZEPPELIN'S WAR
door Vicenç Villagrasa + Richard D. Nolane
Daedalus, 1 deel, 2015



Zeppelin's War
Zeppelin's War is een soort spin-off van Wunderwaffen. Maar waar Wunderwaffen zich nog afspeelde in een mogelijke Tweede Wereldoorlog grijpt Zeppelin's War terug naar de Eerste Wereldoorlog. Beide reeksen hebben overigens niets inhoudelijks met elkaar te maken.
Eind 1916 bevinden de strijdende partijen zich in een patstelling. Duitsland is heer en meester over een groot deel van het noorden van Frankrijk. Alleen Parijs biedt nog verzet. Zeppelineskaders worden ingezet om het tij te doen keren. Een van de piloten luistert naar de naam Adolf Hitler. Hij krijgt het aan de stok met zijn bevelhebber Hermann Göring. Bepaalde uitspraken zullen geschiedenisfreaks ten zeerste kunnen bekoren. De brug die ze slaan naar de Tweede Wereldoorlog is een feest van herkenning. Aan Franse zijde is er piloot en luchtvaartheld Georges Guynemer (in Poelkapelle staat een standbeeld te zijner ere) die alsnog in Duitse handen valt. En we vergeten de Russen niet! Raspoetin bemachtigt iets dat de geschiedenis, of toch déze geschiedenis, kan doen keren.
David Steenhuyse


 

 
ZOO
door Frank Pé + Philippe Bonifay
Dupuis, 3 delen en een integrale, 1994-2015 (de eerste 2 delen werden in 2007 opnieuw uitgegeven met een nieuwe cover)



Zoo
Zoo vertelt een aangrijpende voetnoot uit de Eerste Wereldoorlog. Half Europa verzuipt in een somber tranendal behalve één prachtige dierentuin in Normandië. In dit onaardse paradijs draait alles rond het oprechte geluk van de dieren en hun communicatie met de enkele mensen die er mogen wonen. Naast dokter Célestin en zijn dartele pleegdochter Manon, wonen in de dierentuin ook de verstoten Russische Anna en de zwaarmoedige beeldhouwer Buggy — een prachtig eerbetoon aan Rembrandt Bugatti, de suïcidale huisbeeldhouwer van de Antwerpse Zoo. Dit vreemde kwartet vindt elkaar in een subtiel evenwicht van rede en drama, somberheid en vreugde. Maar ook deze Ark van Noah loopt vast in de oorlogsmodder. Dokter Célestin verlaat de zoo en trekt naar het front. Zoals zovele anderen wordt ook hij als vermist opgegeven. Zijn soldatenvrienden durven hun veilige loopgraven niet te verlaten om hem te zoeken in het niemandsland. Als tamme leeuwen in een kooi schikken ze zich in hun lot. Enkel de verminkte Anna die volgens een Russisch bijgeloof haar ziel toch al kwijt is, gaat in deze negorij op zoek naar hem en zichzelf.
Wouter Porteman


 

 
ZWANENZANG
door Cédric Barbouche + Xavier Dorison / Emmanuel Herzet
Le Lombard, 2 delen, 2014-2016



Zwanenzang
April 1917. Alweer een nutteloze strijd om alweer een paar morzels modder. Vettig slijk doordrenkt met het bloed van Fransen, Duitsers, Fransen en Duitsers. Of omgekeerd. Net voordat de uitgebluste troepen van luitenant Katzinski mogen uitblazen in hun loopgraaf, komen ze een andere patrouille tegen. Een van de overlevenden stopt soldaat Larzac gauw een bundeltje papieren toe. Het is een petitie. Het is godverdomme dé petitie. De petitie die duizenden soldaten getekend hebben én waarin zwart op wit bewezen wordt dat de verloren strijd om heuveltop 108 nooit had gestreden mogen worden. Ze waren daar verlinkt. En dat wist de legerleiding. Als die petitie in het Franse parlement zal worden getoond, gaan er koppen rollen. En dan eindigt die stomme oorlog misschien. Maar hoe geraakt dit explosief document in Parijs? Ach wat, ze gaan ervoor en slaan de snelweg naar de hel in.
Wouter Porteman


 


De Stripspeciaalzaak © 2016