Toegevoegd op 18 oktober:
François Miville-Deschênes schildert de cover van Heroveringen 3
Robert van der Kroft over de making-of van de cover van Claire 25

Mezzo over De Vliegenkoning 3

Toegevoegd op 8 oktober:

Aimée de Jongh over De Terugkeer van de Wespendief

Toegevoegd op 4 oktober:

Max Cabanes over Femme Fatale
De volgende auteurs leverden ook al bijdragen. Klik op hun naam om verder te gaan naar hun afzonderlijke pagina:
Ivan Adriaenssens
Pierre Alary
Sytse S. Algera
Mohamed Aouamri
Virginie Augustin
Denis Bajram
Olivier Balez en Pierre Christin
Alessandro Barbucci
Antoine Aubin en Étienne Schréder
Balak
Batem en Colman
Philippe Berthet
Georges Bess
Lük Bey
Enki Bilal
Matthieu Bonhomme
Tom Bouden
François Bourgeon
Enrique Breccia en Xavier Dorison
Daniel Brecht
Ken Broeders
Frédéric Brrémaud
Brüno
Max Cabanes
Charel Cambré
Barbara Canepa
Didier Conrad en Jean-Yves Ferri
Luc Cromheecke
Robbert Damen
Sébastien Damour
Nicolas de Crécy
Erik de Graaf
Aimée de Jongh
Adrien Floch
Christian Gine
Criva en Verhast
Eric Heuvel
Philippe Delaby
Jean-Yves Delitte
Thierry Démarez
Pieter De Poortere
Jorg de Vos
Lode Devroe
Thomas Du Caju
Kim Duchateau
Ersel
Chris Evenhuis
Philippe Francq
Fred
Paul Gastine
Thierry Girod
Carlos Gomez en Arnaud Delalande
Mars Gremmen
Griffo
Juanjo Guarnido
Hardoc
Alain Henriet
Hermann
Hub
Miles Hyman
Jeroen Janssen
Philippe Jarbinet
Iouri Jigounov
Jim
Milan Jovanovic
André Juillard
Nicolas Keramidas
Patty Klein
Hanco Kolk
Jean-Charles Kraehn
Mathieu Lauffray
Christian Lax
Hec Leemans
Marc Legendre
Jérôme Lereculey en David Chauvel
Simon Léturgie
Éric Liberge
Ingrid Liman
Willy Linthout
Stéphane Louis
Love
Vincent Mallié
Wauter Mannaert
Frank Margerin
Enrico Marini
Marmus
Marvano
Fabrice Meddour
Merho
Gilles Mezzomo
Guy Michel en Arnaud Delalande
Arno Monin
Thimothée Montaigne
Romano Molenaar en Jorg de Vos
Jean-Louis Mourier
José-Luis Munuera
Viviane Nicaise
Peter Nuyten
Tiburce Oger
Minck Oosterveer
Danker Jan Oreel
Cyril Pedrosa
Patrice Pellerin
Claude Pelet
Philippe Pellet
Jérémy Petiqueux
Federico Pietrobon
Didier Poli en Robin Recht
Jean-Michel Ponzio
Mike Ratera
Riff Reb's
Reno
Grzegorz Rosinski
Christian Rossi
Marcel Rouffa
Corentin Rouge
Marcel Ruijters
Paul Salomone
François Schuiten
Olivier Schwartz
Benoît Sokal
Kristof Spaey
Benoît Springer
Naomi J. Strijdonk
Olivier TaDuc
Jacques Tardi
Paul Teng
Béatrice Tillier
Lewis Trondheim
Gerben Valkema
Steve Van Bael
Rob van Barneveld
Robert van der Kroft
Sylvain Vallée en Fabien Nury
Daniel van den Broek en Ivan Claeys
Michiel van de Vijver
Maarten Vande Wiele
Hans van Oudenaarden
Jos Vanspauwen
Olivier Vatine
Vincent
Bastien Vivès
XIII Mystery
Bernard Yslaire
Zep
open brieven
 
François Miville-Deschênes schildert de cover van Heroveringen 3
18/10
TOP
Via Facebook deelde tekenaar François Miville-Deschênes enkele foto's die samen een kleine making-of vormen van de cover van het nog te verschijnen Heroveringen 3, van potloodversie tot een meer vergevorderde, geschilderde versie.









Robert van der Kroft over de making-of van de cover van Claire 25
18/10
TOP
Aan de cover van het jubileumalbum Claire 25 ging een reeks schetsen en aanpassingen vooraf tot de uiteindelijke versie gepubliceerd kon worden. Tekenaar Robert van der Kroft licht ze allen toe.



"Hoe leuk bovenstaande, eerste opzet ook leek, het stuitte toch op een bezwaar: 'Waarom al die ongelukken?...' 'Wat is de oorzaak?..' (Een duidelijker voorbeeld: als we twee gebotste auto's hadden laten zien, wil je als lezer ook weten hoe dat gebeurd is...). Daarom een nieuwe schets met een heel ander idee. Maar, net als die eerste, wel uitgaand van de eventuele titel Cocktail... die al tien albums aangekondigd wordt." ;-)



"Nieuwe variatie. Cocktail lijkt echt de titel te gaan worden..."



"Knipselfröbel van scenarist Jan van Die: gespiegeld, zodat het cijfermannetje (25) extra aandacht krijgt?..."



"Weer een nieuwe variant: de poes Pimmetje erbij?..."



"Het kan soms zo simpel zijn!... Een cocktail is natuurlijk een mix: twee drankjes in een glas!..."



"De eerste geïnkte versie... Dit is 'm nog niet... er moet nog aan gesleuteld worden..."



"Tweede inktversie: Claire iets groter, drankstralen wat hoger, en het cijfermannetje naar het midden. Alleen voor deze keer: nummer 25 is wel speciaal..." ;-)



"Niet tevreden over de houding van Claire... Weer een nieuwe versie: Claire gedraaid..."



"Een eerste kleurenproefversie..."



"We zijn er bijna... Aangepaste inkleuring: nu de 'transparante' drankstralen van de vorige versie wat feller gekleurd..."



"Claires hoofdje in de titel aangepast (met jubileumkroontje). En kleine inkleuraanpassingen: Heel licht verloopje in het zand, schaduwen, Ricky's dranktank, enzovoort..."



"Teksten in de tekstblokken. Maar de vierde tekst ziet er niet mooi uit.. Daar nog een nieuwe voor verzinnen... (Voor de verzamelaars: deze versie zal wel op de achterkant van het album afgebeeld staan, bij de opsomming van alle eerdere albums. Als grapje..." ;-)



"De definitieve cover!"



Mezzo over De Vliegenkoning 3
18/10
TOP
Onderstaande bijdrage van Damien Perez verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 56H van februari 2013. Vertaald door Wim De Troyer.

COMMENTAAR BIJ PAGINA 12
Over de bril: "Pirus stuurt me foto's van personages, kleren, en zelfs schetsen die hij maakte. Ik heb Lisa een bril gegeven om haar zo te onderscheiden. Het verleent haar een volwassen kant en leunt goed aan bij haar psychologie. Het model bestaat ook echt. Anders had Michel me gevraagd om het te veranderen!"

Over de mode: "Lisa is een moderne adolescente en moet dan ook de gepaste attributen bezitten. We wilden hedendaags overkomen. Niet eenvoudig wanneer er drie jaar verstrijkt tussen de albums. We hebben de voorkeur gegeven aan modes waarvan we ons inbeelden dat die een beetje de tand des tijds zullen weerstaan."

Over Kuifje en Haddock: "Ik wou dat Eric, ons hoofdpersonage, nogal glad zou zijn. Een soort Kuifje, blond met blauwe ogen, zeer Europees. Ringo, de bruut met wie hij een nogal ambigue relatie onderhoudt, is ruiger, meer Kapitein Haddock. Pirus en ik praten over veel zaken, dat bijvoorbeeld de jongeren aan niets anders denken dan aan zichzelf, aan seks en aan geld. Zonder belerend over te komen, ik was niet beter op dezelfde leeftijd."

Over humor en ernst: "Onze toon is humoristischer dan men denkt. Een kerel met een gigantische vliegenkop, dat heeft toch iets van een verduiveld gemaskerd bal! Het probleem: mijn tekeningen en het draaien van de gezichten van vooraanzicht naar zijaanzicht geeft het scenario een ernstig randje. Ik heb altijd liever subtiel gewerkt dan expliciet. Ik ben tegen de grote gebaren en groot opengetrokken ogen. Door de personages een beetje minimalistisch te houden, laten we de lezer zelf gedeeltelijk het verhaal invullen. Om de vertelling wat op te peppen, schuif ik echter ook met actie gevulde kaders naar voren, zoals hier in prent 2. Maar ik liet eerder een personage uit een videogame bewegen dan een echt!"


COMMENTAAR BIJ PAGINA 13
Over vintagewagens: "Ik hou van oude Engelse auto's, zoals de Jaguar Type E. Er eentje aan Eric geven, had geen enkele zin. Vandaar het gebruik van een moderne cabrio. Vintage heeft een geruststellende kwaliteit. Het moderne, vaak koud en bedreigend, lijkt me interessanter, want angstaanjagender. En bovendien: wat een mooie uitdaging om iets esthetisch te maken van de verschrikkelijke wagens van nu."

Over de cinemastijl: "We hebben hier voor een wafelijzerstructuur gekozen wegens de vlotheid die het geeft aan de leesbaarheid, maar ook wegens de 'cinemastijl' die je verplicht om te werken op een formaat van een bewegingsloos kader. Deze tegenstelling geeft geboorte aan de creatie. Je moet voor elk kader denken aan afstanden, de focus, de grootte van de personages, de plaatsing van de achtergrond,... Photoshop helpt me dan om een personage een millimeter of twee op te schuiven, of iets op de voorgrond een micron meer te accentueren."

Over de klare lijn: "Ik voel me meer illustrator dan tekenaar. Ik was zwaar beïnvloed door de Amerikaanse underground, van Charles Burns over Robert Crumb tot Robert Williams, maar ook popart en platenhoezen. Dennis Hopper en zijn in volle moderniteit verloren figuren spreken me al zeer lang aan. Mijn stijl in Volgende Glimlach kruipt steeds meer richting de klare lijn. Vermakelijk, als je er rekening mee houdt dat het scenario van Pirus progressief versombert."

Over de teksten: "Ik ben een liefhebber van het geschreven woord. Ik hou van de lange teksten van Pirus. Die zijn telkens zo goed geschreven, dat is echt genieten. Er wordt zelden gesproken over het scenario van De Vliegenkoning in een literair licht. Des te spijtiger, want mijn verstilde tekeningen versterken het nog meer."


COMMENTAAR BIJ PAGINA 14
Over seks en gevoeligheid: "Toen Pirus en ik begonnen, vroegen we ons af tot wat het dient om preuts te zijn. Zijn onze personages cru? Dan moeten de seksscènes dat ook zijn. Zonder er in te zwelgen of gratuit te worden. Zelfs al is er bij ons sprake van provocatie, dient elke seksscène ergens toe. We wilden dat elk personage de liefde bedrijft op zijn manier. De provocatie zit telkens waar je ze niet verwacht. Een penis in erectie kan mooi zijn. Een slecht geplaatste bloem in een kader totaal verschrikkelijk..."

Over internet verbieden: "Vaak ontdekken adolescenten seks op een brute wijze, op sites waar alles getoond wordt, op een keiharde manier. Men kan zich afvragen of het internet niet zou moeten verboden worden onder de achttien jaar. Want dit fantastische medium vraagt maturiteit! Hetzelfde voor de kunst van het tekenen. Hoeveel jongeren, die nochtans de eersten van de klas zijn voor tekenen, hebben niet alles laten vallen nadat ze grafische genieën hebben leren kennen op het internet?"

Over muziek: "Pirus herkent veel gelijkenissen tussen zijn werk en muziek. Ik luister veel naar muziek wanneer ik werk. Inkten is zoals een dans. En mijn inkting hangt af van de muziek waarin ik me onderdompel op dat moment. Ik beluister veel artiesten die ik al beluister sinds mijn achttien jaar, maar ook oudere dingen: pakweg The Kinks, de Stones, Elvis' beginperiode of Jimi Hendrix."

Over rock: "De Vliegenkoning maakte ik met een grote dosis van vroege rock en garagerock op de achtergrond als versterking. Voor de potloodtekeningen heb ik integendeel nood aan totale stilte. Na De Vliegenkoning heb ik de muziek niet los gelaten. Ik werk samen met Jean-Michel Dupont, een voormalig rockjournalist aan een portret van bluesman Robert Johnson (Love in Vain, in september 2014 verschenen in het Frans bij Glénat, red.)."


Aimée de Jongh
over De Terugkeer van de Wespendief
08/10
TOP
"Ik ben een slechte schrijver. Ik zeg niet dat ik geen verhalen of scenario's kan verzinnen, want dat doe ik elke dag. Maar puur het opschrijven ervan, dat doe ik liever niet. Ik heb altijd het gevoel dat het ten koste gaat van de vrijheid van een strip. Zodra ik een conversatie op papier zet, voelt het alsof ik het één-op-één moet overnemen. Als ik vervolgens iets wil veranderen in de strip, moet ik in een Word-documentje het gesprek opnieuw indelen, alinea's weghalen, of omgevingen anders omschrijven. En dan al die leestekens. Nee, dank je. Ik ben een visueel ingesteld persoon. Pas als ik het zie, weet ik of het werkt.



De eerste stap is voor mij daarom niet het schrijven, maar het ruwe scenario bedenken en het verhaal opdelen in hoofdstukken. Dit doe ik heel schetsmatig op papier. Vervolgens deel ik de hoofdstukken in met deze pagina-thumbnails. Wat je ziet zijn eigenlijk — geheel op gevoel — de eerste opzetten van de pagina's. Als een soort film zie ik de strip aan mij voorbij gaan, en elke scène zet ik neer zoals ik het op dat moment zie. Ik teken de thumbnails ontzettend snel, in enkele lijnen, om zo de spontaniteit en de flow niet te verliezen. Daarna ga ik wat beter kijken naar wat nu écht werkt, wat mooi is, en wat irritant is. Het heeft allemaal te maken met de leesbaarheid van een pagina. Zodra ik de pagina's hierop heb aangepast, bedenk ik wat de personages in deze scènes moeten zeggen. Liefst zo min mogelijk — ik hou niet van te veel tekst. Bij dit proces kan het zijn dat ik sommige pagina-opzetjes moet veranderen of weggooien. Dat moet dan maar. Het is dom om bij je eerste ingeving te blijven, dat heb ik in de loop der jaren wel geleerd. Elke pagina moet doordacht zijn, en niet zomaar 'een verzameling van plaatjes'.

COMMENTAAR BIJ PAGINA 10

Dit is een scène uit het begin van het boek. Het bos is een belangrijke locatie. Het vormt een soort ontsnapping uit de dagelijkse sleur voor de hoofdpersoon. Hij rijdt elke dag met zijn auto naar de opslag van zijn boekwinkel, midden in het bos. De rust die hij in het bos vindt doet hem goed. Dat wilde ik ook in de pagina overbrengen. De stilte in de pagina doet eigenlijk het meeste werk. In een vorige versie van deze pagina waren er nog veel 'tekstbalkjes' met zijn gedachtes. Uiteindelijk kwam ik erg in de knoop tegen het einde van het boek, omdat de hoofdpersoon niet meer in tekstbalkjes dacht. Zijn gedachtes waren alleen zichtbaar aan het begin van het boek. Het was totaal niet consequent! Dus ik heb alle gedachtes weggehaald, waardoor er vooral in het begin van het boek een grote stilte ontstaat. Dit leest verrassend prettig weg. Als tekenaar is het natuurlijk ook fijn dat lezers gedwongen zijn om de plaatjes te bekijken. Ik heb soms het gevoel dat lezers van tekstballon naar tekstballon gaan, en dan aan het eind van de pagina denken: 'Oh, nog even de plaatjes bekijken.' Dat voorkom je door dit soort stiltes in te bouwen. Je wordt gedwongen om de tekening te lezen, in plaats van de tekst. Het weggelaten kader in het laatste plaatje is een typisch Japans fenomeen. In manga wordt al decennia gespeeld met de rekbaarheid van kaders. Soms staan personages bovenop een kader. Soms rent een karakter van het ene naar het andere plaatje, dwars over de pagina heen. Dat soort dingen vind ik prachtig, want alle kadreringen staan in dienst van de leesbaarheid en de vertelling. Dat wilde ik bij deze pagina ook. Door de omgeving langzaam weg te laten vallen, in plaats van harde rechthoekige lijnen, krijg je als lezer veel meer het gevoel dat het een oneindig landschap is.

COMMENTAAR BIJ PAGINA 62


Op deze pagina is goed te zien dat ik vier jaar Animatiefilm heb gestudeerd, haha! Ik ben eigenlijk animatie gaan studeren uit noodzaak, omdat er geen stripopleiding was in Nederland. Animatie komt het dichtst bij het vak van stripmaken: scenarioschrijven, karakters ontwikkelen, en nog belangrijker: de symbiose van beeld en verhaal. Vervolgens werd ik tijdens het tweede jaar hals over kop verliefd op het medium animatie. Het vereist meer van je als maker, want je bent ook regisseur, muzikant, en producent. Maar er zijn ontelbare overeenkomsten met strips. Dat begint al bij het storyboarden. Eigenlijk lijken veel storyboards van blockbusters of Disneyfilms op schetsachtige strips. En andersom! Deze pagina zou zo uit een storyboard voor De Wespendief - de film kunnen komen. Maar het effect van dit soort pagina's is dat de tijd langzamer dan anders voorbijgaat. Doordat er weinig verandert tussen de kaders, is het alsof de tijd in slowmotion passeert. De regen was trouwens niet gemakkelijk om te tekenen. Ik heb geen vaste hand, en als ik een rechte lijn moet tekenen zit er eigenlijk altijd een boog in. Ik heb een paar goeie lijnen getekend en deze gekopieerd. Vervolgens heb ik ze bij elkaar geplakt, en stuk voor stuk aangepast, zodat er geen kopieën meer waren. Dat is het voordeel van digitaal werken: het valsspelen is een stuk makkelijker geworden. Tegen niemand zeggen, hoor.

COMMENTAAR BIJ PAGINA 141

Deze pagina is afkomstig uit het afsluitende deel van het verhaal. Ik zal er niet teveel over verklappen, maar dat de hoofdpersoon wanhopig is, mag duidelijk zijn. Een journalist vertelde me vandaag dat hij onder de indruk was van het verteltempo van het boek. Het ritme in de eerste paar pagina's is erg constant, maar naar het einde toe wordt het sneller. Alsof een hartslag omhoog gaat. Dit komt overeen met de stress bij het hoofdpersonage, die steeds heftigere dingen te verwerken krijgt. Het grappige is echter dat ik dat tempo niet zo gepland had. De reden dat het ritme versnelt is dat ik minder pagina's over had dan ik had gedacht. Het boek zou 160 pagina's worden, óf 176. Dat komt doordat het gebonden is in pakketjes van 16 pagina's. Dat betekent dat 161 of 162 pagina's niet echt een optie is — dan blijf je met een hoop witte pagina's over die je dan moet gaan vullen met titelpagina's, colofons, en extra tekeningen. No way — ik wilde echt gaan voor de 160! Maar het middenstuk van het boek liep ietsje uit en ik moest opeens haast maken met het einde. Ik was bang dat het ten koste zou gaan van de afwikkeling van het verhaal, maar tegelijkertijd voelde ik dat het snelle tempo de spanning verhoogde. Het versterkte zelfs de laatste scènes. Daarom heb ik het zo gelaten. Uiteindelijk kwam ik uit op precies 160 pagina's. Ik heb wel met pijn in mijn hart twee pagina's moeten weggooien. In de film- en animatiewereld zeggen ze: 'Kill your darlings'. Dat heb ik de afgelopen periode wel geleerd!"

De Terugkeer van de Wespendief door Aimée de Jongh verscheen begin oktober 2014 bij Oog & Blik | De Bezige Bij.


Max Cabanes over Femme Fatale
04/10
TOP
Onderstaande bijdrage van Sophie Bogrow verscheen eerder in het Franse stripmaandblad Casemate nummer 73 van augustus-september 2014.

COMMENTAAR BIJ PAGINA 12
Over de badkraan: "Ik heb deze pagina's prent na prent oneindig veel keer opnieuw gemaakt. Deze pagina minstens vijftien keer. Er was altijd een detail verkeerd: de positie van de arm, de stand van de hand, de hoogte van de borst, het perspectief van de badkraan,... De oude badkraan was goed gelukt tot Doug (Headline, red.) me verplichtte een drietal regels uit de toeristische gids over te monteren!"

Over een subliminaal verband: "Voor prent 2 heb ik lang gezocht naar een adequate manier om de zin "Ze stopte met lezen" weer te geven. De opmerking over de foto uit de reisgids gaf me de oplossing, maar ik heb er nog een tijd over gedaan vooraleer ik eraan dacht het gordijn op de voorgrond te plaatsen om een subliminaal verband tussen tekst en beeld te verkrijgen." NOOT: In de Nederlandstalige versie ontbreekt in prent 2 de vertaling van "Een van de foto's uit de gids gaf het zicht vanop het balkon weer" onder de zin "Ze stopte met lezen."

Over de hoekige cirkel:
"Een aantrekkelijke vrouw tekenen die zich gedraagt als een cowboy is grafisch gezien zo'n beetje als een hoekige cirkel! Ik heb gespeeld met hoe ze haar hoofd houdt, de viriele manier waarop ze haar sigaret in de mond heeft en in mijn ogen belangrijke details als het wasgoed op de rand van de wastafel, een teken van een praktische persoonlijkheid zonder capsones. Op het toilet staat een gouden aansteker en ligt een gouden horloge waarmee ze in het openbaar haar verfijndheid aantoont."

Over het gemak van een grafisch tablet: "Sinds een vijftiental jaar werk ik enkel nog op een grafisch tablet: dat bespaart me van angsten en het maakt de tekening vrijer, soepeler ook. Vorodien waren er de zorgen om niets fout te doen en daar waren heel wat voorbereidende stappen voor nodig. Die sapnning 'bevroor' mijn tekenstijl. Wat een gemak om nu op klein formaat te kunnen variëren om de kadrages en het evenwicnt van een pagina te wikken, of prent per prent in te zoomen voor de details."

Over Dieppe:
"Bléville is een alias die Manchette in zijn roman aan Dieppe gaf. Bijna alle buitendecors zijn dus authentiek van Dieppe, op één detail na. Op pagina 12 is de straat Adolphe Thiers ongetwijfeld die van commandant Fayolle en ik heb bovenaan het huis het sombere silhouet van het kasteel op de rots weggelaten."


COMMENTAAR BIJ PAGINA 13
Over de draaibrug: "Op de pagina's met de draaibrug wist ik wekenlang ook niet wat ik ermee moest aanvangen. Dankzij die brug komt het beeld tot leven. Ik moest enkel nog in de andere prenten de sfeer opfrissen en het asfalt nat maken."

Over hoofdbrekens:
"Op de vorige pagina bezorgde het silhouet van Aimée voor het trapje van het hotel me ook hoofdbrekens. Wandelend zou het niet werken. Er was een plan américain (een Franse term uit de filmkritiek, ook American shot of 3/4 shot genoemd, waarbij een personage tot de knie wordt getoond, red.) voor nodig en een romantischn Brigitte Bardot-achtig kantje om haar eindelijk de voor haar geschikten gevaarlijke sensualiteit te geven. In prent 3 bestond het probleem erin haar met het decor te versmelten. De voorgrond was te aanwezig, Alsof het erop stond geplakt. Uiteindelijk heb ik haar contouren verdoezeld door de kleur van haar mantel en haar haren op een aquarelmanier te laten vervloeien. Ik kan niet echt uitleggen waarom het nu wel werkt..."

Over precisie met weinig middelen: "De wagens zijn te subtiele voorwerpen (jawel, zelfs de oude Dauphine!) om uit het hoofd te tekenen. Tijdens signeersessies zijn lezers er dikwijls verbaasd over. Ik heb het uiteraard over een realistische tekenstijl, maar met mijn typische stijl is het nog moeilijker want ik moet tot een heel precies resultaat komen met heel weinig middelen, lijnen of weerkaatsingen... Maar het geeft mijn grafiek een zekere poëtische gratie. Met mijn excuses voor de wat pedante omschrijving!"


COMMENTAAR BIJ PAGINA 14
Over het lettertype: "Ik zie graag het lettertype voor de tekstkaders. Het is een onweerstaanbare uiting van schrijvers van polars tijdens de jaren 1940. Ze waren halve reporters die in een wolk sigarettenrook nadachten boven hun oude Underwood (een merk van tikmachines, red.). Het is een soort hommage aan de artiest..."

Over aforismen: "Manchette liet in zijn teksten dikwijls weerspiegelingen van zijn overtuiging glippen, een soort aforismen over de toenmalige maatschappij. Ik kon niet aan de verleiding weerstaan om zijn sneer naar de regionale kranten over te nemen, waarbij de ene van links-kapitatlistische en de andere van kapitalistisch-linkse strekking is. Bij de uitgever wilden de redacteurs het verbeteren! Nochtans is het niet achterhaald, toch?"

Over koppigheid:
"Een vrouw op hoge hakken die op een drempel stapt. Het lijkt van geen belang, maar het is een typisch complexe houding, moeilijk om te tekenen. Vooral omdat ik weiger om naar films of foto's te tekenen, uit angst om mijn eigen stijl te verloochenen. Ik zoek het uit koppigheid liever zelf uit!"

Over de priester: "In prent 6 weet ik niet waarom die priester in beeld komt. Een overblijfsel van mijn katholieke opvoeding? Een noodzaak om een diagonale dynamiek te gebruiken dankzij zijn soutane? In elk geval geeft hij de toon van de wijk weer: bourgeois en conservatief."

Over de weerkaatsing op zijn Bilals:
"Oorspronkelijk had ik een groot raam getekend en gespeeld met de reflecties van de fiets. Dat was helemaal niet nodig. Daarna begreep ik dat de blik van de vrouw op de winkel het belangrijkst was. Ik heb ingezoomd, en er de weerkaatsing aan toegevoegd waar ik niet ontevreden over was. Ze heeft wat van een personage van Enki Bilal, hard en ijskoud..."


COMMENTAAR BIJ PAGINA 15
Over instinct: "Het werk aan een album begint altijd met een 'bijbel' waarin ik, na enkele voorstudies, de hoofdpersonages vastleg. Ik vertrek altijd van echte personen die ik wil tekenen! Een keer de casting af is, bekijk ik veel films en foto's. Maar niet langer wanneer ik begin te tekenen. Vanaf dan doe ik alles instinctmatig. Ook voor sommige typische fenomenen als de transparantie van een lichaam in het water, het wegspoelen van water, zeepschuim,... Om te vermijden dat ik onophoudelijk zou schetsen sinds mijn kindertijd — op school vloog ik buiten omdat ik de leraars liever tekende dan naar hen te luisteren — moest ik mijn visueel geheugen versterken. Ik heb een geheugen voor vormen, ik kan tekenen zonder model, maar niet zonder mijn omgeving te observeren. Op mijn eentje in een bistro verveel ik me nooit!"

Over Aimées voorbeelden: "Aimée is Monica Vitti, Modesty Blaise van Joseph Losey, Carla in L'Avventura van Antonioni... Vandaag weet ik niet of iemand haar nog zou herkennen. Wat de notaris betreft, komt hij uit dezelfde, maar minder pezierige periode: ik ben vertrokken van Jean Royer, ooit de burgemeester van Tours, een grote tegenstander van bordelen."

Over de verleidelijke troef:
"Beeld, tegenbeeld, de enscenering van dit gesprek kwam natuurlijk: zoals de opnames van een film die in mijn hoofd gebeuren in geanimeerde beelden... Ik aarzelde alleen bij de knieën van de heldin. Moest ik ze uitspelen of niet? Omdat ze ernaar streeft te infiltreren in de kring van notabelen van de stad, opteerde ik voor haar verleidelijke troef!"

TOEKOMST
Te Verschijnen
Op Stapel
Compleet