Onderstaande bijdrage van Richard Watt verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 42 van november 2011.

COMMENTAAR BIJ PAGINA 12

Over geloofwaardigheid (1): "De tekenstijl van 'Adelaars' is realistischer, minder karikaturaal dan De Schorpioen... zelfs al kan je dat in dit geval niet zeggen door deze oude heks. Stephen Desberg en ik hebben De Schorpioen vanaf het begin opgezet als een theaterstuk waarin alles een beetje overdreven is. Ik nam er dichterlijke vrijheden voor die ik net probeer te vermijden in De Adelaars van Rome om geloofwaardig te blijven."

Over een wereld zonder zon: "Ik gebruik vloeibare inkten met een aquareltechniek. De basis is in potlood waarop ik de zwarte partijen inkt. Dikwijls houd ik de achtergrond licht om diepte te creëren zoals in de onderste prent. Het voorste gedeelte is meer in inkt gezet. Er is geen zon in het album. Ik wilde een koudere sfeer, wreder, somberder, zodat je aanvoelt dat de Romeinen een klimaat ondergaan dat ze niet gewoon zijn. Ik heb de kleuren afgezwakt, het rood, de warme kleuren. Ik heb veel meer zwart gebruikt. Zelfs de interieurs zijn niet zo warm als in de eerste twee albums."

Over het Romeinse zwaard: "De legionairen moesten zich aanpassan een de kou. Ze droegen daarom een broek onder hun rok. Hun training was erg zwaar. Wanneer ze geen oorlog voerden, bouwden ze bruggen, aquaducten, huizen,... Veel labeur dus, het Germaanse klimaat joeg hun geen angst aan. Hun militaire 'dienst' duurde 15 tot zelfs 30 jaar. Hoewel ze kleiner zijn dan de barbaren, beschikten ze over meer uithoudingsvermogen. Met hun Romeinse zwaard konden ze Europa veroveren. Dit erg puntige zwaard, gemaakt om te stoten, was sneller en hanteerbaarder dan lange zwaarden."

COMMENTAAR BIJ PAGINA 13

Over kruisigingen: "De kruisiging was niet uitgevonden door de Romeinen, maar door de barbaarse volkeren. Ze hingen hun vijanden aan kruisen of aan bomen zoals je hier kan zien. Het geeft er iets organisch aan. Er is horror mee gemoeid."

Over computergebruik: "Ik gebruik slechts weinig de computer, over het algemeen om hier en daar te retoucheren of om vlekken weg te werken. Ik probeer om de textuur van het origineel niet te veranderen. Voor De Schorpioen heb ik de neiging om de kleuren op de computer wat te intensifiëren. Hier deed ik het omgekeerde om alles kouder te maken, zo grijs mogelijk. Er is geen sprake van schoonheid in deze scène."

Over waardering: "Er zijn genoeg auteurs en tekenaars die ik bewonder. Ik vind Carlos Nine waanzinnig. Ik denk wel dat ik een pagina kan opzetten en een realistische fantasie heb maar lang niet zijn fantastische verbeelding. En natuurlijk waardeer ik ook Loisel, Giraud-Mœbius, Prado, Pedrosa,..."

Over paarden: "Ik kleurde graag de weergave van de twee paarden in. Ik ben niet altijd tevreden over mijn paarden. Ik heb nog veel te leren als ik naar de paarden kijk van de Amerikaanse schilder Remington. Er schuilt waarheid in zijn tekeningen, echte beweging. Nochtans hadden ze in het Amerikaanse westen rond 1900 niet dezelfde middelen die wij tegenwoordig hebben."

Over de raaf: "Ik ben ook heel tevreden over de tatoeage op het lichaam van Hraban. Deze Germaanse naam betekent raaf. Arminius krijgt hem onder ogen als een openbaring door de boodschap van de oude vrouw. Dat is toch wel magisch realisme. Maar ik heb liever niet dat magie de overhand krijgt. We blijven hier bij het bijgeloof."

COMMENTAAR BIJ PAGINA 14

Over getalsterktes: "Germanen leefden in gemeenschappen van ongeveer tweehonderd tot driehonderd mannen. Een leger groeperen kostte dus tijd. Daartegenover was een Romeins legioen vijfduizend mannen sterk met daarbovenop een extra eenheid van eenzelfde omvang met een entourage van slaven, vrouwen, handelaars,... In deel 4 verplaatst general Varus zich in Germanië met drie legioenen. Minstens tienduizend Germanen zullen hem het hoofd bieden. Maar we moeten oppassen met dergelijke cijfers want de Romeinen overdreven de getalsterkte van hun tegenstanders!"

Over de wolf: "De wolf is tegelijkertijd aanwezig bij barbaarse stammen als bij de Romeinen. De Romeinse vaandeldrager tooide dikwijls wolvenhuiden of berenvellen op zijn helm. Het was een attribuut op het krijgersuniform, een symbool voor moed. De barbaren gebruikten hen als bescherming voor de kou. Zelfs vrouwen droegen dergelijke huiden."

Over modellen: "Ik heb enkele anatomielessen gevolgd... zo'n twintig jaar geleden. Ik gebruik geen modellen voor personages uit 'Adelaar' of voor De Schorpioen. En de lichamen in de sensuele scènes? Die komen soms tot stand dankzij modellen die langskomen, meer zeg ik niet. Personages vanuit het blote hoofd tekenen, levert tijdwinst op."

Over taalgebruik: "Ik gebruikte veel beledigingen en vettigheden in de eerste twee delen van 'Adelaars'. Zonder twijfel een beetje te veel. Arminius en Marcus waren nog jong, voor hen had ik een modernere taal nodig, adolescenter. Vervolgens groeiden ze op en zette ik er de rem op. Maar de Romeinen hadden een wreed taalgebruik. De man in de straat drukt zich anders uit dan Cicero of de politici!

COMMENTAAR BIJ PAGINA 15

Over kampen: "Romeinse kampen werden bijna allemaal gebouwd volgens vaste plattegronden. In de verte het paieis van de gouverneur, de villa's van de officieren, allen identiek, met een binnenkoer die hen de indruk gaven nog in Rome te zijn als ze ernaartoe terugkeren. Er waren geen vensters die uitzagen op de straat."

Over de datum: "De Romeinse kalender begint ergens rond 750 voor Christus. Op onze hedendaagse kalender verwijzen sommige maanden nog naar Romeinse goden: Mars, Maia, Junon. In het Duits komen de dagen in de meeste gevallen uit de namen van goden in de Duitse mythologie."

Over geloofwaardigheid (2): "Het is niet het eenvoudigste tijdperk om te tekenen wat de kostumering betreft. Zelfs voor de Romeinen is er niet alle gewenste documentatie beschikbaar. Ik lees voortdurend over deze periode. Oudere films zijn sterk overdreven, op het belachelijke af. De tv-serie Rome is daarentegen solide op het gebied van historische reconstructie. Het helpt me voor de sfeer. Ik ben geen historicus. Als ik in boeken niet vind wat ik zoek, vind ik het zelf uit in een poging om geloofwaardig te blijven. Tot nu toe heeft er me niemand gewezen op ernstige fouten..."

Over kaarten: "Ik ondervond minder problemen met het militaire kamp in de eerste prent dan met het stukje kaart op het einde van de plaat. Er bestaat geen Romeinse kaart uit deze periode. Ze hadden een gekke manier om de wereld voor te stellen: alles was plat en heel rechtlijnig. Ik ben ervan overtuigd dat de Vaticaanse archieven magnifieke voor../beelden/ verbergen. Maar het zou me verwonderen als ze de tekenaar van De Scorpioen zouden binnenlaten."